GROEP HOP ERMELO ©

Informant mw. Jeanne Dijkstra eindredacteur Ermelo Weekblad aan de Raad voor de Journalistiek: "Van alle kanten komen berichten dat Groep Hop moet worden doodgezwegen"

De CDA PR commissie eiste meermalig geld van Hop om mee te mogen doen aan politiek debat. Antwoord Hop: Donder op! De CDA PR commissie eiste verwijdering van de CDA brieven aan Hop van internet. Antwoord Hop: Eed van een raadslid. Raadsleden moeten alvorens hun functie te kunnen uitoefenen een ambtseed afleggen, waarin zij trouw aan de Grondwet beloven. Ze moeten verklaren dat ze om tot lid van de raad te worden benoemd geen gift of gunst hebben gegeven of beloofd en dat ze bij de uitoefening van hun ambt 'rechtstreeks noch middellijk' enig geschenk of enige belofte hebben aangenomen of zullen aannemen.

Alleen Hop maakte bezwaar tegen de totaal verrotte CDA mentaliteit het knippen en plakken in verkiezingsformulieren. Alleen Hop maakte steeds bezwaar tegen de verrotte mentaliteit die heerste in het Ermelose gemeentehuis waarbij leden van de stembureaus zelf ook kandidaat waren voor de gemeenteraad om verkiezingsuitslagen te kunnen manipuleren.

Stem Wijzer! Stem Groep Hop.Kent u iemand in Ermelo vraag of hij/zij in 2018 Groep Hop wil stemmen om een frisse wind door het gemeentehuis te laten waaien en/of wil helpen met het snel verkrijgen van het wettelijk aantal benodigde ondersteuningsverklaringen om mee te mogen doen met de verkiezingen in Ermelo?

 

Kent u iemand in Ermelo? Vraag of hij/zij Groep Hop wil stemmen...

Contact: lees verder

Bedrijvenkring Ermelo. Op 17 november 2005 12:20 uur schreef Johan Roseboom (SGPer) namens Navobi onderdeel van Drie Groep aan Hop Citaat: Ik vertrouw de Ermelo's samenleving zo , dat ik er 100 % van uit ga, dat je (Hop) geen enkele zetel krijg. Navobi is een producent van kalvermelk, kalverhouderij, voedselproductie, kalverslachterij, vleesverwerking en kalfsvellen

 

 

 

Wobverzoek J. Hop Ermelo inzake originele convenanten en overeenkomsten tussen gemeente Ermelo en Uwoon

Gemeente Ermelo te Ermelo.

Ermelo, 2 februari 2012.

Betreft: Wobverzoek

Geachte heer/mevrouw,

Hierbij verzoek ik om

- GRATIS toezending afschrift van alle originele CONVENANTEN tussen Uwoon en de gemeente Ermelo met de handtekeningen eronder.

- GRATIS toezending afschrift van alle originele OVEREENKOMSTEN tussen Uwoon en de gemeente Ermelo met de handtekeningen eronder inzake "Het Trefpunt".

Hoogachtend,

J. Hop

Joubertstraat 24, 3851 DM Ermelo

 

 

Gezocht namen en nevenfuncties klachtencommissie en urgentiecommissie woonruimteverdeling Regio Noord-West Veluwe


Het is nog niet gelukt om deze informatie te pakken te krijgen.

BOEVE, J. dhr. of mw.? secretaris urgentiecommissie woonruimteverdeling Regio Noord-West Veluwe 5.4 Regionale Klachtenadviescommissie. De regionale Klachtenadviescommissie werkt voor de woningcorporaties in de regio Noord-Veluwe en sinds 2008 ook voor Woonpalet in Zeewolde. De samenstelling in 2011: De heer A. Tuitel, voorzitter (gekozen in december 2010) De heer K.J.W. de Leeuw, secretaris (herkozen in maart 2011) Mevrouw M. Bulsink, lid (gekozen in februari 2011) Het secretariaat wordt verzorgd door mevrouw I. Eilert, werkzaam bij Omnia Wonen. 5.5 Klachtencommissie Woonruimteverdeling Noord-Veluwe De gemeenten hebben voor de regionale samenwerkingsovereenkomst voor de woonruimteverdeling een onafhankelijke klachtencommissie ingesteld: de Klachtencommissie Woonruimteverdeling Noord-Veluwe. Deze moet de rechtszekerheid waarborgen voor iedereen die bij de uitvoering van de overeenkomst rechtstreeks in zijn belang is getroffen. De commissie heeft een signalerings- en een adviesfunctie. De klachten hebben betrekking op zowel de uitvoering van de samenwerkingsovereenkomst voor de woonruimteverdeling in de deelnemende gemeenten, als beslissingen van de Urgentiecommissie woonruimteverdeling Noord-Veluwe. De samenstelling in 2011 was als volgt: De heer J.W. Klein, voorzitter Mevrouw C.G.G. Krabben-Sluiter, lid De heer mr. P.M. Hoekstra, lid De heer mr. B. Blokzijl trad als adviseur/secretaris van de commissie op.  

 

 

Zicht op woonruimteverdeling Noordwest-Veluwe met zicht op netwerken en de actuele situatie in de gemeente Ermelo

Beschikbare woningen U-woon in de gemeente Ermelo en openbaar (toe)zicht op toewijzing van deze woningen.
Welke burgers hebben gereageerd, wie krijgen wel, wie krijgen niet en op welke plaats geŽindigd?

Maand februari 2012:

Spechtstraat 88 3853SJ Ermelo
Spechtstraat 86 3853SJ Ermelo
Spechtstraat 84 Ermelo
Spechtstraat 96 Ermelo
Tijmlaan 63 3852 CB ERMELO
Wielewaal 59 ERMELO
Prinsenhof 38 ERMELO
Luthulihof 22 ERMELO
Seringweg 26 Ermelo
Spechtstraat 98 Ermelo
15-02-12 Branderskamp De Verbinding nog enkele te huur

 

Burger E. is een bekende Ermeloer, woningzoekende, woont 25+ jaar in Ermelo woont nu in bij zijn kind, is 68 jaar,
is zijn Ermelose woonruimte uitgejaagd door de gemeente Ermelo en zoekt al jaren woonruimte in Ermelo
en eindigde op de:
01-02-12 Lange Haeg 63: 82e plaats
02-02-12 Telgterweg 119: 60e plaats
02-02-12 Sportlaan 123: 25e plaats
22-02-12 Gelreweg 17: 92e plaats
22-02-12 Tijmlaan 56d: 35e plaats
28-02-12 Tijmlaan 54: 43e plaats
28-02-12 De Acht Schepel 1: 37e plaats
28-02-12 Telgterweg 95: 36e plaats
13-03-12 Telgterweg 101: 18e plaats
13-03-12 IJsbaanweg 5: 46e plaats
13-03-12 De Acht Schepel 29: 83e plaats
21-03-12 Seringweg 16: 62e plaats
28-03-12 Telgterweg 103: 16e plaats
28-03-12 Retiefstraat 129: 51e plaats
03-04-12 Kostersland 27: 36e plaats
03-04-12 Hamburgerweg 88: 20e plaats
03-04-12 Van Veldhuysenweg 9: 64e plaats
03-04-12 Paul Krugerweg 30: 59e plaats
12-06-12 Wielewaal 64: 32e plaats
20-06-12 Moslaan 41A: 32e plaats
20-06-12 Jasmijnweg 9: 20e plaats
20-06-12 Eksterstraat 3: 33e plaats
20-06-12 Oude Telgterweg 114: 47e plaats
20-06-12 De Acht Schepel 30 24e plaats
04-09-12 Weegakker 48: 27e plaats
04-09-12 Professor Lindeboomlaan 45: 35e plaats
04-09-12 Rengersland 81: 26e plaats
04-09-12 Rengersland 67: 26e plaats
04-09-12 Kampvelderweg 3 C: 18e plaats
04-09-12 Spechtstraat 94: 40e plaats
Waarom gingen al die andere burgers ALWEER VOOR de 68-jarige burger E. in rangorde en bij toewijzing bij deze woningen...............

Wie hebben ook op bovenstaande woningen gereageerd en zijn op welke plaats geŽindigd?

