Productie 70 in de zaak Hop tegen Staat der Nederlanden

Kinderbescherming faalt, door belangenverstrengeling kunnen ouders nergens recht halen

Telegraaf, zaterdag 24 februari 1996

Door Marjolein Hurkmans.

LEIDSCHENDAM, Gezinsvoogden die niet naar de toegewezen kinderen omkijken , zogenaamd onafhankelijke testbureaus waar van de deskundigheid nooit door Justitie is gecheckt, kinderrechters die naast hun functie in de besturen van tehuizen of psychologische onderzoekscentra zitten... Regelmatig zijn de Raden voor de Kinderbescherming in opspraak. Voor de diverse Cliëntenorganisaties (onlangs verenigd in het Platform Samenwerkende Cliëntenorganisaties in de Jeugdzorg en het Familierecht) reden om aan de bel te trekken.

Onlangs verstuurden zij een verzoek naar de Tweede Kamer om een parlementair onderzoek naar het functioneren van de Raden en vooral naar het gebruik van de 'onafhankelijke' deskundigenbureaus die steevast worden ingeschakeld wanneer men vermoedt dat er in een bepaald geval sprake is van mishandeling, incest of pedagogische verwaarlozing. Hans Groenewegen, ooit zelf het slachtoffer van een miskleun van de Raad voor de Kinderbescherming en haar deskundigen en inmiddels secretaris van het platform, weet waarover hij praat als hij de problematiek rondom de Raden uitlegt. In zijn piepkleine kantoortje in Leidschendam liggen de dossiers hoog opgestapeld. Onvermoeibaar komt hij met voorbeelden die de Bolderkar-affaire van enige jaren terug bijna in de schaduw stellen: moeders van wie de baby wordt afgenomen omdat ze het kind wel eens liefkozend op het buikje blazen, ouders die een telefoontje krijgen dat hun twee koters door de politie (onterecht) van school zijn gehaald (met gillende sirenes en al) en vrouwen die worden misbruikt door de gezinsvoogd op straffe van het afnemen van hun eigen vlees en bloed. Uit een onderzoek van professor  Van Ackker van de Katholieke Universiteit van Nijmegen bleek recentelijk dat maar liefst 87 % van de uit huis geplaatste kinderen onterecht niet langer bij hun ouders wonen. De oorzaak: vooringenomenheid bij de onderzoekers, onzorgvuldig testmateriaal, verstrengelde belangen en laksheid bij de Raden. "Dat dat allemaal kan, komt vooral omdat de Raden voor de Kinderbescherming en de kinderrechter volledig afgaan op de rapporten van de eerste 'deskundigen': verbonden aan de door hen geselecteerde bureaus", aldus Groenewegen. "Kinderen die in handen komen van de Raadsonderzoekers of gezinsvoogden worden steevast naar hen doorverwezen en de conclusies die daar worden getrokken, moeten hoe dan ook overeind blijven. Klakkeloos schrijven ze elkaars rapporten over zonder die op waarheid te onderzoeken". "Rapporten van andere deskundigen worden zelfs stiekem vervalst om de eerste conclusies te kunnen blijven handhaven. Daarvan hebben we hier de bewijzen liggen. De Raden willen echter de andere kant niet horen. Wij hebben gevallen aan de hand gehad, waarbij men afging op de verklaring van een huisarts. In een brief van zijn hand waarin hij had geschreven dat er géén sprake was van incest, was het woordje 'geen' weggehaald. Een andere arts die zijn nek uitstak en schriftelijk aan de rechter liet weten dat de Raad het niet zo nauw had genomen met de waarheid, moest zich voor het Medisch Tuchtcollege verantwoorden voor het schenden van zijn beroepsgeheim". Waarom de Raden voor de Kinderbescherming (volgen Groenewegen wel een zeer nuttige instantie) zich telkens weer vastklampen aan die enkele bureaus die tot nu toe keer op keer hun partijdigheid hebben bewezen (zo waren zij bijvoorbeeld mede verantwoordelijk voor de zaak met de uithuisgeplaatste Kimberly Venema, een peuter met ademhalingsmoeilijkheden waarvan de moeder onterecht werd verdacht van het syndroom 'Münchhausen by Proxy"), is volstrekt onduidelijk. "In sommige gevallen was voor de oprichting van zo'n bureau al duidelijk wie de opdrachtgevers zouden worden. Dat hebben we uit de statuten kunnen halen. En dat is tocht een rare zaak. Normaal gesproken mag je er toch vanuit gaan dat de overheid alleen met bedrijfjes in zee gaat die hun kennis van zaken hebben bewezen, aldus Groenewegen. "Tot nu toe hebben wij welallerlei verstrengelde belangen ontdekt: leden van de rechterlijk macht die zitting hebben in de besturen van deze bureaus en tevens voorzitter zijn van de klachtencommissie bijvoorbeeld. 'Wittebeffen-criminaliteit' noemen we dat. De klagende ouder kan zo onmogelijk zijn gelijk halen". Het platform wil dan ook dat de overheid gerichte stappen gaat nemen. Al eerder werden verzoeken gericht tot de toenmalige staatssecretaris van Justitie, mr. A. Kosto, met het verzoek een onderzoek in te stellen. In plaats daarvan stelde deze een commissie samen die nieuwe richtlijnen voor de bestaande bureaus moest opstellen. "En tot onze grote verontwaardiging namen in die commissie weer allemaal dezelfde mensen plaats: de oprichters van de twee meest gebruikte bureaus bijvoorbeeld". "Het wordt nu tijd dat onze klachten serieus genomen worden. Binnenkort hebben wij besprekingen met een aantal kamerleden en hopen wij op een uitgebreid parlementair onderzoek naar de werking van deze bureaus. Zo lang de inhoudelijke kwaliteitseisen voor deze instituten niet zijn vastgelegd, vinden wij dat de huidige staatssecretaris geen machtigingen meer mag verstrekken om onderzoeken naar kinderen te laten verrichten. Zoals het nu gaat zijn ouders en kinderen vogelvrij. Ze hebben geen poot om op te staan wanneer ze eenmaal in de malende kaken van de kinderbescherming en consorten terecht zijn gekomen". Bij het Landelijk Bureau voor de Kinderbescherming zijn ze overigens een beetje overdonderd door het verzoek. "Naar onze mening zijn de knel punten al opgelost. Vorig jaar is er in opdracht van de minister van Justitie een onderzoek naar de knelpunten gedaan en naar aanleiding daarvan is er een protocol van eisen opgesteld waaraan alle betrokkenen moeten voldoen. Samen met de gedragscode waaraan iedere beoefenaar van een beroepsgroep moet voldoen, moet voldoende zijn. Voor die tijd bestond er misschien een schijn van belangenverstrengeling, maar zelfs die schijn is inmiddels verleden tijd", verteld een woordvoerder.