Advocaat-generaal Mr. K.R. van der Velde (42) noemde in zijn requisitor de uitspraak van de rechtbank 'onbegrijpelijk". Dat het gebruik van lasertechniek meerdere toepassingen kan hebben staat buiten kijf. Dit gegeven kan in deze zaak niet aan de ontvankelijkheid in de weg staan. Beweerdelijk andere toepassingen nemen namelijk niet weg dat wanneer met de apparatuur opzettelijk de metingen door de politie worden verstoord, althans de kans wordt aanvaard dat dit gebeurt, er sprake kan zijn van een strafbaar feit

OM: gebruik laserecho mag niet. Advocaat-generaal mr. K.R. van der Velde hield zijn betoog in het hoger beroep van 15 zaken waarin automobilisten laserapparatuur hadden gebruikt. De rechtbank in Leeuwarden had in november vorig jaar bepaald dat het OM niet-ontvankelijk was in deze zaken. Dit in tegenstelling tot uitspraken van meerdere rechterlijke colleges, zowel rechtbanken als gerechtshoven. Het OM was dan ook in hoger beroep gegaan in de 15 zaken. Mr. Van der Velde noemde in zijn requisitor de uitspraak van de rechtbank 'onbegrijpelijk". Hij vorderde dat de officier van justitie alsnog ontvankelijk wordt verklaard en dat de zaak wordt terugverwezen naar de rechtbank om verder behandeld te worden. Het Hof doet uitspraak op 6 mei.

Overigens zijn OM en politie nooit gestopt met het aanpakken van automobilisten die de snelheidsmeting van de lasergun van de politie verstoren met behulp van eigen apparatuur. Het OM heeft meteen na de gewraakte uitspraak van de rechtbank bekend gemaakt dat het verstoren van de lasergun-snelheidsmeting strafbaar blijft. Het OM blijft gebruikers van een lasershield of laserecho – indien de meting daadwerkelijk wordt verstoord – vervolgen voor “het belemmeren van een opsporingshandeling” (Wetboek van Strafrecht, artikel 184). In eerdere vergelijkbare zaken in Middelburg, Almelo, Den Haag, Zwolle, Assen en Amsterdam zijn zowel bij rechtbank als hof veroordelingen uitgesproken. De Hoge Raad heeft in een arrest van 20 augustus 2000 uitgesproken dat het gebruik van een gecertificeerde lasergun is toegestaan. De politie zal de maximumsnelheid blijven controleren met de lasergun, naast uiteraard allerlei snelheidscontroles met andere handhavingsmiddelen, zoals de flitspaal, mobiele radarapparatuur, trajectcontrole en video-auto’s. Alle door de politie opgemaakte processen-verbaal waarin sprake is van belemmering van opsporingshandelingen met behulp van een lasershield of laserecho worden in behandeling genomen door het Openbaar Ministerie. Een lasershield belemmert de opsporing via verstrooiing van infrarood licht waardoor een meting niet mogelijk is. Een laserecho “jamt” de lasergun door het terugsturen van een signaal waardoor geen meting mogelijk is.


Het volledige requisitoir dat is uitgesproken door advocaat-generaal mr. K. R. van der Velde:

RESSORTSPARKET LEEUWARDEN

Requisitoir van de advocaat-generaal, zitting van het gerechtshof te Leeuwarden d.d. 22 april 2003, in de strafzaak in hoger beroep tegen de verdachte (…)

Edelgrootachtbaar college,

1. Inleiding

Terwijl in de afgelopen jaren meerdere rechterlijke colleges, zowel rechtbanken als gerechtshoven, zich hebben uitgelaten over het bewijs van het opzettelijk verstoren van een snelheidscontrole door de politie, deed de rechtbank te Leeuwarden in deze zaak - en 14 andere zaken - van zich spreken door, geheel in afwijking van de reeds “verankerde” jurisprudentie, het openbaar ministerie niet-ontvankelijk te verklaren. Met deze beslissing kwam de rechtbank zelfs niet meer aan de inhoudelijke beoordeling van de zaak toe.