  Jaarverslag Uwoon 2011 JaarverslagOndanks alle ontwikkelingen blijft de missie van UWOON recht overeind staan: “Het zorgdragen voor huisvesting alsook diensten op het gebied van Wonen, Zorg, Welzijn en Werken, gericht op een door de klant gewenste wooncarriŤre met respect voor de verschillende woon- en leefstijlen.” Wij zijn daarom heel blij dat een visitatiecommissie in 2011 vaststelde dat wij op een breed terrein vormgeven aan deze missie. De ontwikkelingen hebben wťl invloed op de manier waarop wij de missie realiseren. Nog meer dan anders toetsen wij heel kritisch of onze inspanningen het verwachte resultaat opleveren. We zijn blij met het positieve eindoordeel van de visitatiecommissie. De commissie gaf onder andere aan dat we beleidsveranderingen door externe omstandigheden beter moeten communiceren en transparanter moeten zijn over onze fi nanciŽle kaders. We nemen hun advies ter harte en gaan hier graag mee aan de slag. Verreweg de belangrijkste verandering door externe omstandigheden is het gevolg van de Europese beschikking. Middeninkomens horen daardoor niet langer tot onze primaire doelgroep. Wij zoeken nieuwe wegen om hen toch te helpen. UWOON hoopt daarbij op voldoende speelruimte van het ministerie, zodat we ook fi nanciŽle hindernissen kunnen nemen. Bij deze zoektocht werken we samen met een aantal andere corporaties. We onderzoeken de mogelijkheid om een aparte coŲperatie op poten te zetten, die de kansen van de lage middeninkomens op de woningmarkt moet verbeteren en tegelijkertijd hun zeggenschap over de woning moet vergroten. Leden/huurders van de coŲperatie kunnen mogelijk fi nancieel participeren, zodat ze medeeigenaar van de coŲperatie en daarmee van de woningen worden. Deze oplossing past in de politieke ontwikkeling die een grotere verantwoordelijkheid bij de burger neerlegt. Burgers kunnen niet langer alles verwachten van overheid en instanties. UWOON ziet in diezelfde lijn een grotere eigen verantwoordelijkheid voor onze huurder, voor hun woning en de woonomgeving. Voorwoord 4 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 “Het jaar van de aanpassing” Moniek van Balen-Uijen, Directeur-bestuurder UWOON Ontwikkelingen in de woningsector gaan de laatste tijd heel snel. Zo is de verwachte bevolkingsgroei in onze regio veel kleiner dan eerder gedacht. Ook de Europese beschikking die per 1 januari inging heeft veel effect op de sector. Corporaties kunnen woningen daardoor aan een veel kleinere doelgroep aanbieden. Net als andere sectoren gaat ook de economische crisis niet voorbij aan de deuren van woningcorporaties. Door al die ontwikkelingen moest UWOON in 2011 haar ondernemingsplan 2009-2013 aanpassen. Duidelijk is dat UWOON met alles wat we doen en niet doen, rekening moet houden met de veranderende omstandigheden. Het bieden van een goed woon- en leefklimaat aan onze klanten blijft echter centraal staan. De afgelopen decennia heeft bestuurder Leo van Doorn zich daarvoor namens CWS en later UWOON ingezet. Hij maakte in 2011 bekend dat hij aan zijn laatste periode bij onze corporatie bezig is. In 2012 neemt hij afscheid. Wij danken hem zeer voor alles wat hij voor UWOON heeft betekend. Moniek van Balen-Uijen Directeur-bestuurder Inhoud Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 5 40 7. GOVERNANCE ....................................................................................................................................................................... 42 7.1 BESTUURSVERSLAG ......................................................................................................................................................... 42 7.2 VERSLAG RAAD VAN COMMISSARISSEN ................................................................................................... 45 7.2.1 Toezichtkader ....................................................................................................................................................... 45 7.2.2 Governancecode ............................................................................................................................................... 45 7.2.3 Profi elschets leden Raad van Commissarissen .................................................................................. 45 7.2.4 Samenstelling Raad van Commissarissen ............................................................................ 46 7.2.5 Rooster van aftreden ................................................................................................................................... 47 7.2.6 Vergaderingen 2011 ....................................................................................................................................... 47 7.2.7 Commissies ........................................................................................................................................................... 48 7.2.8 Vergoedingen Raad van Commissarissen ............................................................................. 49 7.2.9 Evalueren Raad van Commissarissen ........................................................................................ 49 7.2.10 Visitatie ..................................................................................................................................................................... 49 7.2.11 Verantwoording ............................................................................................................................................... 49 7.3 VERKLARING .......................................................................................................................................................................... 49 8. ALGEMEEN .......................................................................................................................................................................................... 50 8.1 INVESTERINGEN ................................................................................................................................................................ 50 8.2 JAARRESULTAAT .................................................................................................................................................................... 51 8.3 FINANCIňLE POSITIE ........................................................................................................................................................ 51 8.4 VERWACHTINGEN (MEERJARENBELEID) ................................................................................................... 55 8.5 KENGETALLEN ....................................................................................................................................................................... 56 8.6 NEVENSTRUCTUREN ..................................................................................................................................................... 56 9. JAARREKENING ............................................................................................................................................................................... 58 9.1 GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER (NA RESULTAATBESTEMMING) 58 9.2 GECONSOLIDEERDE WINST-EN-VERLIESREKENING OVER 2011 ........................................ 60 9.3 GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT 2011 .......................................................................... 61 9.4 WAARDERINGSGRONDSLAGEN ........................................................................................................................ 62 9.4.1 Algemene toelichting .............................................................................................................................. 62 9.4.2 Grondslagen voor waardering van activa en passiva ............................................ 63 9.4.3 Grondslagen voor bepaling van het resultaat ............................................................... 67 9.4 4 Belangrijke inschattingen ten aanzien van waardering en resultaatbepaling ............................................................................................................................... 70 9.4.5 Kasstroomoverzicht .................................................................................................................................. 70 9.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS ......................................................................... 71 9.6 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE WINST-EN-VERLIESREKENING ............ 76 9.7 OVERIGE INFORMATIE ................................................................................................................................................. 80 9.8 BALANS PER 31 DECEMBER 2011 (NA RESULTAATBESTEMMING) ...................................... 82 9.9 WINST- EN VERLIESREKENING 2011 ............................................................................................................... 84 9.10 TOELICHTING OP DE BALANS PER 31 DECEMBER 2011 EN DE WINST-EN-VERLIESREKENING OVER 2011 ................................................................................................. 85 9.11 OVERIGE GEGEVENS ..................................................................................................................................................... 89 9.11.1 Resultaatbestemming ............................................................................................................................ 89 9.11.2 Opbouw jaarresultaat - Consolidatie ..................................................................................... 89 9.11.3 Gebeurtenissen na balansdatum ............................................................................................... 89 9.12 CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT .......................... 90 10. OPGAVE VERBINDINGEN ...................................................................................................................................................... 91 11. UWOON IN HET KORT ............................................................................................................................................................. 94 VOORWOORD ....................................................................................................................................................................................... 4 INHOUD ................................................................................................................................................................................................... 5 1. BOUWEN EN VERBOUWEN ................................................................................................................................................... 6 1.1 NIEUWBOUW .......................................................................................................................................................................... 6 1.1.1 Elburg .............................................................................................................................................................................. 7 1.1.2 Ermelo ............................................................................................................................................................................ 8 1.1.3 Harderwijk .............................................................................................................................................................. 10 1.1.4 Maatschappelijke investeringen ..................................................................................................... 10 1.1.5 Herstructurering ................................................................................................................................................ 11 1.2 STRATEGISCH VOORRAADBELEID ....................................................................................................................... 11 1.3 ONDERHOUD ......................................................................................................................................................................... 12 1.3.1 Planmatig onderhoud ................................................................................................................................. 12 1.3.2 Dagelijks onderhoud effectiever ....................................................................................................... 14 1.3.3 Mutatie onderhoud Ťn reperatie onderhoud ..................................................................... 14 1.3.4 Uitgaven ..................................................................................................................................................................... 14 2. VERHUREN ............................................................................................................................................................................................ 15 2.1 HUURBELEID ........................................................................................................................................................................... 15 2.2 HUURVERHOGING GELIJK AAN INFLATIE ................................................................................................ 16 2.3 WONINGBEZIT UWOON ........................................................................................................................................... 16 2.4 WOONRUIMTEVERDELING ...................................................................................................................................... 17 2.5 HUURTOESLAG .................................................................................................................................................................... 19 2.6 HUURACHTERSTANDEN ............................................................................................................................................ 19 2.7 BIJZONDERE DOELGROEPEN ................................................................................................................................. 19 2.7.1 Elburg .......................................................................................................................................................................... 20 2.7.2 Ermelo ........................................................................................................................................................................ 20 2.7.3 Harderwijk ............................................................................................................................................................. 20 2.8 VERKOOP VAN HUURWONINGEN .................................................................................................................... 21 3. LEEFBAARHEID ................................................................................................................................................................................. 22 3.1 LEEFBAARHEIDSPROJECTEN .................................................................................................................................. 22 3.1.1 Elburg ........................................................................................................................................................................... 23 3.1.2 Ermelo ......................................................................................................................................................................... 23 3.1.3 Harderwijk .............................................................................................................................................................. 25 3.2 SPONSORING ......................................................................................................................................................................... 28 4. ZORGEN ............................................................................................................................................................................................... 29 4.1 ELBURG ....................................................................................................................................................................................... 29 4.2 ERMELO ....................................................................................................................................................................................... 30 4.3 HARDERWIJK ......................................................................................................................................................................... 30 5. MEEPRATEN .......................................................................................................................................................................................... 31 5.1 SAMENWERKING HUURDERS ............................................................................................................................... 31 5.2 BELANGHOUDERS ............................................................................................................................................................ 33 5.3 KLANT TEVREDEN OVER UWOON .................................................................................................................... 35 5.4 REGIONALE KLACHTENADVIESCOMMISSIE ........................................................................................... 36 5.5 KLACHTENCOMMISSIE WOONRUIMTEVERDELING NOORD-VELUWE ..................... 36 6. WERKEN ................................................................................................................................................................................................ 37 6.1 ORGANISATIE ......................................................................................................................................................................... 37 6.2 PERSONEEL EN ORGANISATIE .............................................................................................................................. 40 6.3 ONDERNEMINGSRAAD (OR) ......................................................................................................................................... Jaarverslagen, reglementen, jaarrekening zijn ook beschikbaar via www.uwoon.nl Dick Zandvoort, conceptontwikkelaar UWOON Jan Tuinman, vestigingsmanager UWOON Elburg (r.) 1.1 Nieuwbouw Langer zelfstandig wonen, zorg een probleem Langer zelfstandig wonen staat hoog op de agenda van de politiek. UWOON speelde daar in 2011 op in met de basiskwaliteit voor nieuwbouw en de bestaande woningen. Die beschrijft hoe een woning een leven lang kan voldoen aan de wensen van een bewoner. De geformuleerde kwaliteit houdt rekening met de vergrijzing in deze regio. Woningen moeten daarom geschikt zijn voor alle levensfasen. Bestaande huizen worden daarom waar mogelijk aangepast. Zeker als ze in een buurt met goede voorzieningen staan. Belangrijke voorwaarde voor langer zelfstandig wonen is zorg aan huis. De fi nanciering hiervan is een groot probleem, zo ervaart UWOON in de praktijk. Zo haakte een zorgpartij af in het project De Zeven Akkers in Harderwijk, zelfs na de feestelijke start. Daar zouden veertien demente ouderen komen wonen. Ook in Ermelo trok een zorgaanbieder zich terug uit projectafspraken voor de bouw van woonzorg complex De Leemkuul. De komende jaren zijn veel minder nieuwbouwwoningen nodig dan eerder gedacht, zo blijkt uit verschillende onderzoeken. Dit betekent dat UWOON te maken krijgt met minder en kleinere projecten. Daarop moeten we anticiperen. Vandaar de samenvoeging van de afdelingen vastgoedbeheer en projectontwikkeling. Dat is ook dť manier om alle professionele kwaliteiten in eigen huis te houden. De twee afdelingen hebben het de komende tijd druk met het afwikkelen van grondposities waarvan de bouwbestemming niet duidelijk is. Ook besteden ze veel aandacht aan sociale projecten en herstructurering. We investeren veel in herstructurering, renovatie of onderhoud van bestaande woningen. Belangrijke onderwerpen daarbij zijn energie besparing, duurzaamheid, woonwensen en wooncomfort. UWOON stelde in 2011 een investeringsstatuut vast. Daarin staan de kaders voor besluitvorming rond investerings- en verbetertrajecten. Die zijn nodig omdat dergelijke besluiten het beleid van UWOON voor langere tijd bepalen. 1. Bouwen en verbouwen 6 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Nieuw centrum verbetert leefbaarheid ’t Harde Veel belangstelling voor woningen ’t Harde krijgt een nieuw winkelcentrum waarvan de eerste contouren inmiddels duidelijk zichtbaar zijn. In 2012 worden de eerste seniorenwoningen opgeleverd en vier jaar later is het kloppende hart van ’t Harde klaar. “Dat komt de leefbaarheid van het dorp zeer ten goede”, zegt Dick Zandvoort, conceptontwikkelaar van UWOON. De eerste plannen voor het winkelcentrum stammen uit 2001. Na een patstelling tussen de gemeente Elburg en de toenmalige projectontwikkelaar, trad UWOON in 2008 op als bemiddelaar. Een jaar later presenteerde de woningstichting samen met FAME Architectuur & Stedenbouw een plan dat op veel bijval mocht rekenen. “Daarna zijn we ook gevraagd voor de uitvoering van het plan. We hebben de samenwerking gezocht met ABP. Die ontwikkelen de winkels en wij nemen van hen de woningen af”, aldus Zandvoort. Het plan bestaat uit 111 huur- en koopwoningen en ca. 6500 m2 winkels. Volgens vestigingsmanager Jan Tuinman van UWOON Elburg is er voor de ruim honderd woningen in het winkelcentrum veel belangstelling. “Al gaat de crisis in de woningbouwsector ’t Harde ook niet voorbij. Mensen hebben problemen om hun eigen woning te verkopen. Toch kijk ik met vertrouwen naar dit project. Het voordeel is dat bewoners straks direct in het centrum kunnen wonen, dicht bij de dagelijkse voorzieningen. Dit maakt ’t Harde nog aantrekkelijker, naast de goede bereikbaarheid via spoor en snelweg. Bovendien gaat het om een plan met veel uitstraling naar de directe omgeving”. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 7 1.1.1 Elburg Nieuwe prestatieafspraken Elburg heeft een nieuw Prestatiecontract Wonen 2011-2015. De gemeente Elburg en woningcorporaties UWOON en OMNIA Wonen ondertekenden dit op 17 maart. In het convenant staat een aantal afspraken over de ontwikkeling van de woningvoorraad, de (toekomstige) specifi eke doelgroepen en wijkontwikkeling. Per jaar wordt de uitvoering geŽvalueerd. Opgeleverde projecten Gezond bouwen in Elburg UWOON reikte in de zomer de sleutels uit van acht woningen, 22 appartementen, een apotheek en een praktijk voor huisartsen en fysiotherapeuten in het nieuwbouwcomplex Baron van Lynden. Het gebouw met woningen en zorgvoorzieningen staat op een prominente plek aan de rand van de oude binnenstad van Elburg. Bouwen in Oldebroek De 26 nieuwe eengezinswoningen in het Oldebroeker plan Koeland zijn sinds oktober bewoond. Onderdeel daarvan zijn twee gezinswoningen die aan een gezondheidsinstelling zijn verhuurd. De woningen liggen aan de rand van een mooi opgezette nieuwbouwwijk. UWOON heeft in deze wijk een fraai nieuwbouwcomplex, waarvoor veel belangstelling bestaat uit zowel Oldebroek als Elburg. Projecten in voorbereiding Starters in ’t Loo Jongeren hebben vanaf eind 2012 meer kans op een woning in buurtschap ‘t Loo. UWOON bouwt acht starterswoningen aan de Beltgravenweg. Een lokale makelaar begint in januari 2012 met de verkoop. Omdat de huizen met € 170.000,= v.o.n. aantrekkelijk geprijsd zijn, is de verwachting dat de interesse groot is. Naast de woningen liggen twee kavels voor mensen die zelf bouwen. Het project moet zorgen voor verjonging in ‘t Loo. Geen vergunning voor uitbreiding De Melde De uitbreiding van de appartementen aan De Melde is niet van start gegaan. De gemeente Elburg gaf voor een aantal zolderappartementen geen omgevingsvergunning. UWOON heeft daartegen bezwaar gemaakt bij de rechtbank in Zutphen. Tegelijkertijd overleggen we met Elburg hoe we uit de impasse kunnen komen. Projecten in uitvoering Van Sytzamalaan in Oldebroek UWOON werkt in Oldebroek ook aan de bouw van twaalf appartementen aan de Van Sytzamalaan. Dit complex in het centrum moet in de tweede helft van 2012 klaar zijn. Het is vooral voor ouderen een uitstekende woonlocatie. Bouw centrum ‘t Harde Het nieuwe winkelcentrum van ’t Harde krijgt vorm. Na jaren van voorbereiding ging in december 2011 de schop de grond in. Het project start met de bouw van vier woningen aan de Singel. In totaal bestaat het plan uit 39 huurwoningen, 72 koopwoningen en ongeveer 6.500 m2 commerciŽle ruimte, bestemd voor winkels. De appartementen liggen bijna allemaal boven het nieuwe winkelcentrum. In 2011 heeft UWOON overeenstemming bereikt met Assenberg Projecten voor de verdere ontwikkeling van het project. In deze samenwerking is een splitsing gemaakt in de verantwoordelijkheden. UWOON is verantwoordelijk voor en risicodrager van de woningen in het project en Assenberg Projecten is dat voor de commerciŽle ruimtes. Als het complete plan over vier jaar klaar is, heeft ’t Harde een ware metamorfose ondergaan. Het dorpscentrum is dan veel aantrekkelijker en de verhuurbaarheid van onze woningen is verbeterd. Bouw centrum ‘t Harde Woning in buurtschap ‘t Loo 1. Bouwen en verbouwen Opgeleverde projecten ‘Optop’-woningen Eksterstraat klaar Acht ‘optop’-woningen aan de Eksterstraat zijn in 2011 opgeleverd. De onderliggende zestien appartementen zijn volledig gerenoveerd. Daarbij zijn moderne en duurzame materialen gebruikt, zodat de woningen in de Vogelbuurt volledig zijn aangepast aan de moderne wooneisen. Projecten in voorbereiding Taxi Bakker mogelijk woonvorm De oude locatie van Taxi Bakker wordt mogelijk geschikt gemaakt voor De Herbergier, een organisatie die woonvormen voor demente ouderen ontwikkelt. UWOON onderzocht eerst de mogelijkheden voor koopappartementen op deze plek. Daarvoor is momenteel echter geen markt. Uit overleg met de gemeente moet in 2012 blijken of het plan met De Herbergier doorgaat. Zorg in De Amaniet UWOON start begin 2012 met de bouw van de nieuwe Amaniet. Dit is later dan gepland omdat er bezwaren uit de buurt kwamen. De rechter bepaalde echter dat een bouwstop niet nodig was. Het woonzorgcomplex krijgt een nieuwe functie als multifunctioneel centrum. Naast zorgwoningen voor cliŽnten van de Stichting Zorggroep Noordwest-Veluwe komen in het pand ook een basisschool en een buitenschoolse opvang. Voorbereiding van de bouw Oude Kom vordert Het project Oude Kom (Vlishoek) kent een lange voorbereidingstijd. UWOON wilde al eerder starten met het project, maar de gesprekken met de gemeente duurden langer dan verwacht. De voorbereiding van het project is bijna afgerond. In 2012 begint de verkoop van de woningen. Afhankelijk van het verkoopresultaat gaat daarna de bouw van start. 8 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 1.1.2 Ermelo Het WoOn-onderzoek moet in 2012 de woningbehoeften in de regio in kaart brengen. Daaraan werken alle gemeenten op de Noord-Veluwe mee. Eind 2012 zijn de resultaten bekend. UWOON gaat daarna met de gemeente Ermelo in conclaaf over de nieuwe prestatieafspraken voor volkshuisvesting. De huidige afspraken stammen uit 2005. Lopende prestatieafspraken Nieuwe startersregeling Ermelo-West In de oude prestatieafspraken met de gemeente Ermelo staat dat UWOON per jaar tien huurwoningen verkoopt aan starters op de woningmarkt. Het zogenoemde project Koop Goedkoop in Ermelo West slaat echter niet aan. De huidige huurders willen hun woning niet kopen. Starters op de woningmarkt kampen bovendien met het probleem dat de banken de (erfpacht)constructie niet willen fi nancieren. Met de startersrenteregeling hoopt UWOON op meer succes. Daarmee begint UWOON in 2012 in Ermelo- West. Met deze nieuwe constructie is het kopen van een huurwoning interessanter. Einde samenwerking Stichting Home Er komt geen locatie voor dak- en thuislozen in Ermelo. Samen met de Stichting HOME zocht UWOON hiervoor een geschikte plek, maar uiteindelijk koos HOME voor een andere oplossing. UWOON en de Stichting Home hebben in 2011 daarom hun samenwerking beŽindigd. UWOON verhuurt in Ermelo nog wel 215 woongelegenheden aan andere instellingen. Dit zijn ’s Heeren Loo, Meerkanten, Bartimeus, Stichting Zorggroep Noordwest-Veluwe, Stichting Sirach, Stichting ZorgNvrij. De Verbinding Patrick Vos, Senior Projectleider (l.) Louis Banning, Architect Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 9 Projecten in uitvoering Hoogste punt Oude Arnhemsekarweg Eind november bereikten bouwvakkers het hoogste punt van het project Oude Arnhemsekarweg. UWOON realiseert daar tien goedkope koopwoningen die zeer snel verkocht zijn. Volgens planning zijn deze begin 2012 klaar. Woningen Trefpunt beschikbaar Voor het woningbouwproject Het Trefpunt in Ermelo zijn nog woningen beschikbaar. Het oorspronkelijke plan was 114 koopwoningen, 14 bouwkavels, 24 huurappartementen en 48 koopappartementen. Gezien de huidige marktomstandigheden wordt het plan op onderdelen herontwikkeld. De eerste fase bestaat uit 35 koopwoningen, waarvan er 27 zijn verkocht. Van de bouwkavels zijn er inmiddels drie aan de man gebracht. In 2011 bleek dat voor de aangeboden 24 koopappartementen geen belangstelling is. Samen met de gemeente onderzoekt UWOON daarvoor alternatieven. Verbonden met Verbinding UWOON heeft 33 appartementen overgenomen van de projectontwikkelaar in De Verbinding. Tien daarvan zijn bestemd voor sociale verhuur. Tien anderen zijn bestemd voor de verkoop. In de helft van de gevallen is dat al gelukt. De resterende dertien apparte menten zijn voor de verhuur aan hogere inkomensgroepen. Het gebouw wordt voorzien van een warmte-koude-opslagsysteem. Dat systeem zorgt ervoor dat onder koude weersomstandigheden warmte wordt onttrokken aan de bodem, waarmee de woning via de vloer wordt verwarmd. Bij warme weersomstandigheden werkt het omgekeerd. Oplevering staat voor begin 2012 op de agenda. Woningen Trefpunt Trefpunt in Ermelo een ‘schitterend plan’ Wonen in de natuur “Een schitterend plan in een prachtige bosrijke omgeving. Echt uniek in Nederland”, zegt Senior Projectleider Patrick Vos van UWOON. Hij gebruikt de superlatieven om het Trefpunt in Ermelo te omschrijven. Een plan dat inmiddels volop in ontwikkeling is. Het plan is een voortvloeisel uit een in 2006 uitgeschreven prijsvraag van de gemeente Ermelo. Het ontwerp is van inTex architecten uit Arnhem. Vanwege de economische crisis is het plan wel op een aantal punten aangepast. In 2011 ging desondanks de bouw van fase 1a met daarin 35 koopwoningen van start. “Die zijn op drie na allemaal verkocht. Dat is een mooi resultaat op de huidige markt en bewijst dat het om een mooi plan gaat”, zegt Vos. Hij krijgt bijval van Louis Banning, architect van inTex architecten. “Samen met stedenbouwkundig bureau SAB uit Arnhem hebben we een plan ontwikkeld om de woningen op een natuurlijke manier in het bos te plaatsen, gebruikmakend van organische vormen. Er zijn bijvoorbeeld geen rechte straten maar kronkelstraatjes, vormgegeven als paden, zoals je die in de natuur ook ziet. Ook met de materiaalkeuze houden we rekening met de omgeving, veel natuurlijke materialen zoals baksteen, hout, keramische pannen en zink. De tuinen krijgen een haag en geen schutting, om de overgang bos en tuin zo natuurlijk mogelijk te laten zijn.” Fase 2 en 3 zijn het vervolg. In 2012 moet blijken hoe dat er precies uitziet. “Aanvankelijk gingen we binnen het plan ook uit van appartementen, maar uit onderzoek blijkt dat daar momenteel minder vraag naar is. Dat deel van het plan gaan we daarom herzien”, aldus Vos. Hanke Gielen, Vestigingsmanager Harderwijk (l.) Karin Weijters, Medewerker Herstructurering UWOON 10 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Sloop appartementen Zeebuurt 1 De twee appartementencomplexen aan de Burgemeester de Meesterstraat gaan tegen de vlakte. Op advies van de stuurgroep herstructurering Zeebuurt is besloten dat op deze plek nieuwbouw van dertig appartementen een betere optie is. UWOON kan vermoedelijk in het tweede kwartaal van 2012 beginnen met bouwen. Projecten in uitvoering De Zeven Akkers In De Zeven Akkers komen 38 intramurale zorgappartementen. Het plan bij De Zeven Akkers is een uitbreiding van het bestaande seniorencomplex. Ook dit gebouw krijgt een warmte-koude-opslagsysteem. 1.1.4 Maatschappelijke investeringen UWOON betrokken bij lokale samenleving UWOON wil betrokken zijn bij de lokale samenleving. Dit is een van de kernwaarden uit ons ondernemingsplan. Onze huurders vinden ‘wonen’ namelijk een lokale aangelegenheid, ondanks dat UWOON in meerdere gemeenten op de Noord- Veluwe werkt. 