Programmaministerie voor Jeugd en Gezin

De Voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA DEN HAAG

Postbus 20350
2500 EJ DEN HAAG
Telefoon (070) 340 79 11
Fax (070) 340 78 34
Bezoekadres:
Parnassusplein 5
2511 VX DEN HAAG

Ons kenmerk                                         Den Haag
DJB/JZ-2758500

Onderwerp:                                          Uw brief:
Kamervragen                                        13 februari 2007

Hierbij zend ik u, mede namens de minister van Justitie, de antwoorden op de vragen van het Kamerlid De Roon (PVV) over het door de Advies- en Meldpunten Kindermishandeling niet in alle gevallen doen van aangifte van kindermishandeling (2060707610).

De Minister voor Jeugd en Gezin,

mr. A. Rouvoet

Antwoorden op Kamervragen van het Kamerlid De Roon over het door de Advies- en Meldpunten Kindermishandeling niet in alle gevallen doen van aangifte van kindermishandeling. (2060707610)

1. Kent u het bericht dat hulpverleners van het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) te Rotterdam vaak geen aangifte doen van kindermishandeling waarvan zij op de hoogte zijn? (1)

1. Ja.

2. Deelt u de mening dat ieder geval van kindermishandeling inhoudt dat de veiligheid van het kind in het geding is? Zo neen, waarom niet?

2. Ja. In artikel 1 van de Wet op de jeugdzorg (2005) is kindermishandeling als volgt gedefinieerd: ‘elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid staat, actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden berokkend aan de minderjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel.’ Het staat buiten kijf dat daar waar sprake is van dergelijke bedreigende of gewelddadige interactie, de veiligheid van het kind in het geding is.

3. Deelt u de mening dat in het verleden bij herhaling is gebleken dat de zogenoemde hulpverleningstrajecten bij gevallen van kindermishandeling ernstig te kort zijn geschoten met soms een fatale afloop? Zo neen, waarom niet?

3. De afgelopen jaren heeft een aantal zeer tragische gebeurtenissen plaatsgevonden waarbij kinderen zwaar werden mishandeld, met de dood als gevolg. In een aantal gevallen waren er hulpverleners bij het kind of gezin betrokken, vaak van verschillende instanties. Er zijn de afgelopen periode diverse adviezen gegeven en onderzoeksrapporten opgeleverd met betrekking tot deze materie. Naar aanleiding daarvan zijn maatregelen genomen, zoals de verbeteringen binnen de gezinsvoogdij, de inzet van de gezinscoach daar waar sprake is van meerdere hulpverlenende instanties, en verbeterde samenwerking tussen AMK en Raad voor de Kinderbescherming. Deze maatregelen beogen het aantal zaken van 1 Trouw, 9 en 10 februari 2007 kindermishandeling terug te dringen. Het is echter ook de realiteit, helaas, dat dergelijke gebeurtenissen niet in alle gevallen kunnen worden voorkomen.

4. Deelt u de mening dat ieder geval van kindermishandeling dat tot lichamelijk letsel leidt, inhoudt dat de veiligheid van het kind zo in het geding is dat er geen ruimte zou moeten zijn voor hulpverleners om daarvan geen aangifte te doen?

4. De eerste prioriteit van de hulpverlening c.q. het AMK is de veiligheid van het kind. Het primaire doel is dan ook het stoppen van de mishandeling. De strafrechtelijke weg is niet onder alle omstandigheden de meest geëigende om dat doel te bereiken en is bovendien niet altijd in het belang van het kind. Het AMK is een laagdrempelige organisatie. Melders met een vermoeden van kindermishandeling moeten zich vrij voelen om dit bij een AMK te melden en om advies te vragen. Als dit altijd zonder meer zou leiden tot een strafrechtelijk traject, zal dit ten koste gaan van de meldingsbereidheid en daarmee van de bescherming van het kind.

5. Is het u bekend aan de hand van welke criteria het AMK beslist of aangifte bij de politie nodig is om de veiligheid van het kind te garanderen? Zo ja, zijn deze criteria u toereikend om de veiligheid van het kind te garanderen? Op grond waarvan komt u tot deze conclusie? Zo neen, welke stappen gaat u nemen om in gevallen van kindermishandeling voor de toekomst de veiligheid van kinderen te waarborgen?

5. Op grond van artikel 11 lid 1 sub d van de Wet op de jeugdzorg heeft het AMK tot taak het in kennis stellen van andere justitiële autoriteiten van kindermishandeling of een vermoeden daarvan, indien het belang van de minderjarige dan wel de ernst van de situatie waarop de melding betrekking heeft, daartoe aanleiding geeft. Het AMK hanteert daarbij de volgende criteria:

1. als blijkt dat de veiligheid van het kind niet kan worden gewaarborgd als het doen van aangifte uitblijft (m.n. gerede kans op herhaling van de mishandeling) of

2. als de aangifte nodig is om de zwaarte van de mishandeling voor het kind te doen erkennen. Dit gebeurt als erkenning op een andere manier (bijv. door ouders of andere verantwoordelijken) niet mogelijk is of 

3. als er sprake is van ernstig en feitelijk waarneembaar letsel, zowel geestelijk als lichamelijk, en aangifte op grond van de beschikbare informatie wenselijk wordt geacht of

4. als aangifte nodig is om een verplichtend kader te scheppen voor daderbehandeling. 