De rechtbank vond de vervolging onzorgvuldig en disproportioneel. Zij meende dat het Openbaar Ministerie “doelbewust en met veronachtzaming van de belangen van de verdachte en diens recht op een zorgvuldige vervolging van zijn zaak, de beginselen van een behoorlijke procesorde in zodanige ernstige mate heeft geschonden dat het openbaar ministerie – met erkenning door de rechtbank van het maatsschappelijk belang van de opsporing en vervolging van snelheidsovertredingen - in zijn vervolging niet ontvankelijk dient te worden verklaard”. Deze uitspraak is voor het Openbaar Ministerie onbegrijpelijk! De officier van justitie is daarom in hoger beroep gegaan.

De behandeling van dit hoger beroep is toegespitst op de vraag of de officier van justitie ontvankelijk is in zijn vervolging. Ik spreek in dit requisitoir daarom niet over de inhoudelijke kant van de zaak, waarmee ik doel op de vraag of het opzettelijk gebruiken van laserapparatuur een strafbaar feit oplevert.

2. Toetsingskader

Het Openbaar Ministerie kent een beoordelings- en beleidsvrijheid ten aanzien van onder meer de beslissing tot het al dan niet instellen van een strafrechtelijke vervolging. Anders gezegd, de officier van justitie beslist of hij bij verdenking van een strafbaar feit tot vervolging overgaat. De officier van justitie is bij het nemen van deze beslissing naast uiteraard de wet- en regelgeving, gebonden aan de beginselen van goede procesorde.

Het is aan de rechter om de beslissing tot vervolging aan deze beginselen te toetsen. En als de rechter al tot de slotsom zou komen dat de vervolgingsbeslissing een inbreuk maakt op een van die beginselen, dan is het vervolgens de vraag of die inbreuk zo ernstig is dat daaraan de conclusie dient te worden verbonden van de niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie. Immers, niet iedere schending hoeft tot deze verstrekkende uitspraak te leiden.

Dat de rechter toetst aan de beginselen van goede procesorde bleek reeds uit HR 21 januari 1986, NJ 1987,663.
In die zaak nam de Hoge Raad overigens geen schending aan. Dit gebeurde wel in het arrest van 5 december 1990 NJ 1990,719, waarin een redelijke en billijke afweging van belangen (voor het eerst) tot de conclusie leidde dat het openbaar ministerie de toegang tot de rechter werd ontzegd.

Zie voorts, in deze zelfde lijn NJ 1998, 407:
“Het in het eerste en tweede lid van artikel 167 Sv neergelegde opportuniteitsbeginsel houdt in dat de officier van justitie bevoegd is op gronden van het algemeen belang ontleend af te zien van vervolging. Beslist de officier van justitie dat hij tot vervolging over gaat, dan staat die beslissing in het algemeen niet ter beoordeling van de rechter. Slechts indien de vervolging in strijd met de wettelijke of verdragsbepalingen of met beginselen van goede procesorde (...) kan er sprake zijn van een verval van het recht tot strafvervolging en van een door de rechter om die reden uit te spreken niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie”.

In navolging van voorgaande uitspraken wijs ik tevens op de jurisprudentie van uw hof, bijvoorbeeld het arrest van 23 juli 2002, NJ 2002,451.

Een van de beginselen waaraan de rechter toetst, is het beginsel van een redelijke en billijke belangenafweging, zie het reeds genoemde arrest HR 5 december 1989, NJ 1990,719.

Ook de rechtbank te Leeuwarden lijkt aan dit beginsel te hebben getoetst, ze noemt immers de strafrechtelijke reactie “onzorgvuldig maar ook buitengewoon disproportioneel”. De formulering waarmee dit wordt gesanctioneerd is ontleend aan HR 19 december 1996, NJ 1996,249:
“Indien sprake is van ernstige inbreuken op die beginselen, waardoor doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van de verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekortgedaan”.