1. Bouwen en verbouwen 1.1.3 Harderwijk Prestatieafspraken De gesprekken over de woonvisie startten in 2011. Verschillende lokale partijen waaronder de corporaties en de gemeente zijn daarbij betrokken. De gemeenteraad keurt de visie naar verwachting begin 2012 goed. Het plan vormt de basis voor de zogenoemde prestatieafspraken die UWOON en de gemeente Harderwijk maken. Vermoedelijk spreken beide partijen daarover in het tweede kwartaal van 2012. Projecten in voorbereiding Pas op de plaats Prinsenhof UWOON heeft de plannen voor de Prinsenhof afgeblazen. Op die locatie stonden 24 sociale huurappartementen en tien koopappartementen gepland. UWOON verwacht dat er momenteel te weinig vraag is naar koopwoningen. Eerder liep het plan vertraging op, omdat de gemeente Harderwijk bezwaar binnenkreeg op basis van de Welstandsnota. De bezwaarmaker trok zich na overleg echter terug. UWOON heroverweegt de plannen. Bewoners nauw betrokken bij herstructurering Zeebuurt zet fl inke stappen “Een spannend jaar voor de Zeebuurt”, zegt Vestigingsmanager Harderwijk Hanke Gielen over 2011. “Uiteindelijk zijn echter belangrijke stappen gezet bij de herstructurering van de wijk”. Belangrijk in 2011 was het pilotproject in de Schrassertstraat. “Daar heeft onderzoeksbureau Arton bekeken wat er moet gebeuren om de woningen zo te renoveren dat we ze weer voor vijftig jaar kunnen verhuren. Ook voldoen ze straks aan het Energielabel A”, vertelt Karin Weijters, Medewerker Herstructurering van UWOON. Met de resultaten van het pilotproject in het achterhoofd neemt UWOON vervolgens alle woningen in de wijk onder de loep. De gesprekken tussen bewoners, gemeente en UWOON verliepen na eerdere strubbelingen nu in goede samenwerking. “Bij alle gesprekken zit nu een bewonerscommissie aan tafel. Zij praten mee over alles wat er speelt”, vertelt Weijters. Ook volgens Gielen is dat de belangrijkste winst van 2011. “Alle partijen praten heel open en goed met elkaar. We zijn allemaal op zoek naar wat het beste is voor de Zeebuurt.” weten dat het de eerste jaren geen verplichtingen kan aangaan, koos UWOON ook hier voor renovatie ťn een extra woonlaag. Als de gemeente dit plan goedkeurt, levert het nogmaals zes nieuwe woningen op. Zorgvoorzieningen op de plek van wijkcentrum De Leemkuul zouden het project helemaal afmaken, zodat ook oudere bewoners met zorg naar behoefte zolang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Harderwijk Plannen Zeebuurt vorderen Opnieuw zijn er in 2011 belangrijke stappen gezet voor de opknapbeurt van de Zeebuurt. Dit gebeurde onder leiding van de Projectgroep Zeebuurt. Daarin zitten vertegenwoordigers van de bewoners, bijgestaan door een externe adviseur, iemand van de gemeente en medewerkers van UWOON. De Stuurgroep Zeebuurt controleert of de gemaakte afspraken worden nagekomen. Ook hierin zitten vertegenwoordigers van de bewoners en daarnaast de wethouder van de gemeente Harderwijk en de bestuurder van UWOON. In 2011 is vastgesteld dat in de Zeebuurt geen woningen worden gesloopt, tenzij renovatie vanwege fi nanciŽle of technische redenen niet haalbaar is. Twee appartementencomplexen aan de Burgemeester de Meesterstraat gaan wel tegen de vlakte. De fl ats staan leeg en de sloopvergunning en de bouw vergunning zijn aangevraagd. Er komen twee nieuwe appartementencomplexen voor terug. De Schrassertstraat in de Zeebuurt is aangewezen als pilotproject. Deze woningen zijn van top tot teen doorgelicht en aan uitvoerig technisch onderzoek onderworpen. Ook zijn energielabels vastgesteld. Voor de woningen zijn verschillende scenario’s en berekeningen gemaakt. Uitgangspunt daarbij is dat de huizen de komende vijftig jaar meegaan. In het najaar is een informatieavond geweest over opties voor renovaties. Onderdeel van de plannen met de Zeebuurt is de komst van een kleinschalige zorgvoorziening in de wijk. Die moet zorgen welzijnsactiviteiten aan senioren bieden. 1.2 Strategisch voorraadbeleid Met Strategisch Voorraadbeleid (SVB) houdt UWOON de kwaliteit van haar voorraad op peil. Daarmee stemmen we onze woningen optimaal af op de wensen van de huurders. Nieuwbouw en renovatie zijn daarvoor geschikte momenten. Omdat een behoorlijk aantal woningen uit onze voorraad het einde van de economische levensduur nadert, gaat dat de komende jaren zeker op een aantal locaties gebeuren. UWOON besteedt daarbij extra aandacht aan woonvormen die we op dit moment te weinig hebben, maar waarvoor in de toekomst vermoedelijk veel vraag is. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 11 UWOON vindt daarnaast dat wonen uit meer bestaat dan een ‘dak boven het hoofd’. Daarom werken we goed samen met gemeenten en organisaties die lokaal bezig zijn met wonen, zorg en welzijn. Veel huurders hebben daarmee ook contacten. Daarom is het logisch dat UWOON samenwerkt met deze organisaties. Nu en in de toekomst. Meer over dit onderwerp vindt u in hoofdstuk 3 van dit jaarverslag. 1.1.5 Herstructurering Elburg Akkoord met bewoners Sportlaan UWOON heeft een akkoord bereikt met de bewoners van de Sportlaan in ‘t Harde. Die moeten verhuizen om de bouw van het nieuwe winkelcentrum mogelijk te maken. Deze bewoners vallen onder het Sociaal Plan UWOON. Ze mogen straks verhuizen naar een nieuwbouwwoning bij het winkelcentrum. Ermelo Spekster fase 1 voltooid De renovatie en optopping van de appartementen aan de Eksterstraat werd in 2011 voltooid. Hetzelfde plan bestond ook voor de appartementen aan de Spechtstraat. Na bezwaren uit de buurt koos UWOON daar echter alleen voor renovatie van de bestaande appartementen. Ook de plannen voor De Leemkuul zijn veranderd. Op die locatie stond een woonzorgcentrum gepland, waarvoor eerst een blok appartementen aan de Eksterstraat zou moeten wijken. Dit gaat in die vorm niet door. Nadat de zorgpartij liet Zeebuurt 1. Bouwen en verbouwen 12 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 In 2011 heeft UWOON in kaart gebracht hoe die vraag er precies uitziet. Daarvoor hebben we gekeken naar een omgevingsanalyse, de demografi sche ontwikkeling en onze eigen woningvoorraad. Vervolgens hebben we per complex vastgelegd welke maatregelen de komende jaren nodig zijn. Die variŽren van handhaven, verbeteren tot verkopen of slopen. We geven een doorzicht tot 2025. Dit proces ronden we in 2012 af. Elke twee jaar wordt het SVB geactualiseerd afhankelijk van de marktomstandigheden. Bij die keuzes houden we rekening met de volgende punten: UWOON kan alleen groeien in de huurmarkt als de vermogens- en kasstroompositie positief zijn. We investeren alleen in energiebesparing, leefbaarheid en aanpassingen voor ouderen in woningen die nog lange tijd meegaan. Aanpassingen voor senioren doen we alleen als een woning in de buurt van een zorgvoorziening staat of als de huurder er om vraagt. Deze regio heeft minder kleine en oudere eengezinswoningen nodig en juist meer nultreden eengezinswoningen en meergezinswoningen met lift. UWOON heeft in 2011 nieuw huurbeleid opgesteld. Doel is om de huuropbrengsten te verhogen, zonder dat dit ten koste gaat van de betaalbaarheid. De huurdersraden buigen zich hier begin 2012 over. 1.3 Onderhoud UWOON voert onderhoudswerkzaamheden liever planmatig uit dan op basis van een individuele klantvraag. Op die manier kunnen wij grootschalig inkopen en meerdere woningonderdelen tegelijk oppakken. Dit levert minder overlast voor de huurders op en heeft bovendien een fi nancieel voordeel. Tegelijkertijd wil UWOON werkzaamheden in alle ketens van het bouwproces nog beter afstemmen op wensen van de huurders. Dat komt de effi ciency vermoedelijk ten goede. Een pilotproject in 2011 moest uitwijzen of dit daadwerkelijk het geval is. Daaruit blijkt vooral dat bij deze zogenoemde ‘ketenintegratie’ binnen UWOON veel meer komt kijken dan gedacht. Daarom staan voor 2012 nog een aantal pilotprojecten op de agenda. Bij planmatig onderhoud biedt UWOON de huurders keuzepakketten. Het gaat dan vooral om de woontechnische aspecten van de woning. Huurders kunnen in de speciale showroom van UWOON kiezen uit verschillende materialen. Ook kunnen ze daar voor advies terecht. Huurders hebben veel vrijheid om buiten het planmatig onderhoud zelf de binnenkant van hun woning te veranderen. UWOON kan ze deze klus, tegen betaling, ook uit handen nemen. 1.3.1 Planmatig Onderhoud Met planmatig onderhoud houdt UWOON de kwaliteit van het woningbezit op peil. Daarnaast hebben we, volgens planning, in 2011 extra verbeteringen aangebracht zodat we aan de wensen van de huurders blijven voldoen. UWOON voert continu inspecties uit om de technische en functionele kwaliteit van de woning te garanderen. Daarbij houden de medewerkers uiteraard rekening met signalen van bewoners. Ze letten er tijdens hun werk ook op of extra maatregelen nodig zijn die de woning verbeteren. UWOON heeft in 2011, mede als onderdeel van het geplande onderhoud fors geÔnvesteerd in de binnenkant van woningen. Zo zijn er tweehonderd badkamers en zevenhonderd toiletten vervangen. Ook kregen vijfhonderd huurders een nieuwe keuken. UWOON heeft in 2011 onder meer gewerkt aan de volgende projecten: Grote opknapbeurt Vale Ouwelaan 68 woningen aan de Vale Ouwelaan in ‘t Harde zijn fl ink opgeknapt. Niet alleen zijn de badkamers en toiletten vernieuwd, maar ook de meterkasten, dakgoten, dakramen en de dakbedekking is vervangen. Bovendien is buitenschilderwerk uitgevoerd. Extra aandacht was er voor 26 appartementen in het complex. Deze kregen nieuwe galerijhekwerken, luifels en een videofooninstallatie. Die laatste voorziening weert ongenode gasten uit het complex. P.C. Boutenslaan Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 13 Behaaglijke verbeteringen Ermelo Bewoners van drie appartementengebouwen in Ermelo profi teren van nieuwe collectieve verwarmingsinstallaties. Ook zijn de oude warmwaterboilers vervangen door nieuwe geÔsoleerde warmwaterboilers met zonnecollectoren. Bewoners van zestig appartementen profi teren daarvan. Omdat de bemetering in de woningen ook is vernieuwd, kunnen bewoners nu zelf de temperatuur in hun woning regelen. Vanuit de UWOON-vestigingen is de verbruiks informatie uit te lezen. Alle maatregelen leiden er vermoedelijk toe dat bewoners een minder hoge energie rekening hebben. Woningverbeteringen in Harderwijk UWOON heeft een groot aantal woningen in Harderwijk onder handen genomen. Een goed voorbeeld daarvan zijn drie appartementengebouwen aan de Goeman Borgesiuslaan. Die zijn voorzien van zes nieuwe energiezuinige liften en dakbedekking. Ook zijn de woningen en galerijen opnieuw geschilderd en gecoat. Zes appartementengebouwen aan de P.C. Boutenslaan hebben ook veel nieuwe voorzieningen gekregen. Zo is er nieuwe dakbedekking uitgerust met valbeveiliging, zijn de trappenhuizen afgesloten, krijgen de binnenwanden van de trappenhuizen nieuwe kleuren en is de noodverlichting vervangen. Ook hebben de bewoners nieuwe postkasten gekregen. Omdat de hoofdingang nu is afgesloten kan niemand het pand meer in zonder toestemming van bewoners. UWOON voegde verder 81 buitengevels van woningen aan de Deventerweg, Bosschalaan, Bondamlaan, Van Geunslaan en Julianalaan. Deze kregen ook nieuwe schoorsteenkoppen, badkamers, toiletten en hoog rendement ketels. Nieuwe voor- en achterdeuren, geÔsoleerde keukenpuien, vloer- en spouwisolatie, gevelverankering en dakbedekking maken de grootschalige klus af. UWOON verbetert energielabels UWOON is verplicht om het energielabel te overhandigen aan een nieuwe eigenaar of huurder. Daarom hebben wij de wijkteamleiders opgeleid tot energielabel opnemer en twee medewerkers van de afdeling Vastgoed tot energielabel adviseur. De wijkteamleiders nemen de woning of een gebouw op. De adviseurs verwerken hun gegevens in het nieuw aangeschafte softwarepakket, dat uiteindelijk de energie-index van de woning berekent. Deze bepaalt in welke energielabelklasse (A++ tot en met G) de woning valt. De energielabeladviseur van UWOON moet het energielabel ook registreren in een speciale databank. Tijdens het planmatig onderhoud voert UWOON gelijktijdig werkzaamheden uit die de energiezuinigheid van de woningen en daarmee het energielabel verhogen. Dit gebeurt bijvoorbeeld door het aanbrengen van zogenaamde Hoog Rendement (HR) cv-ketels. In 2011 verving UWOON 450 cv-ketels door een HR-ketel. Het onderstaande overzicht toont de stand van zaken op 31 december 2011. A B C D E F G 284 1.271 2.280 1.773 1.012 1.146 590 UWOON combineert werkzaamheden. Dit is effi ciŽnter en zorgt voor minder overlast bij huurders. Daarom verwerken we bovenstaande gegevens in de meerjaren onderhoudsplannen. Uiteindelijk doel is het verbeteren van het energielabel via planmatig onderhoud. In 2012 nemen we daarin de eerste initiatieven. Ook op andere gebieden onderzoeken we hoe we energie kunnen besparen. Het plaatsen van zes energiezuinige liften aan de Goeman Borgesiuslaan in Harderwijk is daarvan een goed voorbeeld. Ook bij het vervangen van dakbedekking kijken we naar extra energiebesparende oplossingen. In het geval van de Goeman Borgesiuslaan hebben we daarom nieuwe isolatie aangebracht die de energiezuinigheid verbetert. Nieuwe onderhoudscontracten UWOON werkt sinds 2011 nog maar met twee bedrijven in plaats van drie voor het cv-onderhoud. Die keuze is gemaakt op basis van klantvriendelijkheid, kwaliteit, eenduidigheid en effi ciŽntie. UWOON heeft nu voor alle huurders dezelfde contractafspraken voor cv-onderhoud. Ook hebben we sinds 2011 voor het eerst een onderhoudscontract voor onderhoud en het oplossen van storingen aan de mechanische ventilatie. Onderhoudscontracten voor de liften zijn vernieuwd. Belangrijk criterium was dat medewerkers van het liftbedrijf dichtbij de UWOON-vestigingen wonen, zodat eventuele storingen snel zijn verholpen. De nieuwe contracten zijn klantvriendelijker voor onze huurders en zorgen bovendien voor een kostenbesparing. Legionella te lijf Eurofi ns C-Merk onderzoekt in 2012 wat het risico op een legionella besmetting is in de zorggebonden complexen van UWOON. In een beheersplan beschrijft het bedrijf welke maatregelen eventueel nodig zijn. Legionella is een bacterie die de legionella-griep of de veteranenziekte kan veroorzaken. Verdeling aantal energielabels UWOON A B C D E F G 14 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Met de nieuwe Drinkwaterwet en het Drinkwaterbesluit wil de overheid risico’s voorkomen. UWOON doet daarom als verhuurder aan zorginstellingen de inventarisatie van de waterinstallaties die extra aandacht nodig hebben. In 2012 begint UWOON in overleg met de zorginstellingen meteen met het nemen van maatregelen als die nodig blijken te zijn. UWOON en WoonEnergie UWOON werkt sinds 2011 samen met WoonEnergie. Die organisatie bundelt de energie-inkoop van woning corporaties, zodat huurders profi teren van lagere energieprijzen. In het eerste jaar gebruikt acht procent van de huurders deze ‘goedkope’ energie. Aansluiting bij WoonEnergie past in het streven van UWOON om de energiekosten omlaag te brengen. Die vormen immers een steeds groter aandeel in de totale woonlasten. Die trend zet zich de komende jaren voort. Reden voor UWOON om niet alleen te investeren in bijvoorbeeld isolatievoorzieningen, maar ook aansluiting te zoeken bij WoonEnergie. In een brief wezen wij al onze huurders op de voordelen van een contract voor elektra en gas bij WoonEnergie. Niet iedereen was positief. Een aantal huurders had problemen met de overstap naar WoonEnergie en klaagde over de service. Anderen denken dat UWOON zelf voordeel heeft bij het aanbod. Dit is echter niet het geval. Alleen huurders profi teren van het fi nanciŽle voordeel. Ook voor energielevering aan algemene ruimtes in onze gebouwen maakt UWOON gebruik van WoonEnergie. UWOON stelt milieubeleidsplan vast UWOON heeft eind 2011 een milieubeleidsplan vastgesteld. Daarmee willen wij zoveel mogelijk voorkomen dat we het milieu belasten. Belangrijk uitgangspunt is dat we streven naar minimaal energielabel C. Geld besparen via E-loket Het E-loket van UWOON is een uitstekend hulpmiddel om energie te besparen. Dit digitale loket ging in 2011 open en inmiddels hebben driehonderdvijftig huurders zich laten adviseren. ‘Mijn E-loket’ biedt huurders via internet op interactieve wijze ondersteuning bij energiebesparing in de eigen woning. Het systeem houdt rekening met de specifi eke gegevens van de woning en de gezinssituatie. In 2012 verstuurt UWOON opnieuw een mailing om het E-loket onder de aandacht te brengen. 1.3.2 Dagelijks onderhoud effectiever De allround onderhoudsmannen van UWOON zijn dagelijks met hun gereedschapskist in de wijk. Zij voeren op verzoek van huurders reparaties uit aan de woningen. Meestal melden klanten zich daarvoor telefonisch bij het klantcontactcentrum. In 2011 is UWOON begonnen met te melden hoe laat een allrounder langskomt. In de tabel het aantal keren dat een huurder belt voor een benodigde reparatie. UWOON onderzoekt in 2012 hoe het kan besparen op het dagelijks onderhoud. Effi ciŽnter en effectiever werken is de doelstelling. Kwaliteit van het werk blijft voorop staan. 1. Bouwen en verbouwen 1.3.3 Mutatie onderhoud Ťn reparatie onderhoud UWOON heeft in 2011 gewerkt aan een ander mutatiebeleid. Duidelijke communicatie en goede afspraken met alle partijen is daarbij het doel. UWOON staat voor ‘Woon zoals u wilt’. Wij vinden een grote klantvriendelijkheid en klantgerichtheid bij de mutatieprocedure daarom heel belangrijk. De contacten met nieuwe en vertrekkende klanten bieden veel informatie waarmee we de dienstverlening verder kunnen vergroten. Bij het nieuwe mutatiebeleid spelen zaken zoals snelle doorverhuur, luisteren naar de wens van de klant en effi ciŽnter werken een rol. Ook willen we de procedures van de drie vestigingen gelijk trekken. Nu zijn er nog kleine verschillen. 1.3.4 Uitgaven De onderhoudsuitgaven van UWOON bedroegen in 2011 € 19,1 miljoen (2010: € 19,5 miljoen). Hiervan is € 7,0 miljoen besteed aan niet-planmatig onderhoud, inclusief maatregelen bij mutatie als gevolg van het Strategisch Voorraadbeheer. Aan het planmatig onderhoud is € 12,1 miljoen besteed (2010: € 12,9 miljoen). Elburg Ermelo Harderwijk UWOON Vestiging Aantal nieuwe werkopdrachten Per woning Elburg 2079 1,1 Ermelo 2706 1,1 Harderwijk 4870 1,2 Som 9655 1,1 2079 2706 4870 9655 Aantal reparatie verzoeken per woning 1.1 1.1 1.2 1.1 Aantal reparatie verzoeken per vestiging Elburg Ermelo Harderwijk UWOON Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 15 2. Verhuren Iris Uittien, Vestigingsmanager Ermelo Kwalitatief goede huisvesting bieden tegen een betaalbare prijs. Dat is de sociale opgave van UWOON. Ook in tijden dat het economisch minder gaat. Makkelijk is dat momenteel niet. Corporaties moeten steeds meer heffi ngen betalen, omdat de overheid haar huishoudboekje moeilijk rond krijgt. Ook huurders merken de gevolgen van de crisis. Zij krijgen steeds meer eigen verantwoordelijkheden waaraan ze bovendien fi nancieel moeten bijdragen. Per saldo hebben ze daarom netto minder te besteden. UWOON heeft door deze ontwikkelingen nieuw huurbeleid opgesteld, waarbij ook huurders waren betrokken. Onderzoek naar wooncoŲperatie Naast de veranderende marktomstandigheden kampt UWOON ook met de onduidelijke fi nancieringsmogelijkheden van huurwoningen voor de middeninkomens. Sinds 2011 mogen wij de sociale huurvoorraad niet meer verhuren aan mensen met een inkomen boven de € 33.614. Het Rijk verschafte in 2011 geen duidelijkheid over hoe corporaties deze doelgroep wel mag helpen. UWOON hoopt dat die er in 2012 wel is. Anders is beleid maken lastig. Ondertussen onderzoeken we met vier andere corporaties de mogelijkheden van een CoŲperatie Duurzame Verhuur aan Middeninkomens. In deze constructie koopt de coŲperatie woningen van de corporatie en verhuurt die aan de doelgroep middeninkomens. Leden/huurders van de coŲperatie kunnen fi nancieel participeren, zodat ze mede-eigenaar worden van de coŲperatie en daarmee van de woningen. Het onderzoek heeft de status van SEV-experiment. 2.1 Huurbeleid Eťn huurbeleid voor geheel UWOON Vanaf april 2012 hebben de drie vestigingen van UWOON hetzelfde huurbeleid. Na de fusie van een aantal jaren zaten er nog verschillen in het beleid van de vestigingen in Elburg, Ermelo en Harderwijk. In 2011 heeft een werkgroep aan het nieuwe huurbeleid gewerkt. Dit moest uniform en transparant zijn. In de werkgroep zaten een aantal medewerkers van UWOON en twee vertegenwoordigers van de huurdersorganisatie. Het MT besprak het voorstel eind 2011. Begin 2012 adviseren de huurdersorganisaties over het plan, zodat het in april defi nitief kan worden vastgesteld en ingevoerd. De huurprijs past vanaf dat moment beter bij de kwaliteit van een woning. UWOON krijgt dankzij het nieuwe beleid meer huuropbrengsten binnen, zonder dat de betaalbaarheid van de woningen in het gedrang komt. Zelfde huurbeleid voor iedere vestiging UWOON heeft in nauwe samenspraak met de huurders nieuw huurbeleid vastgesteld. Alle vestigingen hebben nu hetzelfde beleid. “Belangrijkste verandering is dat we voor nieuwe huurders prijs en kwaliteit meer in balans brengen”, zegt Iris Uittien, vestigingsmanager UWOON Ermelo. UWOON hanteert traditioneel lage tarieven. De gemiddelde huurder betaalt slechts 65 procent van het bedrag dat UWOON wettelijk mag vragen. Veel mensen betalen daarom eigenlijk te weinig voor de kwaliteit van een woning. “Voor de huidige huurders verandert er wat dat betreft niets. Onze nieuwe klanten betalen iets meer, al blijven onze tarieven ook voor hen relatief laag.” Met de extra inkomsten kan UWOON de kwaliteit van de woningvoorraad hoog houden en bovendien investeren in nieuwbouw. Het nieuwe huurbeleid biedt de huidige huurders ook voordelen. “Ouderen twijfelden tot dusver vaak over kleiner wonen, omdat ze dan relatief gezien meer gingen betalen voor een kleinere woning. Daarom kiezen we voor een drie jaar durend experiment voor de huidige huurders die van een eengezinswoning naar een gelijkvloerse woning verhuizen. Hun nieuwe huurprijs is daarin gebaseerd op het percentage van de maximale huurprijs die ze in de oude woning betaalden. Hierbij stellen we nog wel een paar voorwaarden. Zo moet de woning die achterblijft wel weer verhuurd kunnen worden en moet de nieuw te betrekken woning wel een ‘sociale’ huurwoning zijn.” 16 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Huurklasse goedkoop betaalbaar duur totaal < € 361,66 € 361,66 <> € 554,76 > € 554,76 Vestiging: Elburg Ermelo Harderwijk Elburg Ermelo Harderwijk Elburg Ermelo Harderwijk Elburg Ermelo Harderwijk Totaal Woningtype: Benedenwoning 31 162 51 50 111 316 12 48 28 93 321 395 809 Bovenwoning 21 33 2 2 29 37 0 0 0 23 62 39 124 Eengezinswoning 243 174 119 925 1248 1488 192 123 259 1360 1545 1866 4771 Eengezinswoning met 26 11 22 221 152 301 12 0 9 259 163 332 754 slaapkamer en badkamer op de begane grond Etagewoning met lift 6 35 36 79 142 940 60 93 41 145 270 1017 1432 Etagewoning zonder lift 37 101 146 0 82 295 0 2 0 37 185 441 663 Kamer 0 4 4 0 0 0 0 0 0 0 4 4 8 Totaal 364 520 380 1277 1764 3377 276 266 337 1917 2550 4094 8561 Woningvoorraad per ultimo 2011 naar woningtype/huurklasse, per vestiging Woningvoorraad per ultimo 2011 naar vestiging/huurklasse Huurklasse goedkoop betaalbaar duur totaal < € 361,66 € 361,66 < > € 554,76 > € 554,76 Vestiging: Elburg 364 1277 276 1917 Ermelo 520 1764 266 2550 Harderwijk 380 3377 337 4094 totaal 1264 6418 879 8561 % 14,8% 75,0% 10,3% Huurklasse goedkoop betaalbaar duur totaal < € 361,66 € 361,66 < > € 554,76 > € 554,76 Woningtype: Benedenwoning 244 477 88 809 Bovenwoning 56 68 0 124 Eengezinswoning 536 3661 574 4771 Eengezinswoning met 59 674 21 754 slaapkamer en badkamer op de begane grond Etagewoning met lift 77 1161 194 1432 Etagewoning zonder lift 284 377 2 663 Kamer 8 0 0 8 Totaal 1264 6418 879 8561 Woningvoorraad per ultimo 2011 naar woningtype/huurklasse 2. Verhuren Meer opbrengsten zijn om een aantal redenen noodzakelijk: Ook in de nabije toekomst moet UWOON (onrendabele) nieuwbouw realiseren om aan de vraag te voldoen. UWOON investeert veel geld in het aanpassen van de woningvoorraad aan moderne eisen (energetisch/toegankelijkheid). De overheid legt steeds meer heffi ngen op. 2.2 Huurverhoging gelijk aan inf latie UWOON heeft de huren per 1 juli 2011 met 1,3 procent verhoogd. Dit is het percentage van de gemiddelde infl atie in 2010. De huurverhoging geldt voor alle woningen. Voor bijzondere huurcontracten zoals bedrijfsruimten geldt de huurverhoging die in een contract is afgesproken. Landelijk wordt de huur op 1 juli aangepast. Beleid van het kabinet is dat de huurverhoging gelijk is aan de infl atie van het voorgaande jaar. Het kabinet heeft een in het regeerakkoord opgenomen voorstel nog niet uitgewerkt. Daarin staat dat huishoudens die meer dan € 43.000,= verdienen een maximale huurstijging kunnen krijgen van infl atie + 5%. Vermoedelijk gaat deze maatregel per 1 juli 2012 wel in. 2.3 Woningbezit UWOON ‘Handiger’ huurportaal vervangt magazine De regionale woningcorporaties plaatsen hun huuraanbod vanaf 2012 op Hurennoordveluwe.nl. Dit betekende het einde van het Huurmagazine. “Bijna iedereen zit tegenwoordig op internet, waardoor we steeds meer vraag kregen naar een huurportaal”, vertelt Ruud Cuntz, Teamleider Klantcontact van UWOON Ermelo. Veel Huurmagazines bleven bovendien ongebruikt achter bij de woningcorporaties. Niet goed voor het milieu. “En een papieren magazine is natuurlijk duur. We hebben veel vertrouwen in het huurportaal. Woningzoekers hoeven nu niet eerst meer alle websites van de verschillende corporaties af te speuren, maar zien in ťťn oogopslag alle informatie die ze zoeken.” Het huurportaal werkt eenvoudig. Daarom was het initiatief in de eerste maanden van 2012 meteen succesvol. “We hadden best veel reacties verwacht, maar die zijn eigenlijk zo goed als uitgebleven. Mensen kunnen bovendien nog steeds een papieren versie bij onze vestigingen halen. Veel animo is daarvoor niet, waaruit blijkt dat het Huurportaal aansluit bij de wens van de woningzoekers. Het werkt prettiger dan het oude magazine.” Ruud Cuntz, Teamleider Klantcontact UWOON Ermelo Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 17 2.4 Woonruimteverdeling Veel werk met Europese maatregel UWOON heeft in 2011 veel tijd en energie gestoken in de gevolgen van een nieuwe Europese beschikking. Vanaf dit jaar moesten corporaties minimaal 90 procent van de woningen met een huurprijs tot € 652,52 verhuren aan huis houdens met een inkomen van minder dan € 33.614. Dit betekent dat UWOON een inkomenstoets moet uitvoeren bij het verhuren van een woning. UWOON koos aanvankelijk voor het verhogen van de inkomens grens tot € 38.000. Op 1 juli 2011 bleek echter dat we daarmee niet konden voldoen aan de eisen van de overheid. Vanaf dat moment werkte ook UWOON met de grens van € 33.614. Over geheel 2011 zijn we uitgekomen op een percentage van 11,4%. Dit is echter inclusief de nieuwbouwwoningen die in 2010 zijn toegewezen en in 2011 pas zijn verhuurd. Aangezien in 2010 de Europese beschikking nog niet bekend was gemaakt, heeft de overheid besloten deze woningen niet mee te tellen. Om deze reden komt UWOON uit op een percentage onder de 10% en voldoet daarmee aan de gestelde eisen. Ook in 2011 werkte UWOON mee aan de regionale woonruimteverdeling die sinds 2004 van kracht is. Elburg, Epe, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Heerde, Nunspeet, Oldebroek en Putten zijn de gemeenten in de Samenwerkingsovereenkomst Woonruimteverdeling Noord-Veluwe. Deze moet het schaarse aantal woningen zo eerlijk mogelijk verdelen. Voor woningen onder de huurtoeslaggrens (per 1 juli 2010: € 652,52) is de hoofdregel dat mensen een maatschappelijke of economische binding moeten hebben met de regio. Zonder die binding kunnen woningzoekenden alleen in Harderwijk terecht. Huurportaal geopend Nieuw is het huurportaal dat in december 2011 is geopend. Op www.hurennoordveluwe.nl staan vrijkomende woningen van de regionale woningcorporaties. Belangstellenden voor een woning komen uiteindelijk terecht op de website van de corporatie waarvan deze woning is. woning- 18 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 2. Verhuren De nieuwe verhuringen naar huishoudsamenstelling en huurprijs in 2011 Huishoudsamenstelling: Huishouden/Huurprijs Elburg Ermelo Harderwijk Totaal Eenpersoons <361,66 6 38 18 62 361,66 – 517,64 45 33 121 199 >517,64 41 18 17 76 Subtotaal 92 89 156 337 Tweepersoons <€361,66 - 4 - 4 361,66 – 517,64 13 14 50 77 >517,64 43 17 15 75 Subtotaal 56 35 65 156 Drie- of meer persoons <€361,66 - - - - 361,66 – 554,76 7 9 17 33 >554,76 27 17 28 72 Subtotaal 34 26 45 105 Totaal 182 150 266 598 Doelgroepen Doelgroepen Elburg Ermelo Harderwijk Starters 63 55 115 Doorstromers 119 95 151 Zij kunnen vervolgens via een digitale woonbon reageren. Mensen zonder internet kunnen een gratis abonnement afsluiten op een printversie van het huurportaal. De woning wordt toegewezen volgens een puntensysteem. Daarbij zijn er verschillen tussen twee groepen: Starters Woningzoekenden zonder eigen woning. Het aantal maanden dat iemand staat ingeschreven, bepaalt het aantal punten. Doorstromers Mensen die al een woning hebben in de regio Noord- Veluwe (huur of koop), maar die een andere zoeken. Hiervoor is de woonduur in de huidige woning de basis voor de puntenberekening. UWOON had in 2011 598 nieuwe verhuringen. Per vestiging gaat het om: Elburg: 182 woningen Ermelo: 150 woningen Harderwijk: 266 woningen Aantal mutaties in 2011 Elburg Ermelo Harderwijk Totaal Mutatiegraad in 2011 Elburg Ermelo Harderwijk Totaal 598 182 150 266 8562 1918 2550 4094 6,98 9,5 6,5 5,9 3D Taartdiagram: 200 -350 100 Perspectief: 0 Diepte: 20 598 182 150 266 8562 1918 2550 4094 6,98 9,5 6,5 5,9 3D Taartdiagram: 200 -350 100 Perspectief: 0 Diepte: 20 598 182 150 266 8562 1918 2550 4094 6,98 9,5 6,5 5,9 3D Taartdiagram: 200 -350 100 Perspectief: 0 Diepte: 20 Woningtype Type Elburg Ermelo Harderwijk Benedenwoning 4 37 34 Bovenwoning 1 5 12 Eengezinswoning 106 55 67 Eengezinswoning met 28 11 26 badkamer en slaapkamer op bgg Etagewoning met lift 39 26 102 Etagewoning zonder lift 4 14 23 Kamer 2 2 Woonwagen - - - Totaal 182 150 266 Totaal aantal vhe’s in 2011 Elburg Ermelo Harderwijk Totaal Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 19 2.5 Huurtoeslag Huurders die te weinig inkomen hebben voor het betalen van de volledige huur, kunnen huurtoeslag aanvragen bij de overheid. Of iemand daarvoor in aanmerking komt, hangt af van de hoogte van de huurprijs (in 2011 tot € 652,52) en het gezamenlijk inkomen en het vermogen van de huurder. Huurders kunnen de huurtoeslag op hun eigen rekening laten bijschrijven door de belastingdienst. Ook is het mogelijk dat UWOON de huurtoeslag verrekent met de huur. In 2011 kozen 1433 huurders (16,7%) voor die laatste optie. UWOON helpt huurders desgewenst bij het aanvragen van huurtoeslag. 2.6 Huurachterstanden Het aantal huurders met een huurachterstand is iets gestegen. In Ermelo daalde het aantal juist van 94 naar 45. Dit komt omdat UWOON kleine huurachterstanden tot vijf euro heeft afgeboekt. Daardoor steeg het gemiddelde bedrag aan huurachterstand in Ermelo van 300 euro naar 533 euro. Ook bij de andere vestigingen steeg het gemiddelde bedrag om verschillende redenen. Zo merkt UWOON dat als huurders naar de zitting gaan van de rechtbank, zij uitstel krijgen om alsnog aan hun verplichtingen te voldoen. Hierdoor stijgt het aantal maanden huurachterstand voor de ontruiming van een woning. Het percentage achterstallige huur blijft met circa 0,5 procent onveranderd laag. UWOON steekt daarin ook veel energie. Het voorkomt dat huishoudens de berg met schulden niet meer kunnen overzien. Als een huurder niet reageert op twee herinneringen van UWOON, gaat onze medewerker huurincasso bij het gezin langs. Vaak blijkt dan dat er meer problemen spelen. In zo’n geval legt UWOON contact met hulpverleningsorganisaties zoals de Maatschappelijke Dienstverlening Veluwe. Meestal levert een huisbezoek een betalingsregeling op. Als een regeling niet mogelijk blijkt, stuurt de deurwaarder een waarschuwingsbrief voordat de zaak in behandeling wordt genomen. Levert ook die geen resultaat op, dan geeft UWOON de vordering uit handen. Een klein aantal huurders van UWOON met een huurachterstand valt onder de wettelijke schuldsanering (WSNP). In 2011 waren dit negen personen: een in Elburg, een in Ermelo en zeven in Harderwijk. Invordering van de totale huurschuld wordt in dat geval stopgezet, de huurder betaalt alleen de lopende huur. UWOON moest in 2011 dertien keer een woning laten ontruimen. Dit is het uiterste middel als de huur niet wordt betaald. Per vestiging ging het om: Elburg: 3 woningen Ermelo: 1 woning Harderwijk: 9 woningen