In alle gevallen bekijkt het AMK of aangifte niet indruist tegen de belangen van het kind. Op basis van deze criteria besluit het AMK multidisciplinair op casusniveau of aangifte wordt gedaan. Ik meen dat deze criteria het AMK voldoende aanknopingspunten bieden voor een doeltreffend ingrijpen. Ik wijs in dit verband ook op de wetsevaluatie die recent door BMC is uitgevoerd (2)

Overigens is het AMK zelf geen hulpverlenende instantie. Op grond van artikel 11 lid 1 sub a, b en c van de Wet op de Jeugdzorg heeft het AMK de volgende functies:

a. het naar aanleiding van een melding van kindermishandeling of een vermoeden daarvan, onderzoeken of sprake is van kindermishandeling;

b. het beoordelen van de vraag of en zo ja tot welke stappen de melding van kindermishandeling of een vermoeden daarvan aanleiding geeft;

c. het binnen het bureau jeugdzorg overdragen van een zaak ten behoeve van de uitvoering van de in artikel 5, eerste lid, bedoelde taak (bezien of een cliënt zorg nodig heeft in verband met opgroei-, opvoedings- of psychiatrische problemen, dan wel in verband met problemen van een cliënt, niet zijnde een jeugdige, die het onbedreigd opgroeien van een jeugdige belemmeren).

Ouderlijke onmacht is een veelvoorkomende factor in zaken die bij het AMK worden gemeld. Het inschakelen, door het AMK, van opvoedingsondersteuning of hulpverlening is dan te prefereren boven strafrechtelijke vervolging, zeker in die gevallen waar sprake is van alleenstaand ouderschap. Als ouders echter hulp weigeren, of er treedt geen verbetering op in de situatie van het kind, dan meldt het AMK dit bij de Raad voor de Kinderbescherming die, langs civielrechtelijke weg, de kinderrechter kan verzoeken een kinderbeschermingsmaatregel op te leggen, bijvoorbeeld een ondertoezichtstelling of een voorlopige schorsing van het gezag al dan niet met uithuisplaatsing. Ook de Raad voor de Kinderbescherming kan, nadat de zaak is overgedragen door het AMK aan de Raad, aangifte doen. Aan de veiligheid van het kind zal tevens bij kunnen dragen het wetsvoorstel Tijdelijk Huisverbod dat bij uw Kamer aanhangig is, waarmee wordt voorzien in de mogelijkheid om een tijdelijk huisverbod van tien dagen op te leggen in een situatie die acuut dreigend is voor slachtoffers van huiselijk geweld, waaronder slachtoffers van kindermishandeling. Naast het uit huis plaatsen van de dader zal binnen tien dagen een hulpverleningstraject worden opgestart voor zowel dader als slachtoffer(s). In 2007 wordt op een aantal plaatsen geëxperimenteerd met het huisverbod.

Het AMK kan, aldus, al naar gelang de omstandigheden in een individuele casus, verschillende wegen bewandelen om de veiligheid van kinderen zo veel als mogelijk te garanderen: de weg van de vrijwillige ondersteuning en hulpverlening, de civielrechtelijke weg, op termijn de bestuursrechtelijke weg van het huisverbod en de strafrechtelijke weg. Doorslaggevend voor de keuze van de aanpak zijn de door het AMK gehanteerde criteria, zoals hiervoor benoemd.

6. Bent u van oordeel dat de Advies- en Meldpunten Kindermishandeling beter dan de gespecialiseerde afdelingen van de politie in staat zijn om te beoordelen of de veiligheid van kinderen in gevallen van kindermishandeling in het geding is? Kan de veiligheid in voldoende mate gegarandeerd worden zonder dat de politie in actie komt? Zo ja, op grond van welke gegevens komt u tot deze conclusie?

6. Het AMK is in het leven geroepen om melders te adviseren of om te onderzoeken of er in een gezin sprake is van kindermishandeling en vervolgens hulpverlening te organiseren. De beroepskrachten volgen hiertoe een specifieke interne opleiding. Om de professionaliteit van de politieorganisatie en de bureaus jeugdzorg (waarvan het AMK onderdeel uitmaakt) zo goed mogelijk te benutten, hebben de Raad van hoofdcommissarissen en de Bureaus jeugdzorg (verenigd in de MOGroep) landelijke afspraken gemaakt over signalering en doorverwijzing ten behoeve van kinderen in zorgwekkende situaties. De politie en de bureaus jeugdzorg hanteren hetzelfde uitgangspunt: het belang en de veiligheid van kinderen. De landelijke afspraken geven invulling aan dit uitgangspunt. Van alle meldingen die in het jaar 2005 tot onderzoek door een AMK hebben geleid, kwam ruim 60% van professionals die het kind en/of ouders beroepshalve kennen. Van deze 60% is 23% van de meldingen afkomstig van de politie. 

Het AMK beoordeelt in individuele gevallen hoe de veiligheid van het kind het beste kan worden gegarandeerd. Er is niet één specifieke manier in alle gevallen de beste. Soms is het het beste om de politie onmiddellijk te waarschuwen, soms zal de Raad voor de Kinderbescherming worden ingeschakeld die de kinderrechter kan vragen om een kinderbeschermingsmaatregel, eventueel met uithuisplaatsing, zo nodig binnen 24 uur. Soms kan worden volstaan met het inschakelen van een hulpverlenende instantie op lokaal niveau of via de geïndiceerde vrijwillige jeugdzorg.

2e kamer 2006-2007, 29875, nr. 90