3. Redelijke en billijke belangenafweging

In deze zaak dient als eerste vraag te worden gesteld of de officier van justitie heeft gehandeld in strijd met een van de hiervoor genoemde beginselen van goede procesorde, in het bijzonder het beginsel van redelijke en billijke belangenafweging. Pas als vastgesteld zou worden dat de officier geen juiste afweging zou hebben gemaakt, komt de vraag naar de passende sanctie aan de orde. Het zal U duidelijk zijn dat ik aan dit laatste punt niet toe kom.

Het vervolgingsbeleid dient het resultaat te zijn van een redelijke en billijke afweging van belangen. Dat was en is in deze zaak - en in de 14 andere zaken- zonder enige twijfel geval!

Ik noem de volgende argumenten:

a) Het controleren op de naleving van de maximumsnelheid en het reageren op geconstateerde overschrijdingen zijn essentieel voor de verbetering van de verkeersveiligheid, met als uiteindelijk hoofddoel het voorkomen van slachtoffers. Doelbewust monteren en inschakelen van apparatuur om deze controles te belemmeren of onmogelijk te maken, gaat daarom ten koste van die verkeersveiligheid.

b) De politie heeft in deze zaak gebruik gemaakt van een toelaatbaar meetmiddel. Ik verwijs naar
HR 22 augustus 2000 VR 2000,150.

c) Het openbaar ministerie heeft in deze zaak consistent gehandeld.
Nadat aanvankelijk namens het College van procureurs-generaal was verzocht om de betreffende zaken aan te houden in afwachting van een nader onderzoek, is dit verzoek na voltooiing van het TNO-rapport bij brief van 15 januari 2002 vervallen. Vervolgens is in de onderhavige zaak de dagvaarding (opnieuw) uitgereikt.
De uitkomst van de door TNO en NFI ingestelde onderzoeken kunnen relevant zijn voor de bewijsvraag, maar raakt geenszins de ontvankelijkheid.

d) Dat het gebruik van lasertechniek meerdere toepassingen kan hebben staat buiten kijf. Dit gegeven kan in deze zaak niet aan de ontvankelijkheid in de weg staan. Beweerdelijk andere toepassingen nemen namelijk niet weg dat wanneer met de apparatuur opzettelijk de metingen door de politie worden verstoord, althans de kans wordt aanvaard dat dit gebeurt, er sprake kan zijn van een strafbaar feit.

4. Wettelijke basis in artikel 184 WvSr

In de onderhavige zaak is de vervolging gebaseerd op artikel 184 WvSr. Dit stelt kort gezegd strafbaar het opzettelijk beletten, belemmeren of verijdelen van een handeling door de politie ondernomen ter uitvoering van een wettelijk voorschrift. Deze bepaling beoogt juist een strafbaarstelling van een breed scala aan mogelijke handelingen waarmee het op wettelijke basis gebaseerde optreden van de politie opzettelijk wordt gefrustreerd.
Niet valt in te zien dat een ontbreken van een specifieke verbod op het gebruik van laserapparatuur aan een vervolging ter zake van art. 184 WvSr in de weg staat. Ik verwijs in dit verband naar de noot bij VR 2000,150 waarin Simmelink klare taal schenkt:
“Op basis van deze jurisprudentie kan het gebruik van de “lasergun” worden gekwalificeerd als een in
redelijkheid nodige handeling ter opsporing van snelheidovertreders. Het gevolg is dat art.184 Sr
inderdaad van toepassing is op gedragingen waardoor de goede werking van een lasergun wordt
belemmerd.”


5. Uitspraken in soortgelijke zaken

Zaken die elders in het land aan een rechtbank of een gerechtshof zijn voorgelegd hebben in alle gevallen tot een beslissing in de hoofdzaak geleid. Daarmee is in die zaken de vraag naar de ontvankelijkheid van de officier van justitie telkens positief beantwoord.
Ik noem als voorbeeld:
Rb Middelburg 18 juli 2000, VR 2000,151;
Rb Almelo 6 september 2001 VR 2002,48;
Rb Amsterdam 18 juli 2002 (parketnummers 13/060388-01 en 13/060732-01);
Gerechtshof Arnhem 11 oktober 2001 (parketnummer 21-002655-00);
en tot slot,
Gerechtshof Leeuwarden 27 augustus 2002 (parketnummer 24-000797-01).

6. Conclusie

De rechtbank heeft ten onrechte geoordeeld dat de officier niet ontvankelijk is in zijn vervolging.
Ik vorder daarom dat het vonnis wordt vernietigd, de officier van justitie ontvankelijk wordt verklaard alsmede dat de zaak op de voet van artikel 423 lid 2 WvSv naar de rechtbank wordt verwezen.

22 april 2003
K.R. van der Velde
Advocaat-generaal

Toelichting.
Een lasershield/laserecho is een apparaat waarmee de lasergun-metingen gestoord kunnen worden. Een lasershield belemmert de meting via verstrooiing van infrarood licht; een laserecho stoort de lasergun door het terugsturen van een signaal waardoor geen meting mogelijk is. Eigenaren van een laserecho wijzen er vaak op dat ze het apparaat niet hebben aangeschaft om snelheidsmetingen te storen, maar voor het openen van garagedeuren en het ontsteken van terreinverlichting. Het benodigde ontvangstapparaat is echter niet verkrijgbaar in Nederland, en het is verschillende keren voorgekomen dat de verdachten geen garage hebben, noch een terrein met verlichting. Een aantal bezitters van deze apparaten is inmiddels veroordeeld, maar bij een andere zaak werd het Openbaar Ministerie door de rechtbank niet-ontvankelijk verklaard. In hoger beroep heeft het gerechtshof in Leeuwarden bepaald dat het OM wél tot vervolging mag overgaan. De zaken zijn dus weer terug verwezen naar de rechtbank en dienen waarschijnlijk na de zomer.

Wettelijke kaders
Het is vooralsnog niet verboden om een lasershield of laserecho in de auto te hebben, maar het is wél verboden om de politie te belemmeren om een opsporingshandeling uit te voeren (art. 184 Wetboek van Strafrecht). Dat wordt gezien als een ernstig vergrijp en aangemerkt als misdrijf.

Nota Bene
De metingen van een bepaald type laserguns worden ook gestoord door de Intelligent Cruise Control in de nieuwste Nissan Primera P12 met 2.0 liter benzinemotor (alleen dit specifieke type). Het Openbaar Ministerie en de politie zijn daarvan op de hoogte; bestuurders van zo'n Nissan worden niet vervolgd. Nissan en OM zijn in overleg over de kwestie. Er wordt onderzocht of de laserguns aangepast worden.

Relevante uitspraken:
06/05/2003 - hoger beroep niet-ontvankelijkverklaring OM, het gerechtshof Leeuwarden vernietigt het vonnis, verklaart het OM ontvankelijk in de vervolging en wijst de zaak terug naar de rechtbank Leeuwarden. Zaaknummer 24/001209/02.
20/02/2003 - rechtbank Alkmaar, voorwaardelijke boete van € 220,- en verbeurdverklaring lasershield.
12/11/2002 - rechtbank Leeuwarden, OM niet ontvankelijk verklaard. Zaaknummer 17/040126-01.
18/07/2002 - rechtbank Amsterdam, € 220,- boete en verbeurdverklaring. Zaaknummer 13/060388-01
18/07/2002 - rechtbank Amsterdam, € 220,- boete en verbeurdverklaring. Zaaknummer 13/060732-01
21/11/2001 - Rechtbank 's Gravenhage, f 1500,- boete en verbeurdverklaring. Zaaknummer: 09.901188-00
23/10/2000 - Rechtbank Assen, f 500,- boete en verbeurdverklaring. Zaaknummer 19.021106/00
22/08/00 - Hoge Raad der Nederlanden, beroep verworpen. Zaaknummer 323-99-V
18/07/2000 - Rechtbank Middelburg, f 1000,- boete en verbeurdverklaring. Zaaknummer 12/005391-00

top