2.7 Bijzondere doelgroepen Een corporatie is er ook voor mensen die het zelf niet redden op de woningmarkt. Daarom vindt UWOON bijzondere doelgroepen heel belangrijk. Deze woningzoekenden komen in aanmerking voor voorrang, omdat ze niet kunnen wachten tot ze voldoende punten hebben voor een woning. De regionale urgentiecommissie neemt daarover een besluit. De urgentiecommissie is een uitvloeisel van de Samen werkingsovereenkomst Woonruimteverdeling Noord-Veluwe. De commissie maakt met behulp van vastgestelde procedures en referentiekaders een objectieve afweging tussen de problematiek van de aanvrager en de gespannen huurwoningmarkt. De richtlijnen zijn in 2011 gemoderniseerd. Zo is er nu een gelijke behandeling van de aanvragen voor urgentie van ongehuwd samenwonende stellen en getrouwde stellen. Aantal huurders met een huurachterstand per 31-12-2011: Vestiging Aantal Totaal Gemiddeld Percentage contracten bedrag bedrag huurachterstand per vestiging Elburg 91 55.198,97 604,00 4,9% Ermelo 45 23.858,57 533,00 1,8% Harderwijk 257 152.535,73 595,00 6,2% Maximaal gezamenlijk inkomen Onder 65 Boven 65 eenpersoonshuishouden € 21.625 € 20.325 meerpersoonshuishouden € 29.350 € 27.750 20 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 bij 2010. Deze stijging komt door meer echtscheidingen. Bovendien kwamen twee aangepaste woningen vrij voor huurders met een lichamelijke beperking. Wonen via een zorginstelling UWOON Elburg verhuurt 73 woningen aan of via zorginstellingen. De grootste partij is wat dat betreft Careander met 36 woningen op twee locaties in Doornspijk en ‘t Harde. Andere zorginstellingen zijn GGZ-centraal met zeven woningen, het EBC twaalf, ’s Heerenloo vier woningen. Stichting Interakt Contour en Stichting Philadelphia huren beiden zes woningen, Stichting ’t Hart van de Vader huurt ťťn woning. Stichting Chu Shin huurt sinds 2011 tijdelijk een woning die later wordt gesloopt. 2.7.2 Ermelo Bijzondere doelgroepen in Ermelo Woningen voor statushouders UWOON probeert als enige sociale verhuurder in Ermelo jaarlijks te voldoen aan de gemeentelijke taakstelling. Dit betekende in 2011 dat achttien personen onderdak moesten krijgen: zestien voor 2011 en twee om een achterstand uit eerdere jaren weg te werken. In overleg met de Sociale Dienst Veluwerand zijn in 2011 vijf woningen beschikbaar gesteld voor de huisvesting van deze mensen. Daardoor kregen twintig personen een dak boven hun hoofd. UWOON moet de eerste helft van 2012 in totaal acht statushouders aan een huis helpen. Overleg over overdracht Patrijzenhof UWOON neemt mogelijk het beheer van woonwagenkamp Patrijzenhof over van de gemeente Ermelo. Daarover vindt nog overleg plaats. Ook landelijk gezien nemen corporaties steeds vaker het beheer van deze kampen over. De gemeente Ermelo verstrekt een jaarlijkse vergoeding als het plan doorgaat. Zes urgenten In Ermelo kregen zes huurders een woning met urgentie toegewezen. 2.7.3 Harderwijk Bijzondere doelgroepen in Harderwijk 28 statushouders vinden woning UWOON en Omnia boden in 2011 nieuw onderdak aan 28 statushouders. Zij wonen in tien woningen, waarvan er zeven van UWOON zijn. Daarmee voldoet de gemeente Harderwijk aan haar taakstelling. De afspraak was dat 27 statushouders een woning zouden krijgen. Zestien keer urgentie Zestien mensen kregen in 2011 een woning via een urgentieverklaring. 2. Verhuren Urgentie is mogelijk vanwege een aantal redenen: Medische urgentie Dreigende dakloosheid van minderjarige kinderen nadat ouders scheiden of hun relatie verbreken FinanciŽle problemen Structurele overlast van buren Huuropzegging van legale zelfstandige woonruimte gehuurd voor onbepaalde tijd Calamiteiten. De regionale urgentiecommissie keurde in 2011 125 van de 184 aanvragen goed. Via UWOON kregen zestien mensen op deze manier een woning in Harderwijk, vier in Ermelo en negen mensen kwamen in Elburg terecht. Een jaar eerder waren er 186 aanvragen, waarvan er 101 zijn goedgekeurd. Toen kwamen via UWOON veertien aanvragers in Harderwijk terecht, negen in Ermelo en vijf in Elburg. Die wisselende cijfers zijn al een aantal jaren zichtbaar. In 2011 was er, naast de toewijzing aan urgenten, zestig keer sprake van een bijzondere toe wijzing. Dit zijn woningtoewijzingen aan bijvoorbeeld stadsvernieuwingsurgenten, statushouders, woonwagenbewoners, opvanghuizen en woningen die tijdelijk verhuurd worden in het kader van de leegstandswet. Bijzondere zorgvraag Een andere groep die het op eigen kracht niet redt, zijn mensen met een bijzondere zorgvraag. UWOON verhuurt bijvoorbeeld regelmatig een pand aan een instelling die onderdak en zorg biedt. Ook gebeurt het dat een cliŽnt een woning van UWOON huurt en van de instelling zorg ontvangt. UWOON zorgt in overleg met gemeenten ook dat mensen met een vluchtelingenstatus een woning krijgen toegewezen. 2.7.1 Elburg Bijzondere doelgroepen in Elburg Geen nieuwe woonwagenbewoners UWOON beheert zes woonwagenplaatsen in Elburg. De wagens zijn eigendom van de huurders, de grond is van de gemeente Elburg. Op het kampje werd in 2011 niet verhuisd. Negen woningen voor asielzoekers UWOON heeft in 2011 negen woningen beschikbaar gesteld aan zogenoemde statushouders. Uiteindelijk zijn vijf woningen geaccepteerd door in totaal zeven mensen. Met de gemeente was afgesproken dat veertien statushouders in 2011 een woning zouden krijgen. In de praktijk blijkt echter dat weinig statushouders een woning zoeken in Elburg. Twee aan statushouders aangeboden woningen, zijn later toegewezen aan reguliere woningzoekenden. Toename urgentie in Elburg Negen woningen gingen naar woningzoekenden met een urgentieverklaring. Dit is bijna een verdubbeling vergeleken Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 21 2.8 Verkoop van huurwoningen Elburg In Elburg selecteerde UWOON dertien woningen voor verkoop als de huurder de woning zou opzeggen. Eťn woning is gekocht door de zittende huurder. Zes woningen zijn op de vrije markt verkocht tegen minimaal 90% van de taxatiewaarde. In het laatste kwartaal hield vestiging Elburg een verkoopactie waarbij de woningen v.o.n. verkocht werden. Dit betekent dat de koper naast de aankoopprijs van de woning geen extra bijkomende kosten heeft. Dankzij de actie steeg het aantal bezichtigingen. Uiteindelijk resulteerde dit in de verkoop van een woning met overdracht in 2011 en nog eens twee in het eerste kwartaal van 2012. Ermelo In Ermelo stonden twee woningen te koop volgens het concept KoopGoedkoop. Hierbij koopt de koper alleen de woning en neemt de grond in erfpacht. Beide woningen zijn nog niet verkocht. Harderwijk Van de vier te koop staande woningen in Harderwijk zijn er drie verkocht. Twee daarvan zijn in 2011 nog overgedragen, de derde volgt in het eerste kwartaal van 2012. Woonwagenkampen overgenomen In 2011 zijn de onderhandelingen rond de woonwagenkampen aan de Deventerweg, Boomkampweg, Slauerhoffstraat en de Ariadreef afgerond. UWOON heeft deze kampen overgenomen van de gemeente Harderwijk. Daarmee komt een einde aan jarenlange onderhandelingen. Sociaal vangnetoverleg Ook in 2011 zat UWOON iedere zes weken aan tafel van het zogenoemde Sociaal vangnetoverleg. Zowel in Elburg, Ermelo als Harderwijk maakt UWOON onderdeel uit van dit overleg. Alle zes Noord-West Veluwe gemeenten werken samen binnen het overleg. De GGD Gelre IJssel coŲrdineert dit vanuit het meldpunt Maatschappelijke Zorg. Tijdens het overleg worden multi-probleemsituaties besproken waarbij samenwerking en afstemming noodzakelijk is. Deelnemers aan dit overleg zijn onder andere Maatschappelijke Dienstverlening Veluwe, Icare, Tactus verslavingszorg, Stichting De Ontmoeting, Stichting GGZ Centraal, Sociale Dienst Veluwerand, Politie, Iriszorg, Steunpunt Huiselijk geweld, Bureau Jeugdzorg, Centrum voor Jeugd en Gezin en de woningcorporaties. Drie vrouwenopvanghuizen Drie vrouwen die uit vrouwenopvanghuizen komen, kregen in 2011 via UWOON een woning in deze regio. Ook in voorgaande jaren stelde UWOON daarvoor drie woningen beschikbaar. Woningen voor Tactus UWOON stelde ook in 2011 vier woningen beschikbaar aan het project begeleid wonen van Tactus Verslavingszorg. De be doeling is dat cliŽnten na een geslaagde begeleiding de huurwoning overnemen. Dit gebeurde in 2011 ťťn keer. Met Iriszorg en Tactus is de afgelopen jaren ook onderzocht of de vier huizen geschikt zijn als doorstroomwoningen voor dak- en thuislozen. Hiervoor blijft de verplichting van woonbegeleiding bestaan. Het convenant is daarom in januari 2012 aangepast. Kansrijk Wonen van start Het project Kanswijk Wonen ging op 4 maart van start. UWOON stelde daarvoor een woning aan de Hendric Stevinstraat 3 beschikbaar. Na langdurig en stevig overleg met de buurt over hun bezwaren werd besloten dat het project in maart van start kon. UWOON heeft veel geluidsisolerende maatregelen genomen om geluidsoverlast zoveel mogelijk te voorkomen. Ook zetten wij ons samen met het EBC en de gemeente in voor een goede dialoog met de buurt. Daardoor verliep het eerste jaar van Kansrijk Wonen prima. Zowel bewoners als de buurt zijn tevreden. Luisteren, voelen en kijken Sinds drie-en-een-half jaar zijn Tom Koster en collega Acca de Boer aangesteld als buurtbeheerders Ermelo. Zij houden dagelijks spreekuur. “Vooral mensen boven de 50 bevalt dat goed, zij hebben liever persoonlijk contact. De helft van de problemen is na tien minuten luisteren al opgelost, simpel omdat het oplucht om over een probleem te praten”, aldus Koster. Uiteraard is het ook mogelijk om per e-mail of telefoon contact te hebben. Er zijn veel zaken die invloed hebben op de leefbaarheid, zoals de relatie met de buren, de groenvoorziening in de buurt, aanwezigheid van speelruimte etc. “Leefbaarheid heeft niet direct met de panden te maken. Veel zaken kunnen wij als UWOON niet oplossen. Samen met de betrokkenen zoeken we een oplossing. Krijgen we bijvoorbeeld een klacht dat er in een bepaalde straat altijd veel te hard wordt gereden, dan overleggen we met de gemeente.” Het komt regelmatig voor dat de buurtbeheerders contact zoeken met andere partijen om een probleem op te lossen, zoals de politie of Ggz. Koster tot slot: “Een klacht taxeren is een hele kunst, dat is een kwestie van luisteren, voelen en kijken.” aan- 22 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Goed wonen is mogelijk dankzij een goede woning ťn een fi jne leefomgeving. UWOON investeert daarom ook veel in leefbaarheid van de wijken. Wij realiseren projecten, zetten wijkteams in en houden spreekuren voor be woners. Ook ondersteunen we activiteiten van mensen uit de buurt met geld en middelen. Verder zoeken we nadrukkelijk samenwerking met andere organisaties die werken aan leefbaarheid van wijken. Samen kunnen we zorgen voor leefbare en weerbare wijken. In 2011 zijn voor het vast te stellen Strategisch Voorraadbeleid de plus- en minpunten van de wijken doorgenomen. Daarbij bleek dat UWOON en de gemeente veel kennis hebben over de wijken. UWOON besloot dat een wijk-/ leefbaarheidsmonitor op korte termijn niet noodzakelijk is. Dit is een onderzoek naar de leefbaarheid van een wijk, waarmee echter veel tijd is gemoeid. In 2013 wordt bekeken of een hertoetsing van de gegevens uit het strategisch voorraadbeleid voldoende is om de ontwikkelingen in de wijken te bewaken. Anders is een wijk-/leefbaarheidsmonitor alsnog een optie. 3.1 Leefbaarheids - projecten UWOON werkt via een groot aantal projecten aan een fi jn leefklimaat in de verschillende wijken. De meeste daarvan zijn lokaal. Buurtbemiddeling werkt goed Ook in 2011 bleek dat veel buurtconflfl icten zijn op te lossen door te praten. Buurtbemiddeling is daarvoor de aangewezen partij. Alleen in Harderwijk loste dit initiatief al 70 van de 109 aangemelde conflfl icten op. UWOON schakelt Buurtbemiddeling regelmatig in en betaalt de helft van de kosten. Dit werkt goed omdat de bemiddelaars van het initiatief onafhankelijk zijn. Voordeel voor UWOON is dat er minder overlast in de wijk is. Onze medewerkers Overlast en de coŲrdinatoren evalueren ieder jaar de gang van zaken. 3. Leefbaarheid Tom Koster, Buurtbeheerder Ermelo Verschillende instanties voeren de coŲrdinatie uit. In Harderwijk: de Algemene Hulpdienst In Ermelo: de Maatschappelijke Dienstverlening Veluwe In Elburg: een externe projectleider In Harderwijk coachte buurtbemiddeling zeven gezinnen waarbij de andere partij niet wilde meewerken aan bemiddeling. Zij krijgen handvatten om met de situatie om te gaan. Dit bleek een succesvol initiatief. Daarom onderzoeken we in 2012 of deze werkwijze ook geschikt is voor de vestigingen in Elburg en Ermelo. Jubileum voor Straatvoetbal Het UWOON Straatvoetbal is uitgegroeid tot een traditie van formaat. In 2012 staat het voor de tiende keer op de agenda. UWOON is de belangrijkste sponsor, maar de organisatie ligt in handen van de welzijnsorganisaties Welzijn op Maat en Veld 42, Stichting WIEL en Plaza/Stichting Pinel. Het toernooi kan niet bestaan zonder de vele vrijwilligers, waaronder veel jongeren. De jongens en meisjes doen hiermee een fl inke ervaring op in het organiseren van evenementen en wij maken gebruik van hun talenten. Het toernooi is een toegevoegde waarde voor de leefbaarheid in de wijken. Samen voetballen draagt bij aan het samengaan van culturen. UWOON bestrijdt gladheid UWOON bestreed in de winter van 2010-2011 de gladheid. Wij houden de toegangswegen/-paden van seniorencomplexen zo sneeuw- en ijsvrij mogelijk, zodat huurders die slecht ter been zijn geen ongelukken krijgen. Ook dat valt onder leefbaarheid van een wijk. Bij woongebouwen voor ouderen, hebben we vrijwilligers die gladheidbestrijding voor hun rekening nemen. Ook bij de ‘gewone’ appartementen zorgt UWOON voor voldoende strooizout en sneeuwschuivers. 3.1.1 Elburg Veel samenwerking UWOON Elburg zit in verschillende overlegverbanden die zich bezighouden met leefbaarheid en welzijn. Voorbeelden daarvan zijn het overleg Wijk- en buurtgericht werken, Regiegroep Ouderen- en Gehandicaptenbeleid, nieuw beleidsplan WMO Gemeente Elburg, oprichten Kulturhus en idem Stichting Present (vrijwilligersorganisatie). Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 23 Vestiging Aantal bemiddelingen Gemeld door UWOON Geslaagd Elburg 66 onbekend onbekend Ermelo 15 6 6 Harderwijk 109 30 70 Vrijwilligerswerk Vestiging Elburg heeft in maart meegedaan aan de landelijke vrijwilligersdag. Een aantal medewerkers zette zich in voor de lokale samenleving. Ze hielpen bijvoorbeeld mee in een verzorgingstehuis of werkten aan het opknappen van een monument. Zowel de betrokken instellingen als de medewerkers van UWOON waren enthousiast. Weinig belangstelling Voor sommige zaken blijkt dat in Elburg nog niet veel belangstelling bestaat. Zo wordt van het wekelijkse spreekuur van de buurtbeheerder maar weinig gebruikgemaakt. Ook waren er geen aanmeldingen voor de Nationale Burendag. In 2012 kijken we samen met anderen hoe we dit kunnen verbeteren. Wijkcontactavonden UWOON is altijd aanwezig tijdens de informatieavonden van de verschillende wijkcomitťs. Het betreffende wijkbestuur organiseert deze samen met de gemeente Elburg. Verschillende medewerkers die met leefbaarheid te maken hebben, bezoeken de avonden. Bewonerscommissie Baron van Lynden Bewoners van complex Baron van Lynden richtten in december een bewonerscommissie op. Dit gebeurde ‘spontaan’ tijdens een informatieavond van UWOON. Die hielden we omdat de bewoners graag meer informatie wilden over de dagelijkse gang van zaken rond het huren van een woning. Veel bewoners huren namelijk voor het eerst. Dat ze betrokken zijn bij hun complex bleek wel uit de oprichting van de bewonerscommissie. 3.1.2 Ermelo Onderzoek IJsvogel Het VAC presenteerde begin 2011 het Woning Kwaliteit Onderzoek. Dit onderzoek doen zij vaker bij nieuwe woongebouwen om te onderzoeken hoe bewoners de woonbeleving ervaren. In het onderzoek staat een aantal aanbevelingen die met de opgerichte bewonerscommissie zijn besproken. Voorbeelden van aanbevelingen zijn: gelijkmaken straatwerk bij containers, plaatsen van een fi etsenstandaard bij entree, aanbrengen verlengingshendel voor bovenraampjes. Daarvan worden er in 2012 een aantal uitgevoerd. Het Plantsoen maakt paden schoon Jongeren van Het Plantsoen (voorheen Kwadrant) hebben verschillende achterpaden voor UWOON schoongemaakt. Dit als werkervaringsproject. De jongeren leren niet alleen werken, maar ook hoe ze moeten omgaan met buurtbewoners. Die zijn bovendien blij dat ze weer ongehinderd aan de achterkant van hun woning kunnen komen. De jongeren helpen ook regelmatig mee met bijzondere klussen, zoals het ontruimen van een woning. Opruimactie bergingen Samen met bewoners heeft UWOON een opruimactie gehouden in de gemeenschappelijke berging van appartementen aan de Telgterweg en de Leeuwerikstraat. Opknapbeurt Weegakker UWOON heeft na overleg met de bewonerscommissie een aantal werkzaamheden uitgevoerd in De Weegakker. Zo kreeg het complex nieuw zeil in de lift, een toplaag op de vloeren voor de liften en nieuwe matten met het logo van UWOON. Deze aanpassingen verbeteren de leefbaarheid in De Weegakker. Overleg in Groot Horloo De buurtbeheerder had in 2011 regelmatig overleg met de bewoners van kasteel Groot Horloo. Zowel huurders als kopers houden zich niet altijd aan de leefregels van het huishoudelijk reglement. Dit zorgt soms voor onderlinge irritaties. Via de gesprekken hoopt UWOON die uit de wereld te helpen. Geen huttenbouwfeest Het is in 2011 niet gelukt om een huttenbouwfeest te organiseren. De gemeente Ermelo vindt dat het initiatief daarvoor van de inwoners moet komen. Ook een gezamenlijke activiteit op Burendag kwam niet van de grond. Andere instanties hadden daarin geen interesse. 24 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Politie en Pinel op spreekuur De wijkagenten van de politie en welzijninstelling Pinel sluiten zich aan bij de speekuren van de buurtbeheerders. Dat hebben ze in 2011 besloten. De buurtbeheerders en de medewerker overlast van UWOON voeren regelmatig gesprekken met beide partijen over de stand van zaken in de wijken. De rol van welzijnswerk staat daarbij centraal. UWOON is blij dat beide partijen nu ook op het spreekuur aanwezig zijn. Buurtactiviteiten Eksterstraat Bewoners van de Eksterstraat hebben samen met UWOON een buurtactiviteitencomitť opgericht. Dat gaat leuke activiteiten organiseren in de vernieuwde straat. Buurtbrug gestopt UWOON stopte op 1 januari 2011 de samenwerking met Buurtbrug. De betrokken buurtbeheerder verrichtte zoveel taken dat deze meer als opbouwwerker functioneerde. UWOON vindt dat deze taken meer thuis horen bij een welzijnsorganisatie. 3. Leefbaarheid Eksterstraat Groot Horloo Buurtbeheerder Harderwijk Leefbaarheid zit in kleine dingen UWOON vindt investeren in leefbaarheid van wijken heel belangrijk. Leefbaarheid draagt net zoals een goede woning immers bij aan het woongenot van huurders. “Met kleine dingen kun je vaak al veel bereiken”, zegt Bert Smits, UWOON buurtbeheerder in Harderwijk. Hij noemt het voorbeeld van een bankje dat in 2011 rondom een boom is geplaatst in de Weidewaard. “Een ontmoetingsplek is voor een buurt heel belangrijk. Daar leren mensen elkaar beter kennen en mensen die elkaar goed kennen hebben meer begrip voor elkaar. Dat bankje werkt heel goed. Je ziet er altijd mensen op zitten. En tijdens een evenement als de Nationale Burendag is het een centraal punt.“ UWOON vindt het bij dit soort investeringen belangrijk om goed naar de wensen van buurtbewoners te luisteren. “Wij proberen ze te ondersteunen, zodat projecten of activiteiten van de grond komen. Het is mooi om te zien dat zoiets werkt, zoals bij dat bankje. De Bert Smits, Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 25 3.1.3 Harderwijk Leefbaarheidsprojecten Veel bewoners uit Harderwijk hebben zich direct of indirect ingezet voor het vergroten van de leefbaarheid in de wijk. Ze hielpen mee bij veel activiteiten die wijkbewoners bindt. UWOON vindt dit belangrijk. Het is de manier om de betrokkenheid van mensen bij hun woning en zelfs hun complex te ver groten. Het is ook goed dat mensen elkaar kennen, omdat ze elkaar dan ook eerder aanspreken bij eventuele problemen. Leefbaarheid is niet alleen een onderwerp voor UWOON, maar zeker voor de wijkbewoners zelf. Zij zijn zich daar steeds meer van bewust. Tegelijkertijd doen ze daardoor steeds vaker een beroep op UWOON om mee te werken. In gesprek met de buurt UWOON heeft regelmatig contact met bewonerscommissies van diverse complexen in de wijk. Op de agenda staan dan onderwerpen die te maken hebben met gepland onderhoud of de directe woonomgeving. Ook waren er bijvoorbeeld bijeenkomsten over de overlast van jongeren in wijken. UWOON draagt op meerdere punten bij aan de verschillende buurtactiviteiten en wijkcommissies. Vaak faciliteren wij met materialen, bijvoorbeeld stoelen of een springkussen bij het organiseren van een burendag. Aan wijkcommissies leveren wij ook ondersteuning. Als het nodig is, ook in de vorm van arbeid en hulp. Ook overleggen we met wijkcommissies hoe de leefbaarheid vergroot kan worden en wie daarvoor per project verantwoordelijk is. Activiteiten in de wijk UWOON was betrokken bij verschillende activiteiten die de saamhorigheid van bewoners vergroten: Iedere woensdagmiddag kinderactiviteiten in Het Clusterhuis Buitenspeeldag voor de kinderen op diverse locaties in de wijk Paaseieren zoeken met de paashaas Sinterklaasfeesten Burendag Gezamenlijk kerstsamenzijn en aanbrengen van kerstversiering Barbecues op verschillende locaties Gezamenlijke schoonmaakacties door kinderen en volwassenen Aanleg jeu de boulesbaan P.C. Boutenslaan Wandschildering parkeerkelder door bewoners ‘t Vondelhuys en kinderen Brede School Zitbanken P.C. Boutenslaan zijn door bewoners opgeknapt buurt vraagt daar om en is uiteindelijk heel blij met een voorziening. Daarvoor doe je het allemaal.” CliŽnten Reclassering aan de slag Regelmatig voeren cliŽnten van de Reclassering werkzaamheden uit voor UWOON. Dit verloopt succesvol. De samenwerking startte tijdens de herstructurering Stadsdennen- Oost, waarbij kandidaten van de Reclassering, Tactus en Halt meehielpen. De gemeente besloot in die tijd het gebied niet langer in onderhoud te nemen. Om te voorkomen dat dit ten koste ging van de leefbaarheid, gingen de cliŽnten aan de slag met groenonderhoud, verwijderen van zwerfvuil, veegwerk en licht schoonmaakwerk. Ook op zaterdag. Vanwege het succes is de samenwerking voortgezet. Omdat er minder grote herstructureringsprojecten zijn, werken wel minder mensen. Een aantal kandidaten heeft bijvoorbeeld meegeholpen aan de P.C. Boutenslaan. UWOON heeft altijd het recht om kandidaten te weigeren. Ook is er nauw contact met de Reclassering, Tactus of Halt over de voortgang. Mocht een kandidaat er met de pet naar gooien dan volgen acties vanuit de instanties. Volgens UWOON draagt de samenwerking bij aan terugkeer van kandidaten in de maatschappij, op een manier die voor de maatschappij ook het meeste voordeel oplevert. 26 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 In Harderwijk waren in de wijken veel leefbaarheidsactiviteiten. UWOON ondersteunt en stimuleert waar zij kan. Enkele voorbeelden zijn: Het Clusterhuis druk bezocht Het Clusterhuis in de Stromenwaard organiseerde ook in 2011 een groot aantal activiteiten. Met succes. Op de bijeenkomsten kwamen veel mensen af die actief meededen. Bankjes in de wijk Op verschillende plaatsen in een wijk in Harderwijk zijn bankjes geplaatst. Kinderen hebben deze in frisse kleuren geschilderd. Daardoor nodigen ze extra uit voor gebruik. Buurtbewoners kunnen ‘s zomers gezellig bijkletsen op de bankjes. Zevende Huttenbouwfeest UWOON en de Stichting Welzijn Op Maat organiseerden voor de zevende keer het Huttenbouwfeest. Dat het evenement niet meer is weg te denken uit Harderwijk blijkt uit de hoge opkomst. Maar liefst 475 kinderen waren druk met timmeren, zagen en schilderen. Leuk is dat ook kinderen met een beperking volop meebouwen. Veel vrijwilligers maken het Huttendorp ieder jaar tot een succes. Zij krijgen hulp van een allround vakman en de buurtbeheerder van UWOON. Meer toezichthouders Sinds 2011 heeft ook de Waterbergerhout in Drielanden toezichthouders. Daar zijn twee mensen aan de slag gegaan. In totaal zijn er in Harderwijk dertien vrijwillige toezicht houders. Zij zetten zich naast de buurtbeheerder in voor de leefbaarheid in hun fl at/woongebouw. In principe werkt UWOON alleen in appartementen/fl ats met toezicht houders. Uitzondering hierop zijn de clusterwoningen aan de Stromenwaard. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 27 Dag van de Dialoog UWOON deed in november opnieuw mee aan de Dag van de Dialoog. Acht mensen met verschillende achtergronden gingen met elkaar in gesprek. Zij deden dat in het kantoor van onze buurtbeheerder aan de Lauwers. Knutselmiddag groot succes Knutselmiddagen in de derde fl at aan de Goeman Borgesiuslaan zijn een groot succes. Een lid van een wijkteam uit de wijk Wittenhagen heeft daarvoor het initiatief genomen. De activiteit is zo’n succes dat ze iedere woensdag kinderen moet teleurstellen. In de ruimte passen maar tien kinderen. Wie niet kan meedoen, heeft de volgende week wel voorrang. Nieuwe speeltoestellen De gemeente heeft nieuwe speelvoorzieningen geplaatst naast het kunstgrasveld aan de Van Hall-laan. Dit in overleg met het wijkteam. De opening was feestelijk. UWOON stelde daarbij weer haar springkussen beschikbaar voor de kinderen. Kunstwerk vergroot bekendheid Met een schilderij van ‘Van Speijk’ wil het wijkteam van UWOON de bekendheid van het Harderwijkhuis vergroten en de betrokkenheid van bewoners versterken. Het schilderij hangt aan de ene zijde van de doorgang naast het Harderwijkerhuis, terwijl de pilaren aan de kant van de poort naar De Wittenhagen zijn uitgerust met scheepsattributen. De vestigingsmanager en de wethouder onthulden het werk in aanwezigheid van bewoners. Gezellige burendag Bewoners van de Van Heemskercklaan hebben een gezellige burendag beleefd. Op verzoek van het wijkteam had de gemeente de binnenplaats opgeknapt. Aanwezigen op de burendag pootten vervolgens planten langs wegen en paden. Kinderen konden vogelhuisjes bouwen, potten schilderen en vlinders van mozaÔek maken. Deze vlinders zijn opgehangen aan gevels in de binnenplaats. Huurders aan de Van Heemskercklaan kregen van UWOON een plant met een beschilderde pot cadeau. Buurtbeheerder bemant buurtkamer UWOON buurtbeheerder Ahmet zet voorlopig een aantal activiteiten in ‘buurtkamer’ het Harderwijkhuis voort. SWO kan door onderbezetting het huis niet langer bemannen. Op dit moment zijn er vier vaste activiteiten: De breiclub 7 deelnemers Het schilderclubje 5 deelnemers Turkse kookclub 7 deelnemers Quiltenclub 4 deelnemers (nieuw sinds 21 januari) 28 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 3. Leefbaarheid 3.2 Sponsoring Alle sponsoraanvragen zijn in 2011 getoetst aan het nieuwe sponsorbeleid zoals dat is vastgesteld in 2010. UWOON sponsort bij voorkeur activiteiten die bijdragen aan het oplossen van een concreet probleem in wijken waar onze huurders wonen en projecten die zich op den duur zelf fi nancieel kunnen bedruipen. Dat laatste is echter niet in alle gevallen mogelijk. Elk sponsorverzoek wordt in ieder geval getoetst aan de volgende criteria: De sponsoractiviteiten hebben een relatie met de kerntaak huisvesting (zorg en leefbaarheid en het met elkaar in contact komen) Het initiatief of project moet gericht zijn op (een deel) van de doelgroep van UWOON. Dat is de plaatselijke gemeenschap waar UWOON woningen bezit of beheert: Elburg, Ermelo en Harderwijk De gesponsorde activiteit moet een bijdrage leveren aan de stimulering van samenhang in wijken en buurten Tegenover de sponsoring moet daar waar mogelijk een tegenprestatie staan De sponsoraanvrager staat fi nancieel, politiek en religieus niet ter discussie In 2011 droeg UWOON onder meer bij aan projecten ten behoeve van integratie van kwetsbare groepen in de samenleving (€ 10.029,-) Voorbeelden daarvan zijn onder andere Proeverij De Ontmoeting in Ermelo, Multi Culti Harderwijk en een ontdektuin van de Prins Bernhardschool in Ermelo waarvan niet alleen schoolkinderen maar ook kinderen uit de buurt kunnen profi teren. Daarnaast heeft UWOON projecten gesponsord in het kader van lokale verbondenheid en cultuurhistorisch besef (€ 1240,-) en sport als middel om mensen samen te brengen en te activeren (€ 8.500,- ) Voorbeeld daarvan is de ijsbaan op de Markt in Harderwijk. In ruil daarvoor kregen huurders toegangskaarten. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 29 Mensen willen steeds langer zelfstandig in hun eigen woning blijven wonen, ook als ze ouder worden en beperkingen krijgen. Dit betekent dat de zorg steeds meer in de thuis situaties terechtkomt. UWOON speelt op die ontwikkeling in. We hebben bijvoorbeeld een doorzonscan uitgevoerd. Daardoor hebben we precies in kaart welke woningen geschikt zijn voor ‘levensloopbestendig wonen’. Die gegevens hebben we verwerkt in ons Strategisch Voorraadbeleidplan. UWOON nam ook het initiatief voor een regionaal classifi catiesysteem. Dit geeft aan hoe toegankelijk woningen zijn voor mensen met een fysieke beperking. Eenvoudige symbolen maken dit binnenkort duidelijk in onze woningadvertenties. Belangstellenden zien dan direct of een woning geschikt voor ze is. In 2011 analyseerde UWOON daarvoor alle gelijkvloerse woningen. De resultaten zijn in 2012 bekend. Ook voeren we dan de eengezinswoningen in binnen het classifi catiesysteem. In 2011 voerde UWOON veel gesprekken met zorginstellingen over de nieuwe zorg- en huisvestingsbehoefte van mensen. Het is belangrijk dat we die goed kennen, zodat we bij nieuwe plannen daarop kunnen inspelen. Tijdens de gesprekken werd duidelijk dat niet alleen de demografi sche ontwikkeling de wijze van huisvesting bepaalt als de behoefte aan zorg 4. Zorgen toeneemt. Of bij de toename van de zorgvraag wordt gekozen voor intra- of extramurale huisvesting wordt ook sterk bepaald door de wijze van subsidiŽring. Gezien de onzekerheden hierover is het maken van een langetermijnplanning daarom lastig. UWOON zet zich ook in voor het naar de woningmarkt begeleiden van mensen die in het reguliere systeem buitenboord (dreigen te) vallen. Wij hebben daarbij kennis van en ervaring met wonen. Voor deskundigheid op het gebied van zorg en welzijn zoeken we samenwerking met partners. Vaak zijn dit organisaties waarmee we al samenwerken in projecten die de zelfredzaamheid en medeverantwoordelijkheid van onze huurders vergroten. 4.1 Elburg Zorg binnen handbereik Het nieuwbouwcomplex Baron van Lynden met 22 appartementen ging halverwege 2011 open. Dit is een ideale plek voor senioren. Op de begane grond van dit complex zijn namelijk een apotheek en een praktijk voor huisartsen en fysiotherapeuten gevestigd. Ger de Zeeuw, Regiomanager Zorggroep Noordwest-Veluwe Nico van Weelden, Senior Planontwikkelaar UWOON (l.) Amaniet bijzonder zorgcomplex in Ermelo Een combinatie van functies Een onderkomen voor 51 cliŽnten van Zorggroep Noordwest-Veluwe, een basisschool, een kinderopvang, een kapper, een brasserie en een steunpunt voor zorg in de wijk. De Amaniet in Ermelo is in meerdere opzichten een bijzonder zorgcomplex. “Wij zijn bovendien heel blij dat we het aantal verpleeghuisbedden in Ermelo fl ink kunnen uitbreiden”, zegt Ger de Zeeuw, regiomanager van Zorggroep Noordwest-Veluwe. Daarmee ging een lang gekoesterde wens voor de organisatie in vervulling. “Dit is een prachtproject waar 29 plaatsen zijn voor cliŽnten die lichte zorg nodig hebben. Daarnaast is er plaats voor 22 mensen die onder begeleiding kleinschalig gaan wonen. Het mooie is de combinatie aan functies, waardoor onze cliŽnten echt onderdeel van de wijk uitmaken. Een zelfde opzet hebben wij ook op locaties in Harderwijk en Putten”, vertelt De Zeeuw. De planvorming liep de afgelopen jaren door verschillende oorzaken vertraging op. “Dit project loopt al acht jaar. Daarom zijn we blij dat in maart 2012 de bouw echt begon”, vertelt Nico van Weelden, Senior Planontwikkelaar van UWOON. “De Amaniet is ook voor UWOON erg belangrijk, omdat het ook een spreekuurlocatie wordt voor de buurtbeheerder.” Naar verwachting wordt het gebouw in maart/april 2013 opgeleverd. 4. Zorgen Gemakkelijk wonen UWOON was in 2011 betrokken bij de voorbereidingen van het project Gewoon Gemak met als geplande startdatum januari 2012. Het wijst bewoners van de Noord-Veluwe op de mogelijkheden om langer zelfstandig te blijven wonen. Zij kunnen onder meer op de daarvoor ontwikkelde website kijken. Gewoon Gemak is een uitvloeisel van de regioovereenkomst Wonen, Welzijn en Zorg. Begeleid wonen UWOON verhuurt enkele woningen van een jongeren complex in ‘t Harde aan cliŽnten van EBC en GGz Centraal. Deze zorginstellingen bieden daarbij begeleid wonen aan. De ver wachting is dat hierdoor ook de leefbaarheid rondom dit complex verbetert. 4.2 Ermelo Exploitant Salem gezocht UWOON zoekt een partij die het Astmabehandelcentrum Salem wil overnemen. Ondanks alle inspanningen is dit nog niet gelukt. Verhuur van een dergelijke voorziening is geen kernactiviteit voor UWOON. Het in 2009 opgeleverde centrum bestaat uit een monumentale villa, twee sportzalen en een verwarmd buitenbad. UWOON verhuurt het aan Ziekenhuis St. Jansdal in Harderwijk. Woonzorgcomplex De Amaniet Woonzorgcomplex De Amaniet wordt een multifunctioneel centrum met 51 zorgwoningen voor cliŽnten van de Stichting Zorggroep Noordwest-Veluwe. Ook een basisschool en een 30 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 buitenschoolse opvang vinden onderdak. Stichting Kinderopvang Noordwest-Veluwe zorgt voor de buitenschoolse opvang en Stichting PrOo (primair Openbaar onderwijs Noord-Veluwe) voor het onderwijs. Woonzorgcomplex De Leemkuul De ontwikkeling van woonzorgcentrum De Leemkuul is opgeschort. De Zorggroep Noordwest-Veluwe krijgt de fi nanciering voor de huur de komende jaren niet rond. UWOON overlegt nu met de gemeente, Zorggroep Noordwest-Veluwe en GGz Centraal over een alternatief programma. We denken aan zelfstandige woningen die cliŽnten van ons huren. De zorgpartijen leveren dan zorg vanuit een afzonderlijke unit. In de ideale situatie leveren verschillende partijen vanuit dezelfde uitvalsbasis de zorg. 4.3 Harderwijk De Zeven Akkers UWOON startte in 2011 met de bouw van het nieuwe deel van De Zeven Akkers. De uitbreiding van het seniorencomplex met 38 intramurale appartementen moet in 2012 helemaal klaar zijn. Bewoners kunnen ook gebruikmaken van de diensten van Careander, zoals de maaltijdservice. Tegenvaller was het terugtrekken van een van de zorgpartijen uit het project. Voor deze zorgpartij zijn dementerende ouderen geen corebusiness, ondanks dat deze groep groeit. UWOON zoekt daarom in 2012 een nieuwe zorgpartij voor de twee bovenste verdiepingen van het gebouw. De nieuwe zorgaanbieder moet passen binnen het totaalconcept. Zeven Akkers Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 31 Samenwerken met onze huurders Burgers krijgen steeds meer eigen verantwoordelijkheid voor wonen. UWOON vindt daarom dat huurders nauw betrokken moeten zijn bij haar beleid. Daarin gaan we ver. In 2011 zaten huurders bijvoorbeeld voor het eerst in beleidswerkgroepen die de nieuwe Huurbeleidsnota voorbereidden. Ook tekende UWOON in april met de drie huurdersbelangenorganisaties een samenwerkingsovereenkomst. Zij houden een sterk lokaal karakter, zodat invulling en uitvoering van beleid zoveel mogelijk op de plaatselijke situatie is afgestemd. In de overeenkomst staat over welke onderwerpen de huurdersraden instemming of advies kunnen geven. Hoe dat gebeurt, ligt niet vast. We hebben in 2011 intensief overlegd over hoe we de adviesrol kunnen invullen. Daaruit ontstond het plan om huurdersraden vanaf het begin over een beleids onderwerp mee te laten praten. De nieuwe Huurbeleidsnota is daarbij als pilotproject aangewezen. Leden van de huurdersraden zaten daarbij vanaf het begin aan tafel met medewerkers van UWOON. Dit betekende voor de huurdersraden een behoorlijke aanslag op hun agenda. Beide partijen moesten wennen aan de werkwijze. De leden van de huurdersraden begonnen met een kennisachterstand omdat zij in het proces stapten toen er al een aantal bijeenkomsten was geweest. Ook is er, logischerwijs, kennisverschil omdat de professionals een betere dossierkennis hebben. Voor de professionals was het wennen de consument zo dicht op de beleids ontwikkeling te hebben. Met een frisse blik stelden zij vragen over logisch lijkende zaken. Daardoor moesten de professionals kritisch nadenken over meerdere invalshoeken. Uiteindelijk leverde dit veel begrip op voor elkaars standpunten. Bovendien kon de Huurbeleidsnota begin 2012 aan de drie huurdersraden worden voorgelegd. Samenwerken met onze belanghouders Belanghouders kennen de kwaliteiten van UWOON onvoldoende en weten daardoor niet wat we voor hen kunnen betekenen. Dat blijkt uit de visitatie die in 2011 is gehouden. Ook is niet 5. Meepraten altijd duidelijk waarom wij bepaalde keuzes maken en wat belanghouders van ons verwachten. Hieraan gaan we in 2012 hard werken. UWOON vindt dit namelijk belangrijke onderwerpen. Zeker in de huidige maatschappij die voortdurend in beweging is en waarin ontwikkelingen elkaar in rap tempo opvolgen. Wat vandaag een zekerheid lijkt, is morgen soms alweer achterhaald. Dit betekent dat een steeds snellere beleidsvorming en -aanpassing nodig is. Afgezien daarvan, vinden wij het belangrijk dat belanghouders invloed hebben op ons beleid en handelen. Dit kan alleen als wij duidelijk kunnen maken wat wij met de lokale en regionale volkshuisvesting voor ogen hebben, hoe wij daar uitvoering aan geven en welke activiteiten worden ontplooid. 5.1 Samenwerking huurders Huurders zijn de belangrijkste klanten van UWOON. Wij willen hun behoeften en verlangens kennen. Daarom is een goed contact met klanten onmisbaar. Zij moeten bovendien de mogelijkheid hebben om hun mening te geven. Dit gebeurt dagelijks. Klanten bellen, mailen, komen langs of wij gaan bij hen langs. Lokaal overleg De Huurdersraad is de formele gesprekspartner van UWOON, dit is statutair vastgelegd. Gemiddeld voeren de vestigingsmanager en de teamleider klantcontact eens per twee maanden overleg met de huurdersraad. De onderwerpen die besproken worden zijn volgens een vaste agenda en gaan over huur- en verhuur, bewonersaangelegenheden, nieuwbouw, (planmatig) onderhoud, leefbaarheid, jaarplannen en begroting. Uiteraard kunnen tijdens het gesprek ook andere punten ingebracht worden en komen ook beleidsonder werpen aan bod. De vergaderingen met de huurdersraad staan voornamelijk in het teken van elkaar informeren over allerlei lokale en regionale aspecten die met het huren en verhuren van woningen te maken hebben. Het wederzijdse doel hierbij is het creŽren van begrip en draagvlak voor elkaars standpunten, die uiteindelijk allemaal op hetzelfde gericht zijn, namelijk vergroting van het welzijn van onze huurders. UWOON beschouwt de huurdersraad als ‘de oren en ogen’ in de lokale woongemeenschap, signalen van hieruit kunnen dan snel en effi ciŽnt opgepakt worden. Naast dit lokale overleg hebben de gezamenlijke huurdersraden iedere twee maanden overleg met het bestuur van UWOON over algemene zaken, beleidszaken en diverse adviezen. met medewerkers van UWOON. Onderwerpen van gesprek zijn onderhoudswerkzaamheden, de leefbaarheid en activiteiten. Dit vindt plaats bij: Weegakker IJsvogel Vijverhof Parc Viventra Burg. Langmanlaan Groot Horloo Spechtstraat/Eksterstraat Harderwijk Huurdersraad Woonwijs Woonwijs en UWOON hebben in 2011 elf keer vergaderd. Op de agenda stond een aantal vaste thema’s zoals nieuwbouwprojecten. De lokale situatie staat centraal. Signalen uit de wijken en van de achterban van de huurdersraad komen aan bod. Een belangrijk thema in 2011 was de communicatie tussen UWOON en haar klanten. Ook onderwerpen zoals planmatig onderhoud, leefbaarheid en de wijkaanpak kwamen ter tafel. P.C. Boutenslaan UWOON overlegt regelmatig met de bewonersvereniging van de P.C. Boutenslaan. Dit is een wooncomplex van een aantal appartementgebouwen en enkele seniorenwoningen. 32 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 5. Meepraten 2012 UWOON verwacht dat in 2012 de participatie verder vormgegeven wordt. Wij blijven ons inzetten als een actieve partij in de wijk. Dat doen we op onze eigen wijze: wijkgericht, in samenspraak met onder andere haar toezichthouders en andere partijen zoals de politie, het welzijnswerk en de gemeente. UWOON richt zich op een goede leefbaarheid in de wijk en legt zich in 2012 ook meer toe op sociale netwerken van haar bewoners. Elburg Huurdersraad De Betere Woning De vestigingsmanager en de teamleider klantcontact van UWOON Elburg spreken iedere twee maanden met huurdersraad De Betere Woning. In maart lichtten twee medewerkers van de afdeling Vastgoedbeheer de onderhoudswerkzaamheden voor 2011 toe. Vanaf 2011 is de huurdersraad ook betrokken bij de planontwikkeling van nieuwbouwcomplexen. Samen met de Adviescommissie Wonen Elburg (voorheen VrouwenAdvies- Commissie) bespreken ze het voorlopig ontwerp van een nieuwbouwcomplex. Daarop zijn dan nog aanpassingen mogelijk. De huurdersraad is ook aanwezig bij de start en oplevering van nieuwbouwprojecten. Bewonerscommissies UWOON overlegt twee keer per jaar met de bewonerscommissies. Vanuit UWOON zijn dan de wijkteamleider, buurtbeheerder en teamleider klantcontact aanwezig. Naast dit formele overleg heeft met name de buurtbeheerder regelmatig contact met de bewonerscommissies over dagelijkse beheerszaken. Eind 2011 is de Bewonerscommissie van het nieuwe complex Baron van Lynden opgericht. Daarmee zijn er nu drie bewoners commissies in Elburg, die allemaal betrokken zijn bij ouderenhuisvesting. Ermelo Huurdersraad De Rode Draad De vestigingsmanager overlegde in 2011 zes keer met huurders belangenvereniging De Rode Draad. In deze overleggen kwamen zaken ter tafel die specifi ek voor Ermelo of UWOON-breed van belang zijn: de stand van zaken rondom nieuwbouwprojecten de voortgang van de activiteiten in het jaarplan de planmatige onderhoudswerkzaamheden voor 2011 voor Ermelo de activiteiten van De Rode Draad voor 2011 servicekosten jaarplan voor 2012 parkeerproblemen in sommige buurten. De Rode Draad hield in oktober haar jaarvergadering. UWOON sprak daar over de noodzaak van energiebesparing en het E-loket. Bewonersvertegenwoordiging In een aantal complexen voeren bewoners regelmatig overleg commissies. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 33 Wijkaanpak De in 2010 opgerichte bewonersplatforms Stadsdennen, Zeebuurt en Stadsweiden gingen in 2011 verder met hun plannen voor ontwikkelingen van deze wijken. De eerste twee bewonersplatforms kwamen van de grond binnen de wijkaanpak van de gemeente Harderwijk. De gemeente legde zich in 2011 toe op de verdere formalisering van de wijkaanpak. In een notitie staat dat bewonersparticipatie van groot belang is. De gemeente wil echter niet de vorm van participatie opleggen. Harderwijk vindt het niet belangrijk of dit in een platform, buurtteam of wijkteam gebeurt. UWOON steunt de verdere vormgeving van participatie in Harderwijk van harte. Wij stellen ons op als een ondersteunende, meedenkende en faciliterende partner van bewoners, gemeente en andere stakeholders. 5.2 Belanghouders Naast het afl eggen van verantwoording, vinden wij het belangrijk belanghouders structureel invloed te geven op ons beleid en op ons handelen. Onder belanghouders verstaan wij partijen, die vanuit belangenbehartiging bij ons werkveld betrokken zijn, maar ook partijen die vanuit hun werkveld raakvlakken hebben met de onze. Deze partijen zullen soms een binding hebben met ťťn van onze vestigingslocaties, maar soms ook regionaal werken. Invloed geven op het beleid en handelen kan alleen als wij duidelijk kunnen maken wat wij met de lokale en regionale volkshuisvesting voor ogen hebben, hoe wij daar uitvoering aan geven en welke activiteiten worden ontplooid. VAC In het hele werkgebied zijn inmiddels VAC’s (Voorlichtingen Adviescommissie) actief. Deze commissies (van oudsher vrouwenadviescommissie) adviseren corporaties en gemeenten bij bouwplannen en groot onderhoudprojecten. Zo worden nieuwbouwwoningen en gerenoveerde woningen nog beter afgestemd op wensen en gebruiksgemak van (toekomstige) bewoners. Een paar belangrijke projecten waarbij ze hebben geadviseerd zijn: 36 appartementen in fase 1 van winkelcentrum ’t Harde 4 seniorenwoningen in fase 1 van winkelcentrum ’t Harde 28 appartementen Burgemeester de Meesterstraat in Harderwijk Gemeente Elburg UWOON en de gemeente Elburg sloten in maart het nieuwe Prestatiecontract Wonen 2011-2015 af. Daarin staan afspraken over de ontwikkelingen in de woningvoorraad (kernvoorraad, woonruimteverdeling en woningaanpassingen), doelgroepenbeleid en leefbaarheid. Per jaar bepalen beide partijen wat wordt uitgevoerd. UWOON en de gemeente spraken in 2011 ook veel over het nieuwe winkelcentrum in ’t Harde. UWOON participeert in een aantal overleggroepen die zich richten op de aandachtsgebieden wonen, zorg en welzijn. Het doel hiervan is het creŽren van draagvlak om de beleidsdoelstellingen uit ons ondernemingsplan te kunnen realiseren. Lokale en regionale samenwerking is noodzakelijk, zodat de klant centraal staat. Ook met instellingen op het gebied van ouderen- en geestelijke gezondheidszorg overlegt UWOON regelmatig. Wij verhuren woningen en appartementen aan deze instellingen. Belangrijk onderwerp zijn de toekomstige ontwikkelingen rond vastgoed bij de instellingen. Gemeente Oldebroek De contacten met de gemeente Oldebroek zijn in 2011 intensiever geworden. Dit komt omdat we dit jaar het tweede nieuwbouwcomplex in de gemeente opleverden. Voor 2012 staat het derde op de agenda. Vanaf dan is er volgens een vast patroon overleg met Oldebroek. Gemeente Ermelo UWOON overlegt vier keer per jaar met de gemeente Ermelo. Belangrijk gespreksonderwerp in 2011 was de structuurvisie Ermelo 2025. Ook is UWOON betrokken bij onderwerpen rond de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Verdere onderwerpen in 2011 waren: Voortgang bouwplannen Europese beschikking en woningtoewijzing Startersrenteregeling Strategisch vastgoedbeleid Prestatieafspraken Ouderenhuisvesting Samenwerking UWOON/gemeente Gemeente Harderwijk UWOON en de gemeente Harderwijk voeren structureel overleg. Zo neemt UWOON deel aan de stuurgroep wijk aanpak en het veiligheidsoverleg. Ook is er iedere zes tot acht weken overleg over lopende nieuwbouwprojecten. Uiteraard spreken ook de bestuurders regelmatig met elkaar. Daardoor is de samenwerking tussen de gemeente en UWOON heel goed. We houden elkaar op de hoogte en denken met elkaar mee. Daardoor verlopen projecten sneller. Omdat we elkaars agenda kennen, verlopen ook processen soepel. 34 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 5. Meepraten Alle vestigingen of vestigingoverstijgend: Overzicht betrokken organisaties en werkgroepen/overlegverbanden Betrokken organisaties Werkgroepen Gemeentelijke organisatie, bestuur, gemeenteraad Overlast netwerk Buurtbemiddeling Wijk- en buurtplatforms Maatschappelijke dienstverlening Stuurgroep Maatschappelijke Zorg Politie Stuurgroep Wonen Zorg Welzijn GGZ Sociaal vangnetoverleg Icare Elburg: Overzicht betrokken organisaties en werkgroepen/overlegverbanden Plaatselijk betrokken organisaties Werkgroepen Stichting WIEL (welzijn Elburg) Regiegroep Ouderen en Gehandicaptenbeleid Seniorenraad Werkgroep Wijk- en buurtgericht werken St. Careander Werk- en klankbordgroep Gewoon Gemak St. InteraktContour St. ’s Heeren Loo St. Philadelphia Zorg Woon Zorg Unie Veluwe Evangelisch Begeleidingscentrum (EBC) Ermelo: Overzicht betrokken organisaties en werkgroepen/overlegverbanden Plaatselijk betrokken organisaties Werkgroepen Bartimeus Ermelo Onbelemmerd en Zorgzaam (EOZ) Stichting Pinel Meldpunt bijzondere zorg SWOE Zorggroep Noordwest-Veluwe St. InteraktContour Netwerk Instellingen Zorg Ermelo (Nize) St. ’s Heeren Loo St. ZorgNvrij St Jansdal Emauscollege Atelier Leonardo Da Vinci Natuurwerkplaats Materra Harderwijk: Overzicht betrokken organisaties en werkgroepen/overleg verbanden Plaatselijk betrokken organisaties (onder andere) Werkgroepen Sociale Dienst Veluwerand Basisnetwerk aanpak jeugdoverlast Steunpunt Huiselijk geweld Lokaal overleg coŲrdinatie Beleid Wonen Zorg Welzijn Bureau Jeugdzorg Stuurgroep Integrale Veiligheid Centrum voor Jeugd en Gezin Klankbordgroep Waterfront Iris Zorg Stuurgroep wijkaanpak Harderwijk Tactus Verslavingszorg Werkgroep individueel wonen binnen de maatschappelijke zorg Stichting De Ontmoeting Werkgroep Kansrijk wonen Algemene Hulpdienst Werkgroep zwerfjongeren Stichting Welzijn Ouderen Stem van de oudere migrant Welzijn op Maat MEE Veluwe St Bevordering Betrokkenheid Harderwijk EBC St. Careander Dienstverlening continu verbeteren met KWH UWOON laat haar dienstverlening al een aantal jaren onder de loep nemen door het Kwaliteitscentrum Woningcorporaties Huursector (KWH). Dat levert steeds ruime voldoendes en een KWH-certifi caat op. “Bovendien komen er jaarlijks punten uit naar voren die we nog verder kunnen verbeteren. Huurders profi teren daarom ook van dit onderzoek”, zegt Dorine Liebrecht, Teamleider Klantcontact UWOON Huurders spelen bovendien een belangrijke rol bij de beoordeling. Een groot aantal van hen wordt namelijk ondervraagd door KWH. “Daarnaast krijgen we bijvoorbeeld mystery guests aan de telefoon die onze dienstverlening steekproefsgewijs onderzoeken. Vanaf 2012 verandert er iets. Dan zijn de metingen doorlopend. Voordeel daarvan is dat beter kan worden bekeken of een werkwijze echt bij ons tussen de oren zit en dat de dienstverlening niet na verloop van tijd inzakt. Verder zijn de vragen aan huurders straks meer gericht op ‘beleving’”, vertelt Liebrecht. Een voorbeeld: “Ze krijgen niet de vraag of ze een folder hebben ontvangen, maar wat ze van die folder vonden.” Liebrecht verwacht dat de corporatie ook met de nieuwe werkwijze goede scores haalt. “UWOON heeft de afgelopen jaren grote stappen gemaakt in de dienstverlening. Bij alle vestigingen is de zaak goed op orde. Uit de KWH-metingen komen nu vooral zaken naar voren die we kunnen ‘fi netunen’. Daardoor blijf je jezelf continu verbeteren.” in Elburg. Dorine Liebrecht, Teamleider Klantcontact UWOON Elburg Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 35 5.3 Klant tevreden over UWOON UWOON scoorde dit jaar gemiddeld een 7,8 bij de metingen van het KWH (Kwaliteitscentrum Woningcorporaties Huursector). Deze organisatie onderzoekt de kwaliteit van de dienstverlening van woningcorporaties. Doorslaggevend daarbij is de mening van klanten. KWH toetst ieder jaar vier of vijf andere onderdelen. Dit keer ging het onder meer over de telefonische dienstverlening, zowel overdag als buiten werktijden. Klanten vinden nu dat UWOON zeer goed bereikbaar is, terwijl ze in 2009 nog mogelijke verbeteringen zagen. Huurders zijn ook goed te spreken over de communicatie voor onderhoudswerkzaamheden. Wel willen ze ook goed geÔnformeerd worden bij vertragingen. Bovengemiddeld goed scoort UWOON bij het afhandelen van klachten. Klanten vinden dat we snel actie ondernemen en ons best doen om problemen op te lossen. Net als de meeste andere corporaties doet UWOON het ook goed op het onderdeel ‘woning verlaten’. Ook uit onze eigen enquÍtes blijkt dat klanten tevreden zijn over het werk van UWOON. Wij onderzoeken onder meer hoe nieuwe huurders de dienstverlening beoordelen. Ook vragen we huurders die te maken krijgen met planmatig onderhoud of een reparatie, hoe zij de kwaliteit van het werk vinden. Zo kunnen we snel inspelen op eventuele slechte ervaringen. Bij het nieuwe KWH-Huurlabel is de klantbeleving belangrijker dan de vraag of het proces op de juiste wijze doorlopen is. Huurders krijgen daarom de vraag of ze goed geholpen zijn, zich serieus genomen voelden en of zij het gevoel hadden dat er naar hen geluisterd werd. De kwaliteit wordt vanaf 2012 gemeten op vier hoofdonderdelen: contact, verhuizen, onderhoud en klachten behandelen. Alle onderwerpen waarop voorheen gemeten werd zijn hierin ondergebracht. 36 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 5. Meepraten In 2012 laten we dat toetsen via het vernieuwde KWH 2.0. Daarmee kunnen we nog sneller reageren op kritiek. Klanten krijgen in het vernieuwde onderzoek meer inhoudelijke vragen over onze dienstverlening en minder over onze procedures. 5.4 Regionale Klachtenadviescommissie De regionale Klachtenadviescommissie werkt voor de woningcorporaties in de regio Noord-Veluwe en sinds 2008 ook voor Woonpalet in Zeewolde. De commissie is onafhankelijk en adviseert over de afhandeling van klachten die huurders over hun verhuurder hebben. De samenstelling in 2011: De heer A. Tuitel, voorzittter (gekozen in december 2010) De heer K.J.W. de Leeuw, secretaris (herkozen in maart 2011) Mevrouw M. Bulsink, lid (gekozen in februari 2011) Het secretariaat wordt verzorgd door mevrouw I. Eilert, werkzaam bij Omnia Wonen. Huurders kunnen hun klacht rechtstreeks aan de Klachtenadviescommissie voorleggen. Die bepaalt of de klacht in behandeling wordt genomen en brengt advies uit aan de directeur-bestuurder van de betreffende corporatie en de klager. De Klachtenadviescommissie heeft in 2011 twee klachten tijdens een hoorzitting behandeld. Eťn klacht werd niet ontvankelijk verklaard. De klachten hadden geen betrekking op UWOON. Vijf klachten konden niet in behandeling worden genomen omdat de procedure bij de desbetreffende corporatie nog niet was doorlopen. 5.5 Klachtencommissie Woonruimteverdeling Noord-Veluwe De gemeenten hebben voor de regionale samenwerkingsovereenkomst voor de woonruimteverdeling een onafhankelijke klachtencommissie ingesteld: de Klachtencommissie Woonruimteverdeling Noord-Veluwe. Deze moet de rechtszekerheid waarborgen voor iedereen die bij de uitvoering van de overeenkomst rechtstreeks in zijn belang is getroffen. De commissie heeft een signalerings- en een adviesfunctie. De klachten hebben betrekking op zowel de uitvoering van de samenwerkingsovereenkomst voor de woonruimteverdeling in de deelnemende gemeenten, als beslissingen van de Urgentiecommissie woonruimteverdeling Noord-Veluwe. De samenstelling in 2011 was als volgt: De heer J.W. Klein, voorzitter Mevrouw C.G.G. Krabben-Sluiter, lid De heer mr. P.M. Hoekstra, lid De heer mr. B. Blokzijl trad als adviseur/secretaris van de commissie op. komst In 2011 zijn in totaal 21 klachten ingediend. Vijf klachten hadden betrekking op de samenwerkingsovereenkomst woonruimteverdeling. Drie hiervan zijn niet ontvankelijk verklaard omdat zij niet echt betrekking hadden op de uitvoering van de samenwerkingsovereenkomst, ťťn klacht is ingetrokken, over de vijfde klacht wordt begin 2012 een uitspraak gedaan. Eťn klacht betrof UWOON Ermelo. Deze klacht is ingetrokken omdat de klager inmiddels woonruimte had gevonden en de procedure daarom niet wenste voort te zetten. Er waren twee klachten over UWOON Harderwijk: ťťn klacht ging over de onmogelijkheid om in aanmerking te komen voor een eengezinswoning als je urgentie hebt; klacht werd niet ontvankelijk verklaard. De andere klacht ging over een twist over de juiste inschrijfdatum van die klant; dit hebben we opgelost voordat de klachtencommissie een uitspraak deed; we vonden uiteindelijk dat de klant gelijk had. Die klacht is dus niet inhoudelijk door de commissie besproken. De commissie heeft in 2011 zestien klachten voor de hele regio ontvangen over de afwijzing van urgentieaanvragen. Vijftien zijn in behandeling genomen, drie klachten zijn ingetrokken, twee klachten worden in 2012 behandeld. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 37 6. Werken UWOON heeft in 2011 veel primaire processen onder de loep genomen. We hebben gekeken of we hetzelfde kunnen bieden voor minder geld of juist meer voor hetzelfde geld. In 2012 nemen we daarover besluiten. Als maatschappelijke organisatie zoeken we bij investeringen en uitgaven altijd naar een evenwicht tussen fi nancieel en maatschappelijk rendement. Hoe effi ciŽnter en effectiever wij onze bedrijfsvoering inrichten, hoe meer ruimte we hebben voor onze maatschappelijke doelstellingen. Daarom hebben we kritisch gekeken naar onze primaire processen, zoals verhuur, onderhoud, beheer en verkoop. Die leggen immers een groot beslag op onze fi nanciŽle middelen. Cruciaal is om daarmee effi ciŽnt om te gaan en tegelijkertijd oog te hebben voor de wensen van onze klanten. Het meest effi ciŽnte proces is niet altijd het meest klantvriendelijke en andersom. UWOON vindt het belangrijk dat onze medewerkers zich betrokken voelen bij die doelstellingen en meedenken en meewerken aan een effectieve en effi ciŽnte bedrijfsvoering. Aan een integere werkwijze hechten we ook veel waarde. Daarom heeft UWOON interne gedragscodes, integriteitsbeleid en een meldregeling voor overtredingen van deze code. 6.1 Organisatie Personeelsbestand 2011 2010 verschil t.o.v. 2010 formatie volgens begroting in fte 103,10 103,53 -0,43 fte gemiddeld fte in loondienst in kalenderjaar 102,20 101,66 0,54 fte gemiddeld aantal medewerkers in kalenderjaar 121,25 120,92 0,33 mw aantal fte in loondienst op peildatum 101,89 102,42 -0,53 mw aantal medewerkers in loondienst op peildatum* 121 123 -2 aantal man in loondienst op peildatum 63 52,1% 63 51,2% 0 0,8% aantal vrouw in loondienst op peildatum 58 47,9% 60 48,8% -2 -0,8% aantal 0-uren 2 1,7% 3 2,5% -1 -0.8% deeltijd 49 40,5% 48 39,0% 1 1,5% voltijd 70 57,9% 72 58,5% -2 -0,7% gemiddelde arbeidsduur van deeltijdwerkers**; 23,7 ** 22,6 1,10 uur per week gemiddelde arbeidsduur allen; excl 0-uren 30,9 ** 30,7 0,20 uur per week * Exclusief stagiairs; inclusief tijdelijke inzet ter vervanging van arbeidsongeschikte medewerkers ** exclusief 0-uren medewerker Inleenpersoneel 2011 2010 verschil 2011 t.o.v. 2010 wegens arbeidsongeschiktheid (inclusief zwangerschapsverlof)* 83,40% 54,0% 29,40% in afwachting vervulling vacature* 16,30% 33,0% -16,70% overig* 0,30% 13,0% -12,70% 100,00% 100,0% totale kosten van inleenpersoneel als percentage van de begrote loonkosten voor regulier personeel 4,70% 8,50% -3,80% * als percentage van de totale kosten voor inleenpersoneel in rapportagejaar 38 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 6. Werken Aantal dienstjaren UWOON 2011 2010 verschil t.o.v. 2010 0 tot 5 jaar 48 39,7% 58 47,2% -10 -7,5% 5 tot 10 jaar 29 24,0% 22 17,9% 7 6,1% 10 tot 15 jaar 17 14,0% 16 13,0% 1 1,0% 15 tot 20 jaar 10 8,3% 13 10,6% -3 -2,3% meer dan 20 jaar 17 14,0% 14 11,4% 3 2,7% totaal 121 100,0% 123 100,0% gemiddelde diensttijd 9,6 jaar 9,3 jaar Leeftijdsopbouw UWOON 2011 2010 verschil t.o.v. 2010 jonger dan 25 jaar 2 1,7% 3 2,4% -1 -0,8% 25-35 jaar 22 18,2% 22 17,9% 0 0,3% 35-45 jaar 34 28,1% 37 30,1% -3 -2,0% 45-55 jaar 40 33,1% 41 33,3% -1 -0,3% 55 jaar en ouder 23 19,0% 20 16,3% 3 2,7% totaal 121 100,0% 123 100,0% gemiddelde leeftijd 45 jaar 45 jaar jaar Ziekteverzuim 2011 2010 gemiddeld over 2007t/m 2011 ziekteverzuim totaal * 4,1% 4,6% 4,00% gemiddelde duur in kalenderdagen (lang verzuim) 14,23 17,79 frequentie (lang verzuim) 1,1 1 ziekteverzuim kort** 1,35% 0,95% * uitgedrukt in kalenderdagen ** uitgedrukt in kalenderdagen, verzuim tot ťťn week. Verzuimpercentage en gemiddelde verzuimduur (totaal) is sterk beÔnvloed door drie medewerkers met een zeer langdurend verzuim. Geen enkele oorzaak voor verzuim is arbeidsgerelateerd; inclusief situaties met kortere verzuimduur. Verloop 2011 2010 verlooppercentage* 4,10% 6,60% * aantal mw uit dienst /gemiddeld aantal mw (in kalenderjaar) Raad van Bestuur Bestuursdiensten Controller Vestiging Elburg Vestiging Ermelo Vestiging Harderwijk Bedrijfsvoering Vastgoedbeheer Projectontwikkeling 2 Manager bedrijfsvoering Teamleider Teamleider Documentaire ICT-Beheerder Medewerker FinanciŽle zaken Informatievoorziening (DIV) applicatiebeheer Mdw. Interne controle en fifififififififi n. Medew. DIV Mdw. Crediteuren Mdw. FinanciŽle administratie Mdw. Crediteuren en prolongatie 1 1 3 2 2 1 1 1 1 1 Manager projectontwikkeling Secretarieel assistent medew. projecten Conceptontw. Senior Planontwikkelaar Senior Projectleider Opzichter Administrateur Medew. planontwikkelaar projectleider Nieuwbouw projecten projectadministratie 1 1 1 2 2 0 1 1 1 1 Vestigingsmanager Ermelo Teamleider klantcontact Wijkteamleider Medewerker herstructurering Woonconsulent Medewerker Receptionist Interieurverzorger Buurtbeheerder Allround vakman huurincasso 1 1 3 1 2 2 2 4 2 2 Vestigingsmanager Elburg Teamleider klantcontact Wijkteamleider Woonconsulent Medewerker Medewerker Service- Receptionist Interieurverzorger Projectassistent/ Buurtbeheerder Allround vakman huurincasso lijn en telefonie administratieve ondersteuning 1 1 1 1 1 5 2 1 1 1 3 Overzicht van afdelingen/vestigingen met aantal medewerkers per vestiging/afdeling. 2 Raad van Bestuur Hoofd Bestuursdiensten Controller Communicatieadviseur Adviseur P&O Algemeen Directie- Beleidsmedewerker secretaresse Administratief medewerker P&O 1 = aantal werknemers per functie op meetmoment exclusief oproepkrachten Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 39 Vestigingsmanager Harderwijk Teamleider klantcontact Wijkteamleider Medewerker overlastzaken Woonconsulent Medewerker Medewerker Receptionist Buurtbeheerder Allround vakman huurincasso showroom 1 1 1 3 3 4 6 3 2 3 1 1 5 2 3 1 3 1 Manager vastgoedbeheer Secretarieel medew. vastgoedbeheer Teamleider Teamleider Planmatig Onderhoud Bedrijfsbureau Vastgoed Projectleider Opzichter Projectmedew. Medewerker Medewerker Planmatig Onderhoud Planmatig Onderhoud Planmatig Onderhoud Bedrijfsbureau Informatie en Rapportage 1 0.5 1 2 0.5 1 2 1 fi 6.2 Personeel en Organisatie Scholing UWOON heeft in 2011 nieuw scholingsbeleid vastgesteld. Een belangrijk doel hiervan is dat onze medewerkers de kwaliteit van hun werk vasthouden of verbeteren. Voor een dienstverlenende organisatie als UWOON is dat cruciaal. Daarom investeren we volop in scholing. Onze medewerkers moeten continu de vereiste kennis en vaardigheden hebben. UWOON vindt het als werkgever ook belangrijk dat er een goede balans is tussen bedrijfsdoelstellingen en persoonlijke ambities van medewerkers. Deze uitgangspunten hebben we vastgelegd en uitgewerkt in het nieuwe scholingsbeleid. Daarin staat bijvoorbeeld welke faciliteiten UWOON biedt voor scholing en onder welke voorwaarden. Onderdeel is het Individueel Loopbaanontwikkelingbudget (een uitwerking van Cao-bepalingen). Met medewerkers bespreken we jaarlijkse welke opleidingen nodig zijn voor het realiseren van onze bedrijfsdoelen ťn persoonlijke loopbaanontwikkeling. Arbo 2011 UWOON heeft in 2011 het Arbo-beleid verder ontwikkeld. Zo hebben we nu een ziekteverzuimprotocol, rookbeleid, protocol Seksuele intimidatie Agressie en Geweld (medewerkers onderling) en een beleid Preventiemedewerker. Ook hebben we bepaald wanneer het AgressieInterventieTeam in actie komt. Dit is een team van daarvoor opgeleide medewerkers dat escalatie moet voorkomen als klanten agressief reageren. UWOON vindt Arbo-beleid een belangrijk onderdeel van de bedrijfsvoering. Wij willen tenminste voldoen aan wettelijke verplichtingen rond arbeidsomstandigheden. Samen met de Ondernemingsraad werken we aan actueel Arbo-beleid. Dat is gericht op voorkomen van arbeidsongeschiktheid en houdt rekening met specifi eke risico’s in de organisatie en tijdens het werk. Overal op de werkvloer is zichtbaar wat ons beleid is. In 2011 hebben we ook de volgende onderwerpen voorbereid. Die worden in 2012 van kracht. Protocol Melding en afhandeling van arbeidsongevallen, bijna ongevallen, incidenten en gevaarlijke situaties. Dit protocol borgt de melding van arbeidsongevallen. Met deze meldingen houden we ook ons beleid voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden actueel. Met het protocol voldoen we aan de wettelijke meldingsplicht bij de Arbeidsinspectie. Onze adviseur P&O en de preventiemedewerker mogen zonder voorafgaande toestemming een melding doen bij Arbeidsinspectie. Agressieprotocol. Dankzij dit protocol gaan we professioneel en eenduidig om met agressie-incidenten. Het beleid wordt aangepast als dit nodig is. Daarom is er een jaarlijkse evaluatie. Beleid medicijn-, alcohol-, drugsgebruik. Hierin staat wat wel en niet mag rond medicijn-, alcohol-, drugsgebruik en hoe we handelen bij problematisch alcohol-, drugs- of medicijngebruik. 40 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Organisatie In 2011 zijn enkele wijzigingen in de organisatiestructuur voorbereid. Deze gaan over het samenvoegen van de afdelingen Projectontwikkeling en Vastgoedbeheer en het onderbrengen van de hiŽrarchische aansturing van de afdeling Bestuurs diensten bij de Adviseur P&O. De samenvoeging van de afdelingen Vastgoed en Projectontwikkeling zal 1 april 2012 effectief zijn. De overwegingen voor de wijzigingen waren: 1. In de formatie, bij de fusie in 2008, was voor de afdeling Bestuursdiensten oorspronkelijk een Manager Bestuursdiensten (communicatie, p&o, bestuurssecretariaat, controller) ingepland. Het tweehoofdig bestuur betekende echter meer taakverdelingsmogelijkheden, waarmee deze managersfunctie verviel. Ondanks dat er per april 2012 is overgegaan naar een eenhoofdig bestuur, is besloten boven deze afdeling geen nieuw aan te trekken manager te plaatsen. De P&O adviseur gaat de hiŽrarchische aansturing van de afdeling Bestuursdiensten verzorgen. 2. De komende jaren zijn veel minder nieuwbouw woningen nodig dan eerder gedacht, zo blijkt uit verschillende onderzoeken. Er gaat relatief gezien meer geld naar bestaand vastgoed: herstructurering, renovatie of onderhoud. Het is effi ciŽnt als medewerkers in onderhoud en nieuwbouw elkaar versterken. Vandaar de samenvoeging van de afdelingen vastgoedbeheer en projectontwikkeling. 3. Bij dergelijke organisatiewijzigingen streeft UWOON steeds naar maximale effi ciŽntie en beperking van organisatiekosten. Meldregeling Integriteitscode Sinds 2011 maakt UWOON gebruik van het geautomatiseerde meldsysteem SpeakUp. Medewerkers kunnen via deze meld - regeling frauduleus, onethisch of onwettig gedrag van anderen melden. Dit kan geheel anoniem. In 2011 zijn er geen meldingen geweest. Dit systeem is onderdeel van de integriteitscode die UWOON in 2010 heeft opgesteld. Deze code is openbaar en staat op www.uwoon.nl. Overig Sinds 2011 heeft UWOON ook een verhuiskostenregeling, attentie beleid, regeling ICT gebruik, vergoeding zakelijk verkeer en een regeling gebruik dienstauto’s. 6.3 Ondernemingsraad Otto de Vente, Grieanne Smidt en Chantal van Nieuwenhuijsen beŽindigden in 2011 het OR-lidmaatschap. Nieuw zijn Mieke Vierwind (commissie Arbo) en Monique Willems (commissie Communicatie). De vacature voor de commissie FinanciŽn is nog niet ingevuld. In afwachting van de komende OR-verkiezingen eind 2012 blijft de vacature bestaan. Daardoor bestaat de OR per 31 december 2011 uit zes in plaats van zeven leden. Jan Braamburg (vz) Mark de Jager (vice-vz) Bert Smits Patrick Vos Mieke Vierwind Monique Willems Vacature Ambtelijk secretaris Anneke Vos staat de OR bij. 6. Werken Jan Braamburg, voorzitter OR UWOON Werkplezier als speerpunt ‘Werkplezier’ is de komende jaren het speerpunt van de Ondernemingsraad (OR) van UWOON. “In 2011 hebben we tijdens een cursus nagedacht over wat nou de essentie is wat je als OR voor je collega’s wilt bereiken. We kwamen uiteindelijk op werkplezier uit”, licht OR-voorzitter Jan Braamburg toe. Dit betekent dat de OR de komende jaren alle voorstellen die op de vergadertafel komen, op dat onderwerp gaat toetsen. “We willen continue nadenken wat een plan of voorstel betekent voor het werkplezier van medewerkers. Neem nou de wijzigingen in het woon/werkverkeer die Den Haag voorstelt. Als je meer moet betalen om op kantoor te komen, kan dat ten koste gaan van werkplezier”, geeft Braamburg als concreet voorbeeld. “Daarnaast willen we medewerkers erop wijzen dat ze vooral ook zelf invloed kunnen hebben op hun werkplezier. Vaak kun je zelf het beste een situatie veranderen. En natuurlijk kan de OR daarbij een rol spelen”, aldus Braamburg. Het ORspeerpunt is overigens niet ontstaan uit onvrede. “Zeker niet. De meeste medewerkers hebben het prima naar hun zin. UWOON is een uitstekende werkgever.” Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 41 In 2011 werden in totaal zes OR-vergaderingen en vier overlegvergaderingen uitgeschreven. De belangrijkste onderwerpen waren: Integriteit RI&E met Plan van Aanpak Structuurwijziging 2012 Verzuimprotocol Kaderregeling arbobeleid ICT-regeling Rol Arbo-coŲrdinator en preventiemedewerker Scholingsbeleid Regeling zakelijk verkeer Uitruil arbeidsvoorwaarden met vergoeding woonwerkverkeer De Ondernemingsraad informeerde de achterban via de nieuwsbrief De OmRoeper. Het jaar 2010 werd verantwoord in het OR-jaarverslag 2010. In 2011 was er ťťn informeel overleg met de leden van de Raad van Commissarissen en ťťn keer met de RvB. De OR vervolgde de ingeslagen weg van 2010. Dit betekent proactief en participerend zijn. De OR denkt in een vroegtijdig stadium mee, kiest voor speerpunten op een beperkt aantal beleidsterreinen, maar is waakzaam op het gehele bedrijfsproces. De OR ziet het bestuur als partner en voelt zich medeverantwoordelijk voor de belangen van het personeel Ťn de organisatie. De OR luistert goed naar wat er onder de medewerkers leeft en bij belangrijke besluiten raadpleegt de OR actief de achterban. De OR werkt met commissies om de taken onderling te verdelen en om optimaal gebruik te maken van de specifi eke kennis van de leden. De OR bestaat uit de volgende commissies: Commissie Personeelsbeleid Commissie Arbo Commissie FinanciŽn Commissie Communicatie Commissies bereiden afzonderlijk onderwerpen, advies- en instemmingsaanvragen voor. Daarna komen onderwerpen op de agenda en worden ze met de voltallige OR en vervolgens met de Raad van Bestuur besproken. De taak van de commissie Communicatie is het verzorgen van de communicatie binnen de OR en richting de achterban. De OR heeft voor 2012 de volgende speerpunten: Verkiezingen Communicatie met de achterban Werkkostenregeling In-, door- en uitstroom RI&E: bewaking uitvoering en voortgang Arbo: veilig werken, ongeval/bijna ongeval, het nieuwe werken Jan Braamburg, voorzitter OR UWOON Moniek van Balen, Bestuurder UWOON (l.) 7.1 Bestuursverslag De Raad van Bestuur is verantwoordelijk voor de realisatie van de missie, doelen, doelstellingen en resultaten van UWOON. Onze missie is de basis van het door de Raad van Commissarissen goedgekeurde ondernemingsplan 2012-2014. Die missie luidt: ‘UWOON zorgt voor huisvesting en diensten op het gebied van wonen, zorg, welzijn en werken, gericht op een door de klant gewenste wooncarriŤre binnen de wijken en kernen met respect voor verschillende woon- en leefstijlen’. Belanghouders zijn actief betrokken bij het opstellen van het ondernemingsplan. Dat is uitgewerkt in een geÔntegreerd jaarplan voor de totale organisatie. De jaarplannen worden met de huurdersorganisaties doorgenomen. Ook het jaarplan wordt goedgekeurd door de Raad van Commissarissen. De Raad krijgt elk kwartaal een rapportage over de voortgang. Daarnaast verschaft het bestuur de Raad van Commissarissen de overige informatie die nodig is voor uitoefening van hun taak. Het bestuur is verantwoordelijk voor het naleven van alle relevante wet- en regelgeving en voor het beheersen van de risico’s die zijn verbonden aan de activiteiten van UWOON. Het bestuur rapporteert hierover en bespreekt de interne risico beheersing- en controlesystemen met de Raad van Commissarissen en zijn auditcommissie. 42 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Besluiten die de Raad van Commissarissen moet goedkeuren, staan in artikel 11, lid 1 van de staturen van stichting UWOON. De taken en verantwoordelijkheden van het bestuur zijn vastgelegd in het bestuursreglement. Dit reglement is in 2011 niet gewijzigd. Staturen en bestuursreglement staan op de website. Het bestuur In het verslagjaar is het collegiaal bestuur van UWOON niet gewijzigd. Het bestaat uit twee directeuren-bestuurders: De heer L.A. van Doorn (1950) is sinds 1 september 1979 verbonden aan de organisatie. Per 1 juli 2008 is hij voorzitter van de Raad van Bestuur van UWOON. Mevrouw ir. M.C.F. van Balen-Uijen (1967) werkt sinds 2005 bij de organisatie. Per 1 januari 2008 is zij directeur van UWOON Holding BV en de twee 100% dochterondernemingen. Per 1 juli 2008 is zij lid van de Raad van Bestuur van UWOON. Benoemingstermijn De Governance Code beveelt aan om bestuurders voor maximaal vier jaar te benoemen. De Raad van Commissarissen kiest daar niet voor, omdat het continuÔteit in de besturing van de organisatie heel belangrijk vindt. 7. Governance Moniek van Balen, Bestuurder UWOON Visitatiecommissie kijkt kritisch in de keuken Hoe beoordeelt een onafhankelijke ‘buitenstaander’ - een visitatiecommissie - de maatschappelijke prestaties van UWOON? Het antwoord op deze vraag kwam in 2011 en luidde: met rapportcijfer 7. “Netjes, zo’n zeven, maar het gaat om wat er achter het cijfer zit”, vindt UWOON-bestuurder Moniek van Balen. “Het gaat erom hoe we het in de praktijk doen. En dan blijkt dat belanghouders zoals huurders en gemeenten ons positief waarderen.” “ We zijn blij met de beoordeling achter dit rapportcijfer, zeker omdat het betrekking heeft op de eerste jaren na de fusie. In zo’n periode loop je het risico dat dienstverlening onder druk staat omdat er veel organisatorisch te doen is. Ons ambitieniveau ligt voor de komende jaren onveranderd hoog, soms te hoog bleek uit de visitatie. Met de punten van kritiek van de Visitatiecommissie gaan we aan de verlening slag. Het begint met realistische ambities hebben. Mochten we planningen niet halen, dan stellen we die eerder bij. En we zullen meer vertellen over wat we doen, nu zijn we vaak nog te bescheiden. Ook het ‘waarom’ van ons beleid gaan we duidelijker communiceren.” Werk aan de winkel dus. Over vier jaar komt de commissie opnieuw ‘op visite’ om kritisch in de keuken van UWOON te kijken. plande Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 43 Beoordeling De remuneratiecommissie hield in augustus het jaarlijkse functioneringsgesprek met ťťn van de directeuren-bestuurders, te weten met mevrouw M.C.F. van Balen-Uijen. Omdat de heer L.A. van Doorn op 1 april 2012 terugtreedt als bestuurder, is in goed overleg besloten af te zien van het eind 2011 geplande functioneringsgesprek. Nevenactiviteiten en netwerken 2011 per bestuurder De heer L.A. van Doorn: Voorzitter CoŲrdinatiegroep Wonen Zorg en Welzijn Voorzitter Directeurenoverleg Regio Noord Veluwe corporaties Voorzitter bestuur CAI Harderwijk Lid stuurgroep Wonen Welzijn Zorg Lid stuurgroep maatschappelijke zorg Lid Stuurgroep Integrale veiligheid van de gemeente Harderwijk Klankbordgroep van het plan Waterfront in Harderwijk Lid Raad van Advies Bouwkunde ROC Landstede Mevrouw M.C.F. van Balen-Uijen: Lid Regieraad Bouw Oost Nederland Lid Kwaliteitsteam Samenwerking Provincie Gelderland Lid BestuursAdviesCommissie arbeidsvoorwaarden Aedes Voorzitter bestuur Netwerk Vrouwelijke Managers corporatiebranche De directeurbestuurders hadden in 2011 geen transacties waarin tegenstrijdige belangen zouden kunnen spelen. Honorering De salarissen van het bestuur passen binnen de bandbreedte van de commissie Izeboud. Een externe partij toetste de taken en verantwoordelijkheden van het bestuur aan de Izeboudregeling. Het salaris bestaat uit een vast inkomen, pensioen en overige arbeidsvoorwaarden, waaronder een auto van de zaak met een cataloguswaarde tot maximaal 35% van het jaar salaris. Daarnaast geldt een representatievergoeding van € 80 per maand. De heer L.A. van Doorn is door de gemeente Harderwijk gedetacheerd bij UWOON. In 1999 maakten UWOON en de heer L.A van Doorn afspraken over aanvullende beloningsvoorwaarden. Die moesten het verschil compenseren tussen de salariŽring die voortvloeit uit de detacheringovereenkomst en de waardering gebaseerd op het adviesdocument van de Vereniging Van Directeuren Woningcorporaties - commissie arbeidsvoorwaarden (later regeling Izeboud). Het verschil in waardering is jaarlijks in ťťn keer uitbetaald. Dit gebeurt in januari volgend op het jaar waarop de verschillen zijn ontstaan. In 2011 is de wens ontstaan de salarisverplichting uit te betalen in het jaar dat de verplichting is ontstaan. Dit betekent dat januari 2011 het verschil over 2010 is uitbetaald en in december 2011 het verschil over 2011. Het inkomen van de heer L.A. van Doorn bedroeg in 2011 € 131.618 bruto, de pensioenlasten waren € 10.259; vergoedingen en werkgeverslasten bedroegen € 13.829. Daarnaast is voornoemde nabetaling van € 64.890 uitbetaald. Sinds 1 november 2005 maakt de heer Van Doorn gedeeltelijk gebruik van de FPU-regeling voor ambtenaren. Door deze arbeidsduurverkorting is zijn brutosalaris verlaagd. In de dagelijkse praktijk is een arbeidsduurverkorting van acht uur niet mogelijk. Daarom worden deze uren gespaard en direct voorafgaand aan het eind van de dienstbetrekking opgenomen. De brutosalarislasten worden jaarlijks in de salariskosten verwerkt; in 2011 € 48.729. Het inkomen van mevrouw M.C.F. van Balen bedroeg € 109.595 bruto; de pensioenlasten bedroegen € 25.150, vergoedingen en werkgeverslasten € 15.965. In de arbeidsovereenkomsten zijn geen afspraken gemaakt over een bijzondere uitkering bij beŽindiging dienstverband. Belangrijke thema’s voor de bestuurders in 2011 Vaststelling implementatie integriteitscode In 2010 ontwikkelden we samen met het personeel een integriteitscode voor UWOON. Die is begin 2011 vastgesteld. Desondanks is frauduleus, onethisch of onwettig handelen niet uit te sluiten. Daarom is een interne meldregeling onderdeel van de code. Hier kunnen vermoedens van misstanden gemeld worden. In 2011 zijn er geen meldingen geweest. De integriteitscode is op onze website geplaatst. FinanciŽle kaders, investeringsstatuut en verbindingenstatuut In onze onderneming staan onze klanten centraal. Alle middelen die wij kunnen inzetten staan in dienst daarvan. Belangrijke keuzemomenten voor het inzetten van middelen zijn de investerings- en verbetertrajecten van vastgoed. Gemaakte keuzes beÔnvloeden de bedrijfs voering van UWOON voor een langere periode. Daarom heeft UWOON een investeringsstatuut opgesteld. Daarin staan de kaders voor de gewenste rendementen en richtlijnen voor besluitvorming rond investeringen in nieuwbouw en verbeterprojecten. Het statuut is ook een sturingsmiddel in het waarborgen van de fi nanciŽle continuÔteit van UWOON. Naast het investeringsstatuut schrijft de Governance Code een Verbindingenstatuut voor. Wij zullen in 2012 bezien hoe wij hieraan vorm willen geven. Vaststellen basiskwaliteit nieuwbouw In ons ondernemingsplan staat dat wij onze klanten een goede basiskwaliteit willen bieden, die in verhouding staat tot de prijs die daartegenover staat. Wij doen dit omdat wij ook huishoudens met een lager inkomen een goede woonkwaliteit willen bieden. In 2011 hebben we de basiskwaliteit voor onze woningen vastgesteld. De vastgestelde basiskwaliteit is input voor het Programma van eisen voor Nieuwbouw en Planmatig onderhoud. Dat is in 2011 ontwikkeld en vastgesteld. 44 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 De effi ciency van onze organisatie. Wij moeten doelmatiger werken. Het blijkt dat we veel terug vallen op de oude werkwijze. Er wordt een Plan van Aanpak gemaakt zodat de leerpunten toegepast kunnen worden. Het rapport is inmiddels goedgekeurd en staat bij Stichting Visitatie Wooncorporaties Nederland op de website. Strategisch voorraadbeleid In 2011 is het strategisch voorraadbeleid op complexniveau uitgewerkt. Vastgoed heeft het begrip technische ingreep levensduurverlenging groot en klein nader gespecifi ceerd, inclusief een kostenraming. We hebben het begrip ‘levensfasegeschikt’ nader uitgewerkt en de achtergrond van labeling van complexen verder in beeld gebracht. Ook inventariseerden we de nieuwbouwmogelijkheden. Er is in beeld gebracht welke woningen voor sloop in aanmerking komen en welke woningen uit fi nanciŽle overwegingen de beste woningen zijn om te verkopen. Deze lijst is afgezet tegen de volkshuisvestelijke lijst. In 2012 ronden we het strategisch voorraadbeleid af. M.C.F. van Balen-Uijen 7. Governance Ketenintegratie Door het invoeren van ketenintegratie kan UWOON beter inspelen op de wensen van haar klanten. Bovendien is de verwachting dat ketenintegratie op termijn kosten bespaart. Een extern bedrijf ondersteunt ons bij het proces. Inmiddels zijn twee strategische onderhoudsprojecten binnen Vastgoed benoemd die als start kunnen fungeren voor het vormgeven van een moderne samenwerking met aannemers. Ook een nog te starten nieuwbouwproject moet als pilotproject fungeren. Vaststelling nieuwe processen Zowel voor de fusie in 2008 als daarna heeft UWOON een groot aantal processen in kaart gebracht. Een doel in het ondernemingsplan is het afgeven van een In Control Statement. Als basis hiervoor wordt een risicomanagement systeem opgezet. Een onderdeel hiervan is het identifi ceren van de belangrijkste risico’s van de processen. Het is noodzakelijk dat de processen actueel en uniform zijn, maar ook zijn vastgesteld. Als eerste worden de processen uit het hoofdproces Verhuur en Verkoop vastgesteld, omdat dit een primair proces is waarbij UWOON op actualiteit, uniformiteit en effi ciency voordelen kan behalen. Het bestuur stelde deze processen in januari 2012 vast. Aanzet nieuwe kwartaalrapportage In 2011 is begonnen met de ontwikkeling van een nieuwe kwartaalrapportage. De opzet is besproken met de auditcommissie. De kwartaalrapportage wordt vooral een sturingsdocument. Begin 2012 stelde het bestuur deze vast. Visitatie In 2011 heeft UWOON zich door Ecorys laten visiteren. De cijfers in het visitatierapport zijn vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde. Een geweldige prestatie, mede omdat er in 2008 een fusie is geweest met drie partijen. De commissie constateerde dat er goede prestaties zijn geleverd, zowel intern als extern. De zaken worden goed afgewogen en er is veel in ontwikkeling. Het intern toezicht is goed tot stand gekomen. Er zijn onzekerheden op fi nancieel gebied. Belanghouders zijn tevreden over de prestaties van UWOON. Een van de belangrijkste boodschappen uit het rapport is dat we niet alleen moeten vertellen wat we doen, maar ook wat we niet hebben gedaan en waarom niet. Punten ter verbetering zijn: UWOON moet meer gaan werken met nieuwe communicatietechnieken zoals social media. Veel zaken zijn voor ons zo vanzelfsprekend dat we vergeten ze te noemen. De huurders willen graag meer informatie over grote projecten. De zorg- en welzijnpartijen willen graag intensiever met ons samenwerken. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 45 7.2 Verslag Raad van Commissarissen De Raad van Commissarissen (RvC) houdt toezicht op de Raad van Bestuur, de algemene gang van zaken in de woningcorporatie en de met haar verbonden ondernemingen. Zij adviseert het bestuur en fungeert als klankbord. De RvC is daarnaast werkgever van het bestuur. De RvC houdt onder meer toezicht op: Realisering van doelstellingen, volkshuisvestelijke opgaven, strategie en de risico’s die de activiteiten van de corporatie met zich meebrengen Opzet en werking van de interne risicobeheersing- en controlesystemen en het kwaliteitsbeleid Integriteit van de organisatie. De taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn in de statuten beschreven en verder uitgewerkt in het reglement voor de RvC van 29 oktober 2008. Daarnaast omschrijft een profi elschets de gewenste deskundigheid en achtergrond van de leden. Het reglement en de profi elschets staan op www.uwoon.nl. De RvC heeft twee commissies ingesteld: De remuneratiecommissie De auditcommissie 7.2.1 Toezichtkader Het toezichtkader wordt gevormd door: Wet- en regelgeving Statuten Governancecode Het ondernemingsplan 2011-2014 Het strategisch voorraadbeleid De jaarlijkse bedrijfsbegroting en daaruit voortvloeiend de investeringsbegroting en het jaarplan De kwartaalrapportages waarin de verantwoordingsvelden uit het Besluit Beheer Sociale Huursector aan bod komen De belangrijkste bevindingen uit de externe controle rapportages van onze accountant De prestatieafspraken met de gemeenten De gesprekken die de RvC voert met de onafhankelijke accountant, ondernemingsraad en huurdersraden Beleid voor dochters en deelnemingen. 7.2.2 Governancecode UWOON vindt goed ondernemingsbestuur van groot belang. Wij onderschrijven de principes van de governancecode woningcorporaties van Aedes. Bestuur en RvC realiseren hiermee op herkenbare en transparante wijze de maatschappelijke en volkshuisvestelijke doelstellingen. Wel wijkt UWOON af van een aantal concrete bepalingen, zodat de code beter past bij onze organisatie. Belangrijke afwijkingen zijn: De directeur-bestuurders zijn voor onbepaalde tijd aangesteld. Als ze niet goed functioneren, kan de RvC genoeg maatregelen nemen. Bij de start van de fusie is een rooster van aftreden opgesteld voor de leden van de RvC. Volgens de statuten bestaat de RvC uit minimaal vijf en maximaal zeven leden. Vijf leden heeft de voorkeur, omdat die de meest fundamentele beleidsterreinen en competenties afdekken. Tot 2012 telt de RvC zeven leden. Zo waarborgen we de continuÔteit in de jaren na de fusie en integreren we de ervaringen van de vorige corporaties. Integriteit UWOON heeft begin 2011 een eigen integriteitscode vastgesteld. In combinatie met deze code stelde UWOON een meldregeling op. De RvC heeft hiervan kennis genomen. 7.2.3 Profi elschets leden Raad van Commissarissen UWOON gebruikt een profi elschets voor de selectie van mogelijke RvC-leden. Die waarborgt dat de Raad voldoende kennis heeft van strategie, fi nanciŽle risicobeheersing, realisering van de volkshuisvestelijke taken en projectontwikkeling. Ieder lid van de Raad heeft voldoende bestuurlijke kwaliteiten en deskundigheden. De voorzitter voldoet daarnaast aan een aantal specifi eke eisen. De huurderbelangenorganisaties hebben inspraak bij de benoeming van een nieuw RvC-lid. Hiervoor is een convenant afgesloten. Huurders dragen sindsdien geen ‘huurdersleden’ meer voor in de RvC. De RvC functioneert als ťťn college met een gezamenlijke verantwoordelijkheid. 46 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 7. Governance 7.2.4 Samenstelling Raad van Commissarissen De samenstelling van de Raad van Commissarissen in 2011 De heer drs. H.J.M. Ridder (voorzitter) Geboortejaar 1944 Functie Adviseur, voorheen diverse directiefuncties openbaar vervoer branche Nevenfuncties Lid Raad van Toezicht OV-loket Lid Stichtingbestuur Museum Elburg Lidmaatschap n.v.t. Expertise Organisatie en bedrijfsvoering Ruimtelijke ordening FinanciŽn De heer C.H. Louwerse MMO (lid) Geboortejaar 1949 Functies Algemeen directeur/bestuurder bij Home-Base Support en algemeen directeur bij Koninklijke PIT Pro Rege Nevenfuncties Voorzitter Kerkenraadscommissie Zendingskerk (tot 1 juli 2011) Lid WMO adviesraad in Ermelo (tot 1 maart 2011) Vicevoorzitter SWO Ermelo Voorzitter van DVS ’33 Ermelo (vanaf 11 maart 2011) Lidmaatschap Lid van Nederlands Centrum van Directeuren en Commissarissen Lid van auditcommissie UWOON Expertise Brede kennis en ervaring op gebied van zorg en welzijn en maatschappelijk ondernemerschap Kennis van organisatieontwikkeling en -verandering Bestuurlijke kennis, ervaring en netwerken De heer T. Kroon (lid) Geboortejaar 1944 Functie Gepensioneerd, voorheen commercieel directeur Nevenfunctie n.v.t. Lidmaatschap n.v.t. Expertise Commercie Kennis van lokale politiek Mevrouw A.E. van der Haar-Ros (vicevoorzitter) tot 1 juni 2011 Geboortejaar 1976 Functie Werkzaam bij Stichting zorgverlening ’s Heeren Loo, sectie vastgoed, projectleider vastgoedontwikkeling Nevenfunctie n.v.t. Lidmaatschap Lid van remuneratiecommissie UWOON Expertise Bouwkunde Zorgregelgeving t.a.v. bouwprojecten Haalbaarheidstoetsen bij project - ontwikkeling (fifi nanciŽle studies voor bouw-zorgprojecten) De heer J.K. Pel (lid) Geboortejaar 1946 Functie Vervroegd uitgetreden. Voorheen werkzaam als hoofd personeel en organisatie. Nevenfuncties Voorzitter Stadsmuseum Harderwijk Voorzitter dr. G.C.J. Kruisinga-fonds Lidmaatschap Voorzitter van remuneratiecommissie UWOON Expertise Organisatieontwikkeling Bedrijfsvoering Lokale overheid De heer drs. G.W. Hop RA (lid) Geboortejaar 1968 Functies Directeur eigenaar Rexcom Holland BV Directeur eigenaar Konnex Global Enterprise BV Nevenfunctie n.v.t. Lidmaatschap Plaatsvervangend lid van remuneratiecommissie UWOON Expertise Ondernemerschap Financieel De heer drs. W.C. Verbaan (lid) Geboortejaar 1946 Functies Lector Vastgoedeconomie aan de Hogeschool van Amsterdam Ondernemer Nevenfuncties Commissaris Iterfifi delis Raad van Toezicht Stichting Roges Lidmaatschap Voorzitter van auditcommissie UWOON Expertise Infrastructuur/gebiedsontwikkeling Water en ruimte Mobiliteit Volkshuisvesting Financial engineering Publiek-private samenwerking (PPS) en DBFM contracten Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 47 Alle commissarissen zijn lid van de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW) en wonen geregeld themabijeenkomsten bij. Onafhankelijk Activiteiten van leden mogen de onafhankelijkheid van de RvC niet aantasten. Eťn lid werkt bij ’s Heeren Loo in Ermelo. Zij heeft dit gemeld bij beide organisaties. De RvC van UWOON vindt deze functie geen bezwaar. Indien nodig onthoudt betrokkene zich van stemming, bijvoorbeeld bij wel of niet aangaan van samenwerkingsverbanden. Geen van de commissarissen was ooit in dienst van de corporatie of heeft direct of indirect een band met toeleveranciers of afnemers. Ook verleent niemand direct of indirect andere diensten dan die voortvloeien uit het lidmaatschap van de RvC of onderhoudt banden met UWOON buiten het commissariaat. In het verslagjaar waren leden van de RvC niet betrokken bij transacties met tegenstrijdige belangen. 7.2.5 Rooster van aftreden RvC-leden worden voor vier jaar benoemd. Twee keer herbenoeming van nog eens vier jaar is mogelijk. Het rooster van aftreden werkt toe naar vijf commissarissen in 2014. Op 14 maart 2012 is een nieuw rooster van aftreden vastgesteld volgens de richtlijnen van de governancecode zoals die per 1 juli 2011 geldt. De belangrijkste aanpassing in het nieuw vastgestelde rooster is de aanpassing van de zittingsduur van 12 naar 8 jaar. 1e benoeming herbenoembaar aftredend W.C. Verbaan 01-12-13 01-12-17 A.E. v.d. Haar-Ros 01-12-05 01-12-13 01-12-17 G.W. Hop 01-12-10 01-12-14 01-12-22 T. Kroon 01-11-94 31-12-11 C.H. Louwerse 19-04-01 01-12-13 J.K. Pel 01-03-05 01-12-12 01-12-16 H.J.M. Ridder 01-02-95 31-12-11 Mevrouw A.E. van der Haar-Ros is vanaf 1 juni 2011 met sabbatical. Zij is in deze periode uitgeschreven als commissaris. De bedoeling is dat zij per 1 juli 2012 weer toetreedt tot de Raad. De heer H.J. M. Ridder en de heer T. Kroon, respectievelijk voorzitter en RvC-lid, traden op 31 december 2011 af. De heer C.H.P. Oosterwijk is per 1 januari 2012 benoemd als voorzitter van de RvC. Om die reden is de heer Ridder een maand langer aangebleven. 7.2.6 Vergaderingen 2011 De voorzitter van de RvC en het bestuur bereiden de vergaderingen van de RvC voor. De agendering is gebaseerd op: Statutaire bepalingen over bestuursbesluiten die de Raad vooraf moet goedkeuren Afspraken over periodieke informatie, zodat de Raad de ontwikkelingen in het bedrijf en in de branche kan volgen Het ondernemingsplan van UWOON en eventueel gewenste wijzigingen daarin De wens van de Raad om periodiek zelf rechtstreeks contacten te onderhouden met de onafhankelijke accountant, de ondernemingsraad en de huurdersraden van de drie vestigingen Actualiteiten. De RvC vergaderde in 2011 vijf keer volgens het jaarlijks vastgestelde vergaderschema. Ook was er een aantal bijeenkomsten omdat belangrijke onderwerpen ter informatie of ter goedkeuring aan de RvC waren voorgelegd. Verder was er informeel overleg met de huurdersorganisaties en de ondernemingsraad. Naast de regulier terugkerende zaken waren de belangrijkste gespreks- en aandachtspunten: Themabijeenkomst op 26 januari met informatie over het Strategisch Voorraadbeleid en bespreking van het ondernemingsplan 2011-2014. Na de themabijeenkomst volgde een extra vergadering voor de bespreking van het aanbestedingsbeleid voor vastgoedbeheer. Ook vond een verkenning plaats van de grondposities van UWOON en daarmee samenhangend de gevolgen voor projectontwikkeling. Verder vond herijking van de bedragen van het bestuursmandaat plaats. In de reguliere vergadering op 16 maart keurde de RvC het ondernemingsplan 2011-2014 goed en kwam de gewijzigde zittingsduur van de RvC door aan passing van de governancecode aan de orde. De RvC besloot vast te houden aan het rooster van aftreden dat in 2010 is vastgesteld. Het rooster wordt vastgesteld op basis van de nieuwe Governancecode. In de bijeenkomst met de accountant op 15 juni kwamen de bevindingen na controle van de jaarverslagen en de jaarrekeningen 2010 aan de orde. De fi nanciŽle positie van UWOON is goed. Voorgenomen investeringen zijn kritisch tegen het licht gehouden en indien nodig zijn voorzieningen getroffen. UWOON is goed op de hoogte van de voortgang van de (politieke) dossiers die de sector aangaan en handelt naar bevind van zaken. De tijdelijke regeling is goed verankerd in de procesvorming. De RvC keurde de jaarrekeningen van UWOON goed, net als de jaarrekeningen van UWOON Holding BV, UWOON Projectontwikkeling BV en UWOON Beheer en Onderhoud BV. De Raad stemde in met de jaarrekeningen van De Dahlia BV en De Driesprong BV. UWOON startte in 2011 met het proefproject Ketenintegratie. Dit moet de faalkosten in de bouw terugbrengen. Samenwerking met andere partijen in de bouw is daartoe de sleutel. De RvC kreeg in de vergadering van 21 september uitgebreide informatie over ketenintegratie. De RvC ging akkoord met de aankoop van vijftien appartementen in Oldebroek. De goedkeuring was nodig omdat met dit project het vereiste rendement niet wordt behaald. De RvB heeft voldoende gemotiveerd waarom het project toch door kan gaan. Ook het aanbestedingsbeleid voor Nieuwbouwprojecten kwam aan de orde. De RvC keurde het Investeringstatuut van UWOON goed. Voor de invoering daarvan moest het bestuursmandaat worden aangepast. De RvC keurde het gewijzigde bestuursmandaat goed. De remuneratiecommissie bracht de procedure werving en selectie voorzitter RvC in. De profi elschets voor de voorzitter werd vastgesteld. Op 27 oktober kwam tijdens een extra vergadering het bouwbesluit project Centrumplan ’t Harde ter tafel. De RvC verleende goedkeuring aan de plannen. Verder kreeg de Raad de uitkomsten van het visitatie rapport. In de vergadering van 23 november is de begroting 2012 en meerjarenbegroting 2012-2021 besproken en goedgekeurd. De Raad keurde het Treasuryjaarplan 2012 eveneens goed. 7.2.7 Commissies Remuneratiecommissie De remuneratiecommissie bereidt de besluitvorming voor van de RvC over werving en selectie van leden van het bestuur (RvB) of de RvC, evenals het bezoldigingsbeleid en de arbeidsvoorwaarden voor de RvB. Ook bereidt de commissie evaluatiegesprekken voor en voert deze uit. De remuneratiecommissie bestond uit de heer J.K. Pel (voorzitter), mevrouw A. van der Haar-Ros (lid 1e helft 2011) en de heer G.W. Hop (lid 2e helft 2011). Het reglement van de remuneratiecommissie is vastgesteld op 7 januari 2009. 48 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Verslag van de Remuneratiecommissie De RvC nam op basis van voorstellen van of voorbereiding door de remuneratiecommissie kennis van of besloot over: Vervanging in de remuneratiecommissie van mevrouw van der Haar-Ros tijdens haar sabbatical door de heer G.W. Hop (16-03-2011) OriŽntatie op uitgangspunten en arbeidsvoorwaarden in verband met de overgang naar een eenhoofdig bestuur per 1 april 2012 (16-03-2011 en 15-06-2011) De voorbereiding van een profi el en de procedure voor de werving van een nieuw lid c.q. nieuwe voorzitter voor de RvC eind 2011 (16-03-2011 en 15-06-2011) Vervulling functie vicevoorzitterschap per medio 2011 (15-06-2011) De nieuwe profi elschets RvC op basis nieuwe Governancecode per 1 juli 2011 (21-09-2011) Het met ťťn van de directeuren-bestuurders gevoerde functioneringsgesprek (21-09-2011) Externe begeleiding bij de jaarlijkse evaluatie (21-09-2011) Benoeming van de heer C.H.P. Oosterwijk tot voorzitter RvC per 1 januari 2012 (27-10-2011) De commissie voerde op 3 augustus 2011 het jaarlijkse functioneringsgesprek met ťťn van de directeurenbestuurders mevrouw M.C.F. van Balen-Uijen (verslag 15-08-2011 vastgesteld). Gelet op de beperkte resterende zittingsduur van de andere directeur-bestuurder is in goed overleg afgezien van het functioneringsgesprek dat voor eind 2011 was gepland. Ook toetste de commissie in het verslagjaar de beloningen van de commissarissen en de directeuren-bestuurders aan respectievelijk de ‘honoreringscode commissarissen’ en de ‘sectorbrede beloningscode bestuurders woningcorporaties’ (beiden inmiddels opgenomen in de nieuwe Governancecode per 1 juli 2011). Genoemde beloningen kwamen daarmee overeen. De remuneratiecommissie vergaderde in het verslagjaar drie keer en besteedde in totaal ruim zestig uur ( voorzitter 38, lid 23 uur) aan overleg, voorbereiding en uitwerking van be sluiten. De complete RvC volgde workshops/thema bijeenkomsten op onder meer het terrein van Ketenintegratie, Ondernemingsplan en Strategisch Voorraadbeleid. Individuele leden volgden workshops (onder meer van VTW) op deel gebieden van het commissariaat, zoals Vastgoed. In het nieuwe verslagjaar houdt de remuneratiecommissie zich onder meer bezig met het rooster van aftreden op basis van de nieuwe Governancecode, aanpassing van het reglement RvC en het bestuursreglement. Ook aanpassing van de arbeidsvoorwaarden bij een situatie van eenhoofdig bestuur per 1 april 2012, het jaarlijkse functioneringsgesprek met de directeur-bestuurder en een voorstel betreffende uitvoering van het jaargesprek staan op de agenda. Tenslotte buigt de commissie zich over het herintreden van mevrouw Van der Haar-Ros na haar sabbatical en het voorbereiden van de jaarlijkse evaluatie. 7. Governance Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 49 Auditcommissie De auditcommissie bereidt de vergaderingen van de RvC voor wat betreft de begroting, jaarrekening, kwartaalrapportages, treasuryjaarplan, risicobeheerplan en uitvoering daarvan. De auditcommissie bestaat sinds 21 juni 2010 uit de heren W.C. Verbaan (voorzitter) en C.H. Louwerse. Het reglement van de auditcommissie is vastgesteld op 23 september 2009. Verslag auditcommissie over 2011 De auditcommissie vergaderde in 2011 vier keer. Het verslag van de commissievergadering staat op de agenda van de daarop volgende vergadering van de Raad van Commissarissen. In de cyclus zijn uiteraard opgenomen de begroting, de jaarrekening, het treasuryrapport en de kwartaalrapportages. Naast de reguliere vergadering was er een gesprek met de nieuwe controller over de kpi’s, de planningsystematiek en de controlecyclus. Ook met het visitatieteam is overlegd. Specifi eke onderwerpen waren: Het investeringsstatuut, een belangrijke onderlegger voor de jaarstukken De DAEB en niet-DAEB effecten De portefeuillestrategie Bijzondere investeringsbeslissingen, onder andere het centrumplan ’t Harde Aanbestedingen beleid Kaders voor de fi nanciŽle sturing Voor de begroting 2012 zijn met een scenarioanalyse de gevoeligheden van bijzondere interventies opgespoord. De auditcommissie kon in 2011 beschikken over alle gegevens die zij nodig had voor de uitoefening van haar taak. 7.2.8 Vergoedingen Raad van Commissarissen De commissarissen ontvangen een vaste vergoeding. Op basis van de ‘Adviesregeling toezichthouders in woningcorporaties’ is de vergoeding per 1 juli 2008 vastgesteld op € 7.500 voor de leden van de RvC en € 11.250 voor de voor zitter. Conform de adviesregeling worden vergoedingen jaarlijks geÔndexeerd. Daarnaast declareren de commissarissen de reiskosten en de kosten voor opleidingen die ze in het belang van UWOON volgen. De vergoedingen aan de commissarissen in het verslagjaar passen binnen de nieuwe Governancecode Woningcorporaties zoals die per 1 juli 2011 geldt. De vergoeding van de RvC is te vinden op www.uwoon.nl en in het jaarverslag van UWOON. 7.2.9 Evalueren Raad van Commissarissen De RvC evalueert jaarlijks het eigen functioneren en de samenwerking met de Raad van Bestuur. Het ene jaar gebeurt dit met en het andere jaar zonder externe begeleiding. Op 7 december 2011 evalueerde de RvC, onder externe begeleiding, haar eigen functioneren. Op tafel kwam de eigen rolvervulling als RvC en die van anderen in het proces ‘van maatschappelijke opgave tot outcome’. De conclusie was dat de RvC als geheel, maar ook in onderlinge relatie en in relatie met de RvB, adequaat functioneert en dat er geen wezenlijke ontwikkelpunten zijn. De samenwerking met en het ver trouwen in de RvB worden als positief ervaren. De RvC wil zich in de toekomst meer richten op maatschappelijk rendement in relatie tot de bestaande voorraad. 7.2.10 Visitatie In de periode januari-juni 2011 voerde Ecorys Vastgoed een maatschappelijke visitatie uit bij UWOON. De prestaties zijn als ‘voldoende tot ruim voldoende’ beoordeeld. Volgens het visitatierapport waren de geleverde prestaties in 2009 en 2010 op een breed terrein vrij constant. UWOON boekte tijdens de fusieperiode progressie in een periode waarin ook interne uitdagingen waren. 7.2.11 Verantwoording Deze jaarrekening is door PricewaterhouseCoopers Accountants NV gecontroleerd en goedgekeurd, zoals blijkt uit de controleverklaring van de onafhankelijke accountant, die u in dit verslag op pagina 90 aantreft. Wij kunnen ons met deze stukken verenigen en stellen de bestuurder voor de jaarrekening 2011 vast te stellen. Goedkeuring door de RvC strekt het Bestuur tot volledige decharge. 7.3 Verklaring Het Bestuur en de Raad van Commissarissen verklaren dat de middelen in 2011 uitsluitend in het belang van de volkshuisvesting zijn aangewend. Vastgesteld door de Directeur-bestuurder op 6 juni 2012 Mevrouw ir. M.C.F. van Balen-Uijen Goedgekeurd door de Raad van Commissarissen op 6 juni 2012 De heer drs. ing. C.H.P. Oosterwijk, voorzitter De heer drs. G.W. Hop, lid De heer C. H. Louwerse MMO, lid De heer J. K. Pel, lid De heer drs. W.C. Verbaan, lid UWOON heeft geen winstoogmerk, maar gebruikt fi nanciŽle voordelen voor volkshuisvesting. Waarborgen van de fi nanciŽle continuÔteit en een goede fi nanciŽle sturing staan centraal. De kern van het fi nancieel beleid is een adequaat vermogens beheer en risicobeheersing bij de bedrijfs processen. Maatschappelijk ondernemerschap hebben we daarbij continu in het achterhoofd. Intern risicobeheersing- en controlesysteem Het bestuur is verantwoordelijk voor het intern risicobeheersing- en controlesysteem. Dit heeft betrekking op bijvoorbeeld beleidsvorming, processen en taken, waarmee UWOON haar doelstellingen realiseert, afwijkingen snel signaleert en negatieve effecten voorkomt. Belangrijke onderdelen van het risicobeheersing- en controlesysteem zijn de zogenaamde RVB-lijst, de procedures, het budgetsysteem en de kwartaalrapportage. De RVB-lijst is een opsomming van de UWOON-activiteiten, waarbij per activiteit staat wie verantwoordelijk is en wie nader advies geeft. In 2011 is gewerkt op basis van de RVB-lijst. Procedures: De procedures binnen UWOON zijn grotendeels beschreven. Om te komen tot een ‘In Control Statement’ (ICS) vindt een inventarisatie plaats van procedures binnen UWOON en de daarbij behorende risico’s. Met de betrokkenen beoordelen we de procedures op actualiteit en passen we deze waar nodig aan. Met het bestuur stellen we vervolgens de belangrijkste en meest risicovolle procedures en een stappenplan voor het ICS vast. Het merendeel van de processen voor verhuur is in 2011 geactualiseerd en bekeken op uniformiteit en effi ciency. Deze processen zijn in januari 2012 vastgesteld door het bestuur. Kwartaalrapportage: In 2011 heeft zoals gepland de evaluatie plaatsgevonden van het format voor de kwartaalrapportage uit 2010. Om de interne informatievoorziening te verbeteren is onder andere gekozen voor ontwikkeling en implementatie van een nieuw format van de kwartaalrapportage. De focus verschuift van verantwoordingsinformatie naar sturingsinformatie. Het nieuwe format, de KPI’s en de normering ten behoeve van de kwartaalrapportage 2012 zijn vastgesteld door het bestuur. Tevens zijn standaard query’s opgesteld, zodat het eerste kwartaal 2012 volgens de nieuwe opzet kan worden gerapporteerd. Planning- en controlcyclus UWOON werkt met een planning- en controlcyclus die de gang van zaken binnen de organisatie bewaakt en vaststelt of doelen zijn gehaald. De cyclus bestaat uit een aantal fases: Plan De cyclus begint met het opstellen van plannen. Uitgangspunt hierbij zijn de beleidsvoornemens in het Ondernemingsplan. De activiteiten zijn vertaald in jaarplannen. Daaruit stelt UWOON vervolgens de integrale meerjarenbegroting op, waarin ook lopende activiteiten een plaats vinden. 50 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 8. Algemeen Project aantal gem. totale totale stichtings- stichtings- onrendabele kosten kosten investeringen Ermelo: mgw Spekster 24 191.650 4.599.615 1.734.606 Elburg: mgw Vackenordestraat 22 241.810 5.319.808 1.007.648 egw Vackenordestraat 8 193.853 1.550.825 168.581 bedrijfruimten 2 2.578.053 n.v.t. Vackenordestraat Oldebroek: egw Koeland 26 165.419 4.300.900 1.210.494 Do In deze fase worden plannen uitgevoerd. Check Via de kwartaalrapportage, de jaarrekening en het jaarverslag vergelijkt UWOON de realisatie met de begrote doelen. Ook bespreken bestuur en de diverse managers maandelijks de voortgang van verschillende activiteiten. Act Als doel en realisatie niet gelijk zijn, bekijkt UWOON of een beleidsaanpassing nodig is voor het halen van de ondernemingsdoelstellingen. UWOON is zich binnen het totale proces bewust van de risico’s, zonder dat deze al integraal zijn beschreven. In 2009 is een vorm van risicoscan ontwikkeld die risico’s bij projectontwikkeling inzichtelijk maakt. Medewerkers denken daardoor goed na over risico’s. UWOON streeft uiteindelijk naar een integraal risico managementsysteem en houdt risico beheersing daarom op de agenda. 8.1 Investeringen Opgeleverde projecten In 2011 heeft UWOON de volgende projecten opgeleverd: Woningen 22 appartementen Vackenordestraat in Elburg 8 eengezinswoningen Vackenordestraat in Elburg 26 eengezinswoningen Koeland in Oldebroek 6 appartementen Spechtstraat/Eksterstraat in Ermelo overig vastgoed 2 bedrijfsruimten Vackenordestraat in Elburg Met deze investeringen is € 18,3 miljoen gemoeid, waarvan een deel wordt terugverdiend uit de huuropbrengsten. Wat rest is een onrendabele top van € 4,1 miljoen. Hiervan is de afgelopen jaren al € 4,3 miljoen ten laste van de reserves gebracht. Het restant komt ten gunste van het resultaat 2011. UWOON treft bij projecten waarvoor een defi nitief bouwbesluit is genomen een voorziening voor het onrendabele deel van de investering. Ten laste van het resultaat 2011 is € 3,0 miljoen dotatie geboekt voor nieuwe projecten. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 51 8.2 Jaarresultaat Het jaarresultaat 2011 bedraagt € 1,0 miljoen positief tegen € 4,6 miljoen negatief in 2010. Voor 2011 was € 7,5 miljoen negatief begroot. Onderstaande tabel geeft op hoofdlijnen een toelichting op de belangrijkste verschillen tussen het jaarresultaat volgens de jaarrekening 2011 en het jaarresultaat volgens de begroting 2011. UWOON maakt hierbij onderscheid tussen het resultaat uit de exploitatie van het vastgoed, de kernactiviteit en de resultaten uit waardeveranderingen, verkopen, belastingen en overige incidentele posten. Verkopen UWOON hield € 0,4 miljoen minder over uit de verkoop van bestaande woningen dan begroot. In 2011 zijn 8 woningen verkocht (2010: 11 woningen). De gemiddelde netto-opbrengst bedroeg € 170.000. In de begroting is uitgegaan van de verkoop van 12 woningen in 2011. Belastingen Sinds 1 januari 2008 is UWOON volledig belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. In 2011 is de aangifte 2009 opgesteld en ingediend. De aangifte resulteert in een negatief fi scaal jaarresultaat en derhalve geen verschuldigde vpb. De last voor 2011 komt uit op € 0 miljoen. In de begroting is rekening gehouden met € 0,9 miljoen. Het verschil wordt met name veroorzaakt door wijzigingen in de belastinglatenties. De stichting UWOON vormt met haar dochter-bv’s een fi scale eenheid voor de btw en de vennootschapsbelasting. 8.3 FinanciŽle positie Een evenwichtig fi nancieel beleid waarborgt de continuÔteit van UWOON. Daarom streeft de corporatie naar een gelijkmatige ontwikkeling van het eigen vermogen en naar het behoud van een goede technische kwaliteit van het woningbezit. UWOON fi nanciert investeringen zoveel mogelijk uit eigen middelen en verliest daarbij de liquiditeit en fl exibiliteit van de leningenportefeuille niet uit het oog. Solvabiliteit Solvabiliteit is het vermogen om te voldoen aan langlopende verplichtingen. Dit blijkt uit een vergelijking tussen het eigen vermogen en het balanstotaal. Met het eigen vermogen vangt UWOON indien nodig verliezen op uit de woningexploitatie en onrendabele investeringen voor nieuwbouw in de sociale huursector. De omvang van het eigen vermogen is ook een belangrijke graadmeter voor de verschaffers van externe fi nancieringsmiddelen. De ontwikkeling van het eigen vermogen, het lang vreemd vermogen en de voorzieningen geeft per 31 december het volgende beeld (bedragen in miljoenen euro’s): Het vermogen is gebaseerd op waardering van bezit tegen historische kostprijs dan wel de lagere bedrijfswaarde. UWOON vindt de solvabiliteit toereikend, gezien de bestaande exploitatie en de begrote investeringen. X € 1.000 Jaarrekening Begroting Jaarrekening 2011 2011 2010 Kernactiviteit - bedrijfsopbrengsten 50.948 51.276 49.464 - bedrijfslasten -38.020 - 43.024 -37.355 - fifififi nanciŽle baten en lasten -7.750 - 8.085 -7.067 Jaarresultaat kernactiviteit 5.178 167 5.042 - waardeveranderingen -5.998 -7.680 -9.538 - resultaat verkopen 1.407 1.803 1.339 bestaand bezit - resultaat verkopen 677 312 161 nieuwbouw - incidentele posten -550 -747 -524 - belastingen 276 -1.334 -1.127 Jaarresultaat 990 -7.479 -4.647 Jaarresultaat kernactiviteit Het resultaat uit de kernactiviteit is € 5,0 miljoen hoger dan begroot door: Minder geactiveerde uren eigen bedrijf (-/- € 0,5 miljoen) Overloop van kosten planmatig onderhoud naar 2012 en minder uitgaven tbv Strategisch Voorraadbeheer ( € 7,9 miljoen) Meer kosten klachten- en mutatieonderhoud ( -/- € 3,0 miljoen) Minder afschrijvingslasten (€ 0,4 miljoen) Diverse overige verschillen (-/- € 0,1 miljoen) Minder rentelasten als gevolg van geringere fi nancieringsbehoefte en gunstigere rentecondities bij de aangegane fi nanciering ( € 0,3 miljoen) Waardeveranderingen De waardeveranderingen komen € 1,7 miljoen beter uit dan begroot. Hiervoor zijn de oorzaken: In 2011 is € 3,0 miljoen (2010: € 3,1 miljoen) toegevoegd aan de voorziening onrendabele investeringen nieuwbouw. In de begroting is uitgegaan van € 7,5 miljoen. Reden hiervoor is de vertraging in de ontwikkeling en de start van diverse nieuwbouwprojecten waarvoor in 2011 geen bouwbesluit is genomen, terwijl dat wel was verwacht. Bij de toepassing van de minimumwaarderingsregeling voor bestaande bouw in 2011 is € 2,2 miljoen teruggenomen op afboekingen uit eerdere jaren (2010: 3,2 miljoen afboeking). Op diverse projecten in Doornspijk, Ermelo, ‘t Harde en Oosterwolde is € 5,2 miljoen afgeboekt. Naar verwachting kan het op deze locaties geplande woningbouwprogramma qua omvang en invulling niet worden gerealiseerd. Deze afboeking was niet begroot. 2011 2010 Eigen vermogen 53,6 52,6 Lang vreemd vermogen 246,0 236,1 Balanstotaal 336,1 323,1 Solvabiliteit (procenten) 16,0% 16,3% Solvabiliteits- en continuÔteitsoordeel 2010 Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) Het CFV hanteert het begrip ‘volkshuisvestelijke exploitatiewaarde’ (of volkshuisvestelijk vermogen) en gebruikt de actuele waarde (bedrijfswaarde) als waarderingsmethodiek. Om tot vergelijkbare grootheden te komen, past het CFV een aantal correcties toe op de bedrijfswaarde die corporaties aanleveren. De solvabiliteit op basis van de volkshuisvestelijke exploitatiewaarde is niet te vergelijken met de bovengenoemde solvabiliteit. Die is gebaseerd op de historische kostprijs minus afschrijving, of de lagere bedrijfswaarde. Deze methode is veel conservatiever, omdat deze uitgaat van de gerealiseerde resultaten en niet kijkt naar toekomstige ontwikkelingen en verwachtingen. Het volkshuisvestelijk vermogen van UWOON was per 31 december 2010 € 179,9 miljoen, 42,2% van het totaal ver mogen. Volgens het CFV (bron: Solvabiliteitsoordeel 2011) heeft UWOON een minimum solvabiliteit van 13,4 % nodig voor uitvoering van al haar plannen. UWOON voldoet hier ruimschoots aan. Het CFV geeft ook een continuÔteitsoordeel af. Hieruit blijkt hoe actief een corporatie is met haar vermogen. Deze uitspraak is gebaseerd op de meerjarenbegroting (5 jaar) van de corporatie. UWOON heeft de A1-status. Dit betekent dat de voorgenomen activiteiten in fi nancieel opzicht passen bij de omvang van het volkshuisvestelijk vermogen. Het CFV is kortom positief over de solvabiliteit en continuÔteit van UWOON. In onderstaande tabel worden de cijfers van UWOON vergeleken met de landelijke gemiddelden vanuit de benchmark van het CFV (bron: Corporatie in Perspectief). Benchmark gegevens CFV per verhuureenheid Verhuureenheid: gemiddeld aantal (gewogen) verhuureenheden per begin en ultimo verslagjaar. Netto kasstromen De netto kasstroom is wat overblijft nadat de netto variabele lasten zijn afgetrokken van de huuropbrengsten. Netto variabele lasten is de optelsom van lonen en salarissen, sociale lasten en pensioenlasten, onderhoudslasten en de overige bedrijfslasten, vermindert met de overige bedrijfsopbrengsten, geactiveerde productie voor het eigen bedrijf en ontvangen vergoedingen voor geleverde diensten. 52 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 De netto bedrijfslasten bestaan uit de variabele exploitatielasten minus onderhoud en de aan het onderhoud toegerekende personeelskosten, de ontvangen vergoedingen voor geleverde diensten, overige bedrijfsopbrengsten en de geactiveerde productie eigen bedrijf. Ontwikkeling kasstromen en bedrijfslasten Uit de cijfers blijkt dat UWOON een hogere netto kasstroom heeft dan in 2009 en 2010. Dit komt door gemiddeld minder onderhoudsuitgaven per vhe en meer huurinkomsten in 2011. De netto bedrijfslasten van UWOON zijn de afgelopen jaren stabiel. De stijging in 2011 ontstaat door incidentele posten. UWOON presteert goed ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Treasury De treasuryactiviteiten binnen UWOON zijn gebaseerd op het treasuryjaarplan. Dit wordt met de begroting opgesteld. Het kader hiervoor is het Treasurystatuut, dat iedere drie jaar wordt geactualiseerd. De treasurycommissie bespreekt ieder kwartaal de actuele ontwikkelingen en acties. Een extern adviseur begeleidt UWOON hierbij. De activiteiten zijn gericht op (rente)risicospreiding, het voorzien in de fi nancieringsbehoefte en beperken van de gemiddelde vermogenskostenvoet. Risicobeheersing van de leningportefeuille gebeurt vooral door te streven naar een gelijkmatige verdeling van de rente-exposures (de som van de renteconversies en de (her)fi nancieringsbehoefte) over de jaren heen. Als norm geldt de WSW-norm voor rente-exposures (maximaal 15% van het rentedragend vermogen mag rente-exposure ondergaan in enig jaar). 8. Algemeen Per UWOON Landelijk verhuureenheid cf CFV 2011 2010 2009 2010 2009 Netto kasstroom (excl. verkopen) € 2.021 € 1.915 € 1.990 € 2.352 € 2.042 Netto bedrijfslasten € 1.136 € 1.038 € 1.111 € 1.355 € 1.396 Gemiddelde huurprijs € 442 € 430 € 418 € 408 € 408 Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 53 Alle nieuwe leningen zijn aangetrokken onder borging van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). In 2011 waren er geen leningen met een openstaande renteconversie. De restantschuld van de leningportefeuille is € 262,6 miljoen. De rentabiliteitswaarde van de restantschuld, bij een rekenrente van 5,25%, is € 242,7 miljoen. De gemiddelde restant looptijd (duration) van de lening-portefeuille is 9,7 jaar. De gemiddelde rente tijdens de restant looptijd bedraagt 4,25%. Derivaten Conform het UWOON-Treasurystatuut is het gebruik van derivaten slechts toegestaan in situaties waarin sprake is van renterisicoreductie. Met andere woorden: derivaten mogen gehanteerd worden als defensief instrument. Het speculatief gebruik van derivaten is te allen tijde verboden. Indien renterisico gereduceerd kan worden op een meer ‘traditionele’ on-balancewijze (fi nanciŽle transacties die in de balans worden opgenomen, bijvoorbeeld leningen met uitgestelde storting) geniet dit de voorkeur. Er moet steeds een verband bestaan tussen de opbouw van de leningenportefeuille, beleggingen en/of nieuw aan te trekken middelen en de inzet van rente-instrumenten. Deze instrumenten dienen een fi xerend karakter te hebben. Aan een besluit om rente-instrumenten in te zetten ligt te allen tijde een schriftelijke rentevisie ten grondslag die is afgestemd op de rentevisies van fi nanciŽle instellingen. De kosten die samenhangen met het gebruik van deze instrumenten zullen in de besluitvorming worden betrokken. UWOON zal onder geen beding gebruik maken van derivaten met een open- einde karakter. Het speculatieve karakter van dergelijke instrumenten is in strijd met de aard van de toegelaten instelling en de daarvoor geldende regels. Treasuryactiviteiten in 2011 In 2011 is de volgende transactie gedaan: Hoofdsom Storting Aflflflflflflfl ossingtype (basis)rente% Spread % Looptijd (jaar) Rente/spreadherziening 1) € 10,0 miljoen 18-04-2011 roll-over 6-mnd Euribor 0,19 50 20-04-2015 1) Dit is de spreadherzieningsdatum voor de gehele of een deel van de resterende periode, die UWOON zelfstandig bepaalt op basis van marktontwikkelingen van de spread. Als geen overeenstemming wordt bereikt over de spread is een boetevrije afl ossing tegen marktwaarde mogelijk. Schuldrest bij renteconversie Eindafl ossing leningen Renterisico rollover-lening Extendible fi xe-lening Spreadherziening Spreadherziening WSW norm WSW norm obv 2011 basisrenteleningen rolloverlening Eindaflfl fifi Per ultimo 2011 heeft UWOON de volgende derivaten in portefeuille: Type Hoofdsom Einde looptijd Rente Strike Interest Rate Cap € 3.600.000 01-02-2014 3-maands Euribor 5,50% Interest Rate Floor met knock-in € 3.600.000 01-02-2014 3-maands Euribor 3,50%, knock-in 1,50% Interest Rate Cap € 5.000.000 02-05-2016 3-maands Euribor 5,50% Interest Rate Floor met knock-in € 5.000.000 02-05-2016 3-maands Euribor 3,50%, knock-in 2,50% Interest Rate Cap € 3.750.000 04-04-2014 3-maands Euribor 5,50% De premies voor de derivaten zijn upfront voldaan. Rente-exposure analyse leningenportefeuille per 31-12-2011 54 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Faciliteringsvolume WSW Het faciliteringsvolume is het maximale bedrag aan externe fi nanciering waarvoor het WSW borg staat. Prognosecijfers die UWOON jaarlijks in februari aanlevert vormen hiervoor de basis. Dit kasstroomoverzicht is gebaseerd op de integrale bedrijfsbegroting. De actuele investeringsplannen worden hierin toegelicht. In november 2010 heeft het WSW het faciliteringsvolume voor de periode 2011-2013 bekendgemaakt. Faciliteringsvolume 2011-2013 € 92,0 miljoen Uitgegeven leningen sinds 1-1-2011 -/- € 46,9 miljoen Restant vrijgegeven € 45,1 miljoen faciliteringsvolume 2011-2013 De borgbare activiteiten vanuit de meerjarenbegroting 2012 passen binnen dit faciliteringsvolume. 8. Algemeen Cashmanagement Het werkkapitaal is met € 7,6 miljoen toegenomen tot € 8,8 miljoen. In het werkkapitaal zijn de aangegane verplichtingen voor de lopende nieuwbouwprojecten en het planmatig onderhoud nog niet opgenomen. Bij elkaar is hiermee € 37,5 miljoen gemoeid. In het werkkapitaal is de afl ossings verplichting van de leningportefeuille voor het komende jaar opgenomen. Deze verplichting bedraagt € 16,6 miljoen waarvan € 10,9 miljoen als eindafl ossing. UWOON streeft naar een minimale liquiditeit, zonder dat betalingsproblemen ontstaan. Voor het opvangen van tijdelijke liquiditeitstekorten beschikt UWOON over rekening-courant krediet van € 5,0 miljoen bij de BNG. Tot 9 juli 2012 kan UWOON per rentevervalmoment (3-maands) gebruik maken van het fl exibele deel van de € 15,0 miljoen basisrentelening bij de NWB. Toelichting op de tabel Interest dekkingsratio (ICR) De interest dekkingsratio toont aan of de exploitatie van het bestaande bezit voldoende middelen genereert voor het dragen van de rentelast. Bij een ICR van 1 voldoet UWOON aan dit criterium, maar dan is er geen rendement op het eigen vermogen ťn geen ruimte voor het betalen van afl ossingen. De algemeen aanvaarde ICR voor woningcorporaties bedraagt 1,25. Het WSW hanteert 1,4 en houdt daarbij rekening met 2% normatieve afl ossing op het vreemd vermogen. Uit de tabel blijkt dat UWOON aan de norm voldoet. Lening/investeringsratio UWOON fi nanciert nieuwe investeringen deels uit de operationele kasstroom en met verkopen en externe fi nanciering. De ratio geeft aan in welke verhouding de interne en externe fi nanciering staan. Uit de tabel blijkt dat UWOON aan de criteria voldoet. De sterke daling van het percentage is met name het gevolg van afnemende investeringen bij op peil blijvende kasstromen. Loan to Value Loan to Value legt een verband tussen de waarde van de materiŽle vaste activa in exploitatie (op basis van bedrijfswaarde) en de netto-schuldpositie (totale schuldpositie minus de vlottende activa). Onrendabele investeringen en geplande verkopen beÔnvloeden dit kengetal sterk. In de komende jaren blijft UWOON ruim binnen de gestelde norm. Direct rendement Zicht op het directe rendement van de vastgoedportefeuille ontstaat door de operationele kasstroom af te zetten tegen de bedrijfswaarde van het bezit. Wij gaan hierbij uit van de gemiddelde bedrijfswaarde per jaar. Als ondergrens voor het direct rendement wordt veelal aansluiting gezocht bij de gewogen gemiddelde kapitaalskosten. De vastgoedportefeuille moet voldoende rendement op leveren voor het bekostigen van zowel de rentelast op het vreemd vermogen als ten minste een infl atiecorrectie op het eigen vermogen. In 2012 wordt de norm van 4% niet gehaald. Dit komt door doorgeschoven lasten van onderhoudsprojecten die in 2011 nog niet volledig zijn gerealiseerd. Norm: 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Interest dekkingsratio (icr) min 1,25 1,74 1,39 1,73 1,56 1,70 1,73 Lening/investeringsratio max 75% 21 % 35 % 33 % 7 % 0 % 0 % Loan to Value max 75% 57 % 60 % 59 % 59 % 58 % 57 % Direct rendement min 4% 4,2% 3,4% 4,4% 4,1% 4,6% 4,6% Solvabiliteit obv bedrijfswaarde min 15% 43,2% 41,7% 41,1% 41,2% 42,2% 43,2% WSW-oordeel kredietwaardigheid voldoet ✓ CFV - solvabiliteitsoordeel Voldoende ✓ CFV - continuÔteitsoordeel A-oordeel ✓ FinanciŽle kengetallen Begin 2011 heeft UWOON de fi nanciŽle randvoorwaarden voor het fi nancieel beleid vastgesteld in een fi nancieel sturingskader. Het kader bevat een aantal kengetallen en normen, die met name zijn gebaseerd op kasstromen. De normen zullen ten minste iedere 3 jaar worden geactualiseerd. Qua termijn wordt hiermee aangesloten bij de actualisatiefrequentie van het Treasurystatuut. De geprojecteerde kengetallen voor de komende vijf jaar zijn gebaseerd op de interne meerjarenbegroting 2012, aangepast met de realisatie 2011. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 55 8.4 Verwachtingen (meerjarenbeleid) UWOON doet de eerstkomende jaren volgens prognose forse investeringen in nieuwbouwhuur. De kasstroom uit de reguliere exploitatie is positief ondanks de extra lasten van heffi ngen en vennootschapbelasting. Met een mogelijke bijdrage in de betaalbaarheid van de huurtoeslag is nog geen rekening gehouden. UWOON fi nanciert de investeringen in huurwoningen deels met de verkoop van bestaand bezit. In de huidige marktomstandigheden zal de verkoop een extra inspanning van de organisatie vragen. Voor de invulling van het restant fi nanciering trekt UWOON vreemd vermogen aan onder WSW-borging. De fi nancieringsruimte bij het WSW is zodanig dat dit mogelijk is. De solvabiliteit op basis van de bedrijfswaarde blijft in de begrotingsperiode redelijk constant op een niveau rond 42%. De solvabiliteit blijft boven de normen van de externe toezichthouders. De Interest Coverage Ratio beweegt zich tussen 1,4 – 1,7. Hierbij is de invloed van de toekomstige investeringen, verkopen en externe fi nanciering verwerkt. UWOON interpreteert gezien de onzekere ontwikkelingen in de sector de begrotingscijfers met de nodige voorzichtigheid. Behoorlijke verschuivingen zijn onder meer mogelijk door een gewijzigde nieuwbouwplanning voor huur en koop en mutaties in de geraamde verkopen van bestaand bezit. Desondanks blijkt uit de meest recente meerjarenprognoses dat UWOON fi nancieel gezond is. Bedrijfswaarde De bedrijfswaarde is opgebouwd uit de contante waarde van de toekomstige kasstromen (inkomsten en uitgaven) over de restant levensduur van het bezit. Hiermee toont de bedrijfswaarde op basis van de gehanteerde uitgangspunten de verdiencapaciteit van het bezit. Basis voor de kasstromen is de in november 2011 intern geformaliseerde meerjarenbegroting 2012-2021. In 2011 is de bedrijfswaarde met € 38,7 miljoen toegenomen van € 399,1 miljoen ultimo 2010 naar € 437,8 miljoen ultimo 2011. De mutatie laat zich als volgt verklaren: De autonome ontwikkeling komt doordat kasstromen uit 2011 wegvallen en overige kasstromen ťťn jaar dichterbij komen. De voorraadmutaties in 2011 komen door: Gerealiseerde nieuwbouw 9,6 miljoen Minder verkopen, waardoor kasstromen uit 0,5 miljoen verhuur ontstaan De parameterwijzigingen betreffen met name de toepassing van de minimumlevensduur van 10 jaar en het effect van gewijzigde prijsindexaties. De niveauwijzigingen ontstaan met name door een hogere contante waarde van de huren (+ 10,0 miljoen). Door gebruik van de energielabels in de woningwaardering (m.i.v. 1 juli 2011) ontstaan hogere wws-punten en daarmee hogere streefhuren bij harmonisatie bij mutatie. Op basis van waardering tegen bedrijfswaarde bedraagt het eigen vermogen ultimo 2011 € 214,0 miljoen. * € 1 miljoen 2011 2010 Saldo bedrijfswaarde primo jaar 399,1 343,4 Autonome ontwikkeling 5,1 11,1 Voorraadmutaties (nieuwbouw/verkopen) 10,1 18,4 Parameterwijzigingen 11,0 42,9 Niveauwijzigingen 12,5 -27,7 Saldo bedrijfswaarde ultimo jaar 437,8 399,1 * € 1 miljoen 2011 2010 Bedrijfswaarde ultimo jaar 437,8 399,1 Boekwaarde materiŽle vaste activa -/- 277,4 -/-264,7 Saldo bedrijfswaarde minus boekwaarde 160,4 134,4 Kapitaal en overige reserves 53,6 52,6 Gecorrigeerd eigen vermogen op 214,0 187,0 basis van bedrijfswaarde 8.6 Nevenstructuren UWOON kent een nevenstructuur bestaande uit de volgende deelnemingen: UWOON Holding BV Hieronder vallen de twee dochter-BV’s: UWOON Beheer en Onderhoud BV en UWOON Projectontwikkeling BV. Daarnaast participeert UWOON Holding BV voor 50% in: De Driesprong BV, 50%-partner is Bemog BV. Doel van de BV is projectontwikkeling rond de Driesprong in Ermelo. VOF UWOON-Bouwfonds, 50%-partner is Bouwfonds Ontwikkeling BV. Doel van de VOF is het realiseren van 19 koopappartementen aan de Vackenordestraat te Elburg. UWOON Beheer en Onderhoud BV In deze BV hebben geen activiteiten plaatsgevonden. UWOON Projectontwikkeling BV Alle projectontwikkelingsactiviteiten vinden nu plaats onder de vlag van UWOON. Door de invoering van de integrale vennootschapsbelastingplicht per 1 januari 2008, vervalt de noodzaak om vanuit fi scaal oogpunt projectontwikkeling door de BV uit te laten voeren. 56 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Voor het staatssteundossier is nog niet duidelijk hoe UWOON om moet gaan met niet-DAEB-activiteiten. Wellicht worden deze activiteiten ondergebracht in een aparte entiteit. UWOON houdt de bestaande BV’s daarom voorlopig in stand, ondanks dat deze weinig activiteiten ontplooien. UWOON fi nanciert de BV’s tegen marktconforme condities. Per saldo is hiermee per ultimo 2011 een bedrag gemoeid van circa € 2.379.000. De cijfers van de BV-structuur maken deel uit van de geconsolideerde jaarrekening van UWOON. De algemene vergadering van aandeelhouders van de ondernemingen wordt gevormd door UWOON; er is daarom sprake van een 100% deelneming. Het totale startkapitaal voor deze structuur is € 100.000. 8. Algemeen 8.5 Kengetallen Gegevens bezit 2011 2010 In exploitatie: woningen 8.561 8.506 - overige woongelegenheden 306 306 - maatschappelijk onroerend goed 15 15 - garages 361 361 - bedrijfsruimten en overige verhuureenheden 14 12 Totaal 9.257 9.200 In aanbouw: - woningen 49 129 - overige woongelegenheden 38 - - bedrijfsruimten en overige verhuureenheden - 1 Verhuur Mutatiegraad (aantal toewijzingen/gem.aantal woningen) in % 7,0 6,5 Gemiddelde huurverhoging per 1 juli in % 1,3 1,2 Huurachterstand uitgedrukt in % van de huren en vergoedingen (jaartotaal) 0,93 0,91 Huurderving uitgedrukt in % van de huren en vergoedingen (jaartotaal) 0,90 0,87 FinanciŽle continuÔteit Solvabiliteit (op basis van historische kosten) 16,0% 16,3% Liquiditeit 1,3 1,0 Werkkapitaal (x _ 1.000,=) 8.200 1.214 Rentabiliteit eigen vermogen 1,8% -8,8% Rentabiliteit totaal vermogen 3,3% -4,4% Gem. rente vreemd vermogen 3,9% 3,9% Interne fi nanciering per woongelegenheid (x _ 1,-) 3.400 3.230 Operationele kasstroom (bedrijfsresultaat gecorrigeerd voor 17.389 16.500 verkopen, waardeveranderingen en afschrijvingen) (*_ 1.000) Interest dekkingsratio 1,74 1,74 Loan to value 57% 66% Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 57 WOON IN UITVOERING 58 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9.1 Geconsolideerde balans per 31 december (na resultaatbestemming) ACTIVA Ref. 31-12-2011 31-12-2010 VASTE ACTIVA MateriŽle vaste activa Onroerende en roerende zaken in exploitatie 277.417 265.284 Onroerende en roerende zaken in ontwikkeling 9.680 18.561 Onroerende zaken Verkocht onder Voorwaarden 1.772 1.611 Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie 7.533 7.958 Totaal materiŽle vaste activa 9.5.1 296.402 293.414 FinanciŽle vaste activa Te vorderen BWS-subsidies 31 33 Latente belastingvordering 1.330 1.380 Overige vorderingen 1.096 1.097 Totaal fifi nanciŽle vaste activa 9.5.2 2.457 2.510 Totaal vaste activa 298.859 295.924 VLOTTENDE ACTIVA Voorraden Onderhoudsmaterialen 9.5.3 48 365 Onderhanden werk 9.5.3 19.741 23.309 Totaal voorraden 19.789 23.674 Onderhanden projecten 9.5.4 - 274 Vorderingen Huurdebiteuren 9.5.5 464 437 Gemeente 9.5.6 3.529 120 Overige vorderingen 9.5.7 1.767 616 Overlopende activa 9.5.8 857 621 Totaal vorderingen 6.617 1.794 Liquide middelen 9.5.9 10.803 1.454 Totaal vlottende activa 37.209 27.196 TOTAAL 336.068 323.120 Alle bedragen x _ 1.000 9. Jaarrekening Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 59 Alle bedragen x _ 1.000 PASSIVA Ref. 31-12-2011 31-12-2010 EIGEN VERMOGEN Kapitaal, wettelijke en statutaire reserves - - Overige reserves 52.648 57.295 Resultaat boekjaar 990 4.647- Totaal eigen vermogen 9.5.10 53.638 52.648 VOORZIENINGEN Voorziening latente belastingverplichtingen 9.5.11 1.295 1.383 Voorziening onrendabele investeringen 9.5.12 4.343 5.412 Totaal voorzieningen 5.638 6.795 LANGLOPENDE SCHULDEN Leningen overheid 9.5.13 341 357 Leningen kredietinstellingen 9.5.13 245.658 235.716 Terugkoopverplichting woningen Verkocht onder Voorwaarden 9.5.14 1.780 1.617 Waarborgsommen 9.5.15 4 5 Totaal langlopende schulden 247.783 237.695 KORTLOPENDE SCHULDEN Onderhanden projecten 9.5.4 594 - Schulden aan kredietinstellingen 16.573 14.385 Schulden aan gemeente 145 99 Schulden aan leveranciers 4.231 3.752 Schulden ter zake van belastingen en premies sociale verzekering 1.863 2.165 Overige schulden 71 90 Overlopende passiva 5.532 5.491 Totaal kortlopende schulden 9.5.16 29.009 25.982 TOTAAL 336.068 323.120 60 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9. Jaarrekening 9.2 Geconsolideerde winst-en-verliesrekening over 2011 Alle bedragen x _ 1.000 Ref. 2011 2010 Bedrijfsopbrengsten Huren 9.6.1 47.559 45.894 Vergoedingen 9.6.2 1.827 1.758 Overheidsbijdragen 9.6.3 35 35 Verkoop onroerende zaken 9.6.4 1.407 1.339 Gerealiseerde opbrengst onderhanden projecten 9.6.5 677 161 Geactiveerde productie ten behoeve van het eigen bedrijf 9.6.6 855 946 Overige bedrijfsopbrengsten 9.6.7 672 831 Som der bedrijfsopbrengsten 53.032 50.964 Bedrijfslasten Afschrijvingen op (im)materiŽle vaste activa 9.6.8 5.201 4.915 Overige waardeveranderingen (im)materiŽle vaste activa 9.6.9 5.813 9.538 Erfpacht 9.6.10 94 92 Lonen en salarissen 9.6.11 5.043 5.110 Sociale lasten 9.6.12 661 605 Pensioenlasten 9.6.13 875 860 Lasten onderhoud 9.6.14 18.201 18.574 Overige bedrijfslasten 9.6.15 8.680 7.723 Som der bedrijfslasten 44.568 47.417 Bedrijfsresultaat 8.464 3.547 FinanciŽle baten en lasten Rentebaten en soortgelijke opbrengsten 9.6.17 2.232 2.411 Opbrengsten fi nanciŽle vaste activa en effecten 9.6.16 12 - Rentelasten en soortgelijke kosten 9.6.17 9.994- 9.478- Groepsresultaat uit gewone bedrijfsuitoefening voor belastingen 714 3.520- Belastingen 9.6.18 276 1.127- Resultaat deelnemingen - - Groepsresultaat uit gewone bedrijfsuitoefening na belastingen 990 4.647- Nettoresultaten na belastingen 990 4.647- 9.3 Geconsolideerd kasstroomoverzicht 2011 2011 2010 KASSTROOM UIT OPERATIONELE ACTIVITEITEN Bedrijfsresultaat na belastingen 8.740 2.420 Aanpassingen voor: Afschrijvingen 5.201 4.915 Waardeveranderingen 2.207- 3.221 Vrijval/dotatie egalisatierekeningen - - Vrijval/dotatie voorziening latente belastingen 88- 687 Vrijval/dotatie voorziening onrendabele investeringen 2.990 3.062 Verandering in werkkapitaal: - voorraden 3.885 9.920- - onderhanden projecten 868 274- - vorderingen 4.823- 1.224 - effecten - - - kortlopende schulden 252- 44- 322- 9.014- Kasstroom uit bedrijfsoperaties 14.314 5.291 Ontvangen interest 266 135 Betaalde interest 9.994- 9.477- Ontvangen dividend 12 - Ontvangen/Betaalde belasting naar de winst - - 9.716- 9.342- Kasstroom uit operationele activiteiten 4.598 4.051- KASSTROOM UIT INVESTERINGSACTIVITEITEN Investeringen in materiŽle vaste activa 13.215- 28.204- Desinvesteringen in materiŽle vaste activa 5.303 13.259 Investeringen in fififififi nanciŽle vaste activa - - Desinvesteringen in fififififi nanciŽle vaste activa 53 1.594 Kasstroom uit investeringsacitiviteiten 7.859- 13.351- KASSTROOM UIT FINANCIERINGSACTIVITEITEN Ontvangsten uit langlopende schulden nieuw 26.500 27.600 Contractbijschrijvingen klimleningen - - Aflflflflfl ossing langlopende schulden 13.889- 10.318- Mutatie in waarborgsommen 1- 1- Kasstroom uit fi nancieringsactiviteiten 12.610 17.281 TOENAME/AFNAME GELDMIDDELEN 9.349 121- Verloop liquide middelen Liquide middelen en effecten ultimo 2010 1.454 1.575 Netto kasstroom 2011 9.349 121- Liquide middelen en effecten ultimo 2011 10.803 1.454 Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 61 fi fi Afl Alle bedragen x _ 1.000 9.4 Waarderingsgrondslagen 9.4.1 Algemene toelichting Algemeen UWOON is een stichting met de status van “toegelaten instelling volkshuisvesting”. Zij heeft specifi eke toelating in de gemeenten Ermelo, Elburg, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten en is werkzaam binnen de juridische wetgeving vanuit de Woonwet en het Besluit Beheer Sociale Huursector. UWOON is statutair gevestigd te Harderwijk en heeft vestigingen in Elburg, Ermelo en Harderwijk. De activiteiten bestaan voornamelijk uit de exploitatie en ontwikkeling van woningen. Regelgeving De jaarverslaggeving door toegelaten instellingen volks - huisvesting dient te voldoen aan de eisen zoals deze zijn geformuleerd in het Besluit beheer sociale huursector. In dit besluit wordt BW2 Titel 9 voorgeschreven behoudens enkele uitzonderingen van specifi eke aard. Voor verslagjaren vanaf 2005 is door de Raad voor de Jaarverslaggeving de defi nitieve Richtlijn 645 Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting uitgegeven. In deze richtlijn zijn onder meer specifi eke modellen voor de balans en de winst-en-verliesrekening opgenomen en zijn voor de sector specifi eke presentatie, waarderings- en verslaggevingsvoorschriften geformuleerd. De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de wettelijke bepalingen van Titel 9 Boek 2 BW en de stellige uitspraken van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving, uitgegeven door de Raad voor de Jaarverslaggeving. Toelichtingen op posten in de balans, winst-en-verliesrekening en kasstroomoverzicht worden in de jaarrekening genummerd. Grondslagen voor consolidatie In de consolidatie worden de fi nanciŽle gegevens van UWOON en haar groepsmaatschappijen opgenomen. Dit betreft alle maatschappijen waarmee zij een organisatorische en economische eenheid vormt. Integraal in de consolidatie worden opgenomen deelnemingen waarin beslissende zeggenschap op het beleid kan worden uitgeoefend. In het algemeen betreft het deelnemingen waarin het belang meer dan 50% bedraagt. Derden hebben geen aandeel in het gepresenteerde groepsvermogen en groepsresultaat. Proportioneel in de consolidatie worden opgenomen deelnemingen in entiteiten voor zover eenzelfde invloed op het beleid kan worden uitgeoefend als door elk der overige participanten. In 2010 heeft deze situatie zich voorgedaan voor De Driesprong BV en VOF UWOON-Bouwfonds. Hierin participeert UWOON Holding BV voor 50%. Vanaf de oprichtings/overnamedatum worden de resultaten en de identifi ceerbare activa en passiva van nieuwe groepsmaatschappijen opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening. 62 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9. Jaarrekening De oprichtings/overnamedatum is het moment dat beslissende zeggenschap kan worden uitgeoefend in de betreffende groepsmaatschappij. De verkrijgingsprijs bestaat uit het geldbedrag of equivalent dat is overeengekomen voor de verkrijging van de overgenomen entiteit vermeerderd met eventuele direct toerekenbare kosten. Groepsmaatschappijen blijven in de consolidatie opgenomen tot het moment dat zij worden verkocht; deconsolidatie vindt plaats op het moment dat de beslissende zeggenschap wordt overgedragen en indien de maatschappij slechts gehouden wordt om te vervreemden. De in de consolidatie begrepen rechtspersonen en vennootschappen zijn: UWOON Holding BV (100%) UWOON Projectontwikkeling BV (100%) UWOON Beheer en onderhoud BV (100%) De Driesprong BV (50%) VOF UWOON-Bouwfonds (50%) Intercompany-transacties, intercompany-winsten en onderlinge vorderingen en schulden tussen groepsmaatschappijen worden geŽlimineerd voor zover de resultaten niet door transacties met derden buiten de groep zijn gerealiseerd. Ongerealiseerde verliezen op intercompany-transacties worden ook geŽlimineerd tenzij er sprake is van een bijzondere waardevermindering. Resultaten op intercompany-transacties tussen in de consolidatie opgenomen groepsmaatschappijen worden volledig uit zowel de balanswaardering als het groeps resultaat geŽlimineerd voorzover deze resultaten nog niet door een overdracht van het verkregen actief of passief aan derden buiten de groep zijn gerealiseerd. Buiten de consolidatie blijft een aantal kleine meerderheidsdeelnemingen die afzonderlijk en gezamenlijk van te verwaarlozen betekenis zijn. Daarnaast zijn de maatschappijen die verworven zijn uitsluitend met de bedoeling om deze te vervreemden, niet meegenomen in de consolidatie. Deze maatschappijen zijn opgenomen onder de vlottende activa onder effecten (slechts gehouden om te vervreemden). Presentatie van de deelneming vindt plaats onder de vlottende activa indien de verkoop binnen een jaar na verkrijging waarschijnlijk is op overnamedatum of binnen een korte periode daarna. Schattingen Bij toepassing van de grondslagen en regels voor het opstellen van de jaarrekening vormt de directie van UWOON zich verschillende oordelen en maakt schattingen die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het in artikel 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de betreffende jaarrekeningposten. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 63 9.4.2 Grondslagen voor waardering van activa en passiva Regelgeving De jaarverslaggeving door toegelaten instellingen volkshuis vesting dient te voldoen aan de eisen zoals deze zijn geformuleerd in het Besluit beheer sociale huursector. In dit besluit wordt BW2 Titel 9 voorgeschreven behoudens enkele uit zonderingen van specifi eke aard. Voor verslagjaren vanaf 2005 is door de Raad voor de Jaarverslaggeving de defi nitieve Richtlijn 645 Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting uitgegeven. In deze richtlijn zijn onder meer specifi eke modellen voor de balans en de winst-en-verliesrekening opgenomen en zijn voor de sector specifi eke presentatie, waarderings- en verslaggevingsvoorschriften geformuleerd. In 2011 is een herziene richtlijn uitgebracht met verplichte ingangsdatum voor verslagjaren vanaf 2012. In afwachting van binnen de sector uit te brengen leidraden is niet tot eerdere toepassing besloten. De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de wettelijke bepalingen van Titel 9 Boek 2 BW en de stellige uitspraken van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving, uitgegeven door de Raad voor de Jaar verslaggeving. Activa en verplichtingen worden in het algemeen gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs of de actuele waarde. Indien geen specifi eke waarderingsgrondslag is vermeld vindt waardering plaats tegen de verkrijgingsprijs. In de balans, de winst-en-verliesrekening en het kasstroom overzicht zijn referenties opgenomen. Met deze referenties wordt verwezen naar de toelichting. Toelichtingen op posten in de balans, winsten- verliesrekening worden in de jaarrekening genummerd. Algemeen Vergelijking met voorgaand jaar De gehanteerde grondslagen van waardering en resultaat bepaling zijn ongewijzigd gebleven ten opzichte van voorgaand jaar. Verwerking verplichtingen In de jaarrekening worden naast juridisch afdwingbare verplichtingen tevens feitelijke verplichtingen verwerkt die kunnen worden gekwalifi ceerd als “intern geformaliseerd en extern gecommuniceerd”. Hiervan is sprake wanneer uitingen namens de corporatie zijn gedaan richting huurders, gemeenten en overige stakeholders aangaande verplichtingen inzake toe komstige herstructureringen en toekomstige nieuwbouwprojecten. Een feitelijke verplichting is gekoppeld aan het besluitvormingsproces van de corporatie rondom projectontwikkeling en herstructurering. Van een feitelijke verplichting is sprake indien de formalisering van de defi nitief ontwerpfase en afgeleid het aanvragen van de bouwvergunning heeft plaatsgevonden. MateriŽle vaste activa Onroerende en roerende zaken in exploitatie De oorspronkelijke investeringen in complexen worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs onder aftrek van cumulatieve afschrijvingen en (naar verwachting duurzame) bijzondere waardeverminderingen. De verkrijgings- of vervaardigingsprijs wordt bepaald als de som van alle direct toe te rekenen uitgaven, eventueel vermeerderd met na-investeringen. Tevens worden hierbij de rente tijdens de bouw op vreemd vermogen en direct toerekenbare interne kosten alsmede transactiekosten geactiveerd. Voor zover verkregen subsidies kwalifi ceren als investeringssubsidie worden deze in mindering gebracht op de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De geactiveerde rente wordt berekend tegen de gemiddelde rentevoet. Voor onroerende zaken waarvoor specifi eke fi nanciering is aangetrokken wordt de interestvoet van deze specifi eke fi nanciering gehanteerd. Uitgaven na eerste verwerking (de zogeheten na-investeringen) die leiden tot een waardeverhoging van het actief worden aangemerkt als activeerbare kosten van vernieuwing. Uitgaven die betrekking hebben op toekomstige herstructureringen, waarvan de feitelijke verplichtingen dan wel de in rechte afdwingbare verplichtingen zijn aangegaan worden in de waardering betrokken. Herstructurering onderscheidt zich van renovatie door het verbeteren of vergroten van de oorspronkelijke woningcapaciteit. De lasten van onderhoud waaronder renovatie onderscheiden zich van activeerbare kosten door het feit dat er geen sprake is van een waardeverhoging van het actief. De lasten van onderhoud worden direct in het resultaat verantwoord. Complexen worden gedefi nieerd op basis van groepen van gelijksoortige activa (kasstroomgenererende eenheid). Deze worden gedefi nieerd op basis van indeling naar bouwjaarklasse en locatie. De indeling sluit aan op de wijze waarop het interne beleid en de bedrijfsvoering is gedefi nieerd. Aansluiting is daarbij gezocht bij de differentiatie in het huur- en onderhoudsbeleid en levensduurschattingen. Jaarlijks vindt toetsing plaats van de boekwaarde en reŽle waarde. De toetsing geschiedt op complexniveau. Een bijzonder waardeverminderingsverlies is het bedrag waarmee de boekwaarde de reŽle waarde duurzaam overschrijdt. Van duurzaamheid is sprake wanneer de verwachte reŽle waarde gedurende een periode van ten minste vijf jaar lager is dan de boekwaarde. De reŽle waarde wordt afhankelijk gesteld van de voorgenomen bestemming van complexen. De reŽle waarde van de onroerende zaken in exploitatie bestemd voor de verhuur is de bedrijfswaarde. De onroerende zaken kunnen voor langere of kortere termijn voor verhuur worden aangehouden. De bedrijfswaarde wordt gevormd door de contante waarde van de geprognosticeerde kasstromen uit hoofde van toekomstige exploitatieopbrengsten en toekomstige exploitatielasten over de geschatte resterende looptijd van de investering. Daarbij wordt rekening gehouden met de voorgenomen bestemming en aard van het bezit. Onderscheid wordt gemaakt in woningen bestemd voor de verhuur, woningen bestemd voor de verkoop op korte en langere termijn en bedrijfsmatige/overige onroerende zaken. De kasstroomprognoses zijn gebaseerd op redelijke en onderbouwde veronderstellingen die de beste schatting van de directie weergeven van de economische omstandigheden die van toepassing zullen zijn gedurende de resterende levensduur van het actief. De kasstromen zijn gebaseerd op de eind 2011 intern geformaliseerde meerjaren begroting en bestrijken een periode van 5 jaar behoudens de verwachte kosten van planmatig onderhoud met een werkingsduur van meer dan vijf jaar. Voor latere jaren wordt uitgegaan van de verwachte gemiddelde groeivoeten voor infl atie, huurstijging en rente alsmede genormeerde lastenniveaus. Bij de bedrijfswaardeberekening gelden de volgende uitgangspunten: jaarlijkse huurverhogingen van 2,25% (2012/2013); 2,00% (na 2013); jaarlijkse huurderving van 0,5 %; mutatiegraad van 7 % en huurharmonisatie tot 60, 74, 75 of 80 % van de maximaal redelijke huur afhankelijk van het verhuurcomplex; jaarlijkse stijging van de onderhoudskosten van 2,25% (2012), 2,00% (2013-2015); 3,00% (na 2016); jaarlijkse stijgingen van de variabele lasten van 2,25% (2012). 2,00% (2013-2015); 3,00% (na 2016); genormeerde variabele lasten (OZB, verzekering en algemeen beheer) van € 1.106 per verhuureenheid. genormeerde kosten voor reparatieonderhoud van € 390 per verhuureenheid; genormeerde kosten voor mutatieonderhoud van € 4.278 per mutatie; kosten van planmatig onderhoud, conform levensduur onderhoudsbegroting; een restwaarde op basis van geschatte grondwaarde aan het einde van de exploitatieperiode uitgaande van herbestemming van de grond binnen de sociale huursector; een rekenrente van 5,25 % voor WSW-geborgde woningen; een rekenrente van 5,25 % voor niet-WSW-geborgde woningen, bedrijfsmatige en overige onroerende zaken; de periode waarover contant gemaakt wordt loopt parallel met de geschatte resterende levensduur van de complexen/ investering (variŽrend van 10 tot 50 jaar), de minimale levensduur is gesteld op 10 jaar tenzij vanuit planvorming een kortere levensduur gerechtvaardigd is. De heffi ngsbijdrage van het Centraal Fonds Volkshuisvesting en de te betalen vennootschapsbelasting maken geen onderdeel uit van de bedrijfswaarde. Bij de bepaling van de bedrijfswaarde wordt rekening gehouden met de rentabiliteitswaardecorrectie van de bestaande leningenportefeuille en beleggingen. De rentabiliteitswaardecorrectie betreft het verschil tussen de contante waarde van de verwachte kasstromen uit hoofde van leningen en beleggingen en de waardering van deze posten op de balans. De verwachte opbrengstwaarde van woningen geoormerkt voor verkoop wordt gedefi nieerd als de contante waarde van het bedrag dat kan worden verkregen bij vrijwillige verkoop binnen een verwachte termijn, onder aftrek van verkoopkosten 64 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 die niet door de koper worden gedragen. Ter bepaling van dit bedrag worden taxaties uitgevoerd door onafhankelijke externe deskundigen of worden vergelijkbare onroerende zaken als referentie gehanteerd. Gegeven het feit dat verkopen hoofdzakelijk worden verricht in het kader van de fi nanciering van onrendabele investeringen in nieuwbouw worden deze verkopen voor een periode van vijf jaar in de waardering betrokken. Daarmee wordt recht gedaan aan het voorwaardelijke karakter van de geoormerkte verkopen. De bepaling van de restwaarde van de grond opgenomen in de bedrijfswaarde vindt voor zover er nog geen herbestemming van de grond heeft plaatsgevonden, plaats op basis van de huidige vergelijkbare kavel of vierkante meterprijs voor een sociale huurwoning. Deze kavelprijs wordt geÔndexeerd naar het einde van de levensduur en verminderd met verwachte sloopkosten en kosten van uitplaatsing. Per saldo is rekening gehouden met een restwaarde van € 5.288 (prijspeil 2011). Indien feitelijke dan wel in rechte afdwingbare verplichtingen zijn aangegaan die consequenties hebben voor de bestemming van de grond, dan wordt met deze gewijzigde bestemming in de waardering rekening gehouden. Onroerende zaken verkocht onder voorwaarden Onroerende zaken die in het kader van een regeling Verkoop onder Voorwaarden (VOV) zijn overgedragen aan een derde en waarvoor UWOON een terugkoopplicht kent worden aangemerkt als fi nancieringsconstructie. De betreffende onroerende zaken worden gewaardeerd tegen actuele waarde zijnde de met de koper overeengekomen contractprijs (eerste waardering) en daarna de marktwaarde op basis van VOV. Indien de regeling voorziet in een terugkooprecht tegen een signifi cant lagere terugkoopprijs dan de reŽle waarde op het terugkoopmoment dan is de verwerking overeenkomstig de terugkoopplicht. Voor de in de regeling overeengekomen overdrachtswaarde wordt aan de creditzijde van de balans een terugkoopverplichting opgenomen. Deze terugkoopverplichting wordt jaarlijks gewaardeerd en getoetst aan de bij overdracht ontstane verplichting rekening houdend met de contractvoorwaarden. In het kader van de verkoop van woningen onder voorwaarden heeft UWOON een terugkoopverplichting en/of recht die mede afhankelijk is van de ontwikkeling van de waarde van de woningen in het economisch verkeer. De terugkoop verplichting/ recht wordt jaarlijks gewaardeerd. Indien de verwachting bestaat dat de terugkoop binnen ťťn jaar zal plaatsvinden is de verplichting onder de kortlopende schulden verantwoord. Onroerende en roerende zaken in ontwikkeling Dit betreffen complexen in aanbouw die worden gewaardeerd tegen uitgaafprijzen en toegerekende kosten van het werkapparaat uit hoofde van voorbereiding, toezicht en directievoering onder aftrek van een bijzondere waardevermindering uit hoofde van te dekken stichtingskosten. Bij de bepaling van de bijzondere waardevermindering worden de boekwaarde 9. Jaarrekening Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 65 en de reŽle waarde van de kasstroomgenererende eenheid waartoe de onroerende zaken gaan behoren betrokken. Voorts wordt rente tijdens de bouw toegerekend. De geactiveerde rente wordt berekend tegen een rentevoet rekening houdend met de looptijd van een project. Voor 2011 is deze vastgesteld op 5,0%. Indien de bijzondere waardevermindering hoger is dan de waarde van de onroerende zaken in ontwikkeling, dan wordt de onroerende zaak op nihil gewaardeerd en wordt een voorziening aan de creditzijde van de balans opgenomen. Met betrekking tot zogeheten gecombineerde projecten wordt het aandeel van de koopwoningen verantwoord onder de post onderhanden projecten, het aandeel huur woningen wordt verantwoord onder de onroerende en roerende zaken in ont wikkeling. Voor wat betreft het onrendabele deel van het gecombineerde project wordt bij het aangaan van de verplichting het onrendabele deel verminderd met het verwachte verkoopresultaat in de winst-en-verliesrekening verantwoord onder de post overige waardeveranderingen (im) materiŽle vaste activa. Bij oplevering van het totale project wordt het verkoopresultaat zowel verantwoord onder de post verkoop onroerende zaken als onder de post overige waardeveranderingen (im)materiŽle vaste activa. Daarmee wordt de economische realiteit van de transactie het best zichtbaar gemaakt. Afschrijving vindt eerst plaats nadat de betreffende complexen in exploitatie zijn genomen. Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie De onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie worden gewaardeerd op basis van aanschafwaarde onder aftrek van lineaire afschrijvingen. Afschrijvingen vangen aan in het jaar volgend op het jaar van investering. Niet aan de bedrijfsuitoefening dienstbare activa worden gewaardeerd tegen verwachte directe opbrengstwaarde. FinanciŽle vaste activa Te vorderen BWS-subsidies De vordering uit hoofde van binnen het Besluit Woninggebonden Subsidies toegezegde bedragen (contante waarde van de uitbetalingen) wordt jaarlijks verminderd met de door de budgethouders beschikbaar gestelde bedragen. De uit betalingstermijn is afhankelijk gesteld van de disconteringsvoet en beloopt vanaf de vaststelling van de subsidie maximaal 30 jaar. Deelnemingen Deelnemingen in groepsmaatschappijen en overige deelnemingen waarin invloed van betekenis kan worden uitgeoefend worden gewaardeerd volgens de nettovermogenswaardemethode. Invloed van betekenis wordt in ieder geval verondersteld aanwezig te zijn bij een aandeelhoudersbelang van meer dan 20%. De nettovermogenswaarde wordt berekend volgens de grondslagen die gelden voor deze jaarrekening; voor deelnemingen waarvan onvoldoende gegevens beschikbaar zijn voor aan passing aan deze grondslagen, wordt uitgegaan van de waarderingsgrondslagen van de betreffende deelneming. Indien de waardering van een deelneming volgens de nettovermogenswaarde negatief is, wordt deze op nihil gewaardeerd. Indien en voor zover Woningcorporatie in deze situatie geheel of ten dele instaat voor de schulden van de deelneming respectievelijk het stellige voornemen heeft de deelneming tot betaling van haar schulden in staat te stellen, wordt een voorziening getroffen. Deelnemingen waar geen invloed van betekenis kan worden uitgeoefend worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs of, indien hiertoe aanleiding bestaat, een lagere waarde. Vorderingen op deelnemingen De onder fi nanciŽle vaste activa opgenomen vorderingen worden gewaardeerd tegen de realiseerbare waarde van het verstrekte bedrag, gewoonlijk de nominale waarde, onder aftrek van noodzakelijk geachte voorzieningen. Overige fi nanciŽle activa De onder fi nanciŽle vaste activa opgenomen overige vorderingen omvatten verstrekte leningen en overige vorderingen, alsmede gekochte leningen en obligaties die tot het einde van de looptijd zullen worden aangehouden. Deze vorderingen worden initieel gewaardeerd tegen reŽle waarde. Vervolgens worden deze leningen en obligaties gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Indien er bij de ver strekking van leningen of de verwerving van obligaties sprake is van disagio of agio, wordt dit gedurende de looptijd ten gunste respectievelijk ten laste van het resultaat gebracht als onderdeel van de effectieve rente. Ook transactiekosten worden verwerkt in de eerste waardering en als onderdeel van de effectieve rente ten laste van het resultaat gebracht. Bijzondere waardeverminderingen worden in mindering gebracht op de geamortiseerde kostprijs en direct verantwoord in de winst- enverliesrekening. Bijzondere waardeverminderingen van fi nanciŽle vaste activa Ook voor fi nanciŽle instrumenten beoordeelt de Stichting op iedere balansdatum of er objectieve aanwijzingen zijn voor bijzondere waardeverminderingen van een fi nancieel actief of een groep van fi nanciŽle activa. Bij aanwezigheid van objectieve aanwijzingen voor bijzondere waardeverminderingen bepaalt de Stichting de omvang van het verlies uit hoofde van de bijzondere waardeverminderingen, en verwerkt dit direct in de winst-en-verliesrekening. Bij fi nanciŽle activa die gewaardeerd zijn tegen geamortiseerde kostprijs wordt de omvang van de bijzondere waardevermindering bepaald als het verschil tussen de boekwaarde van het actief en de best mogelijke schatting van de toekomstige kasstromen, contant gemaakt tegen de effectieve rentevoet van het fi nanciŽle actief zoals die is bepaald bij de eerste verwerking van het instrument. Het waardeverminderingsverlies dat daarvoor opgenomen was, dient te worden teruggenomen indien de afname van de waardevermindering verband houdt met een objectieve gebeurtenis 66 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 kortlopende schulden. Liquide middelen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen en verliezen die op balansdatum bestaan waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de hoogte redelijkerwijs kan worden geschat. Voorzieningen worden tegen nominale waarde opgenomen. Met verplichtingen van samenwerkingscombinaties in de vorm van een vennootschap onder fi rma wordt als gevolg van de hoofdelijke aansprakelijkheid slechts rekening gehouden indien en voor zover de fi nanciŽle positie van ťťn of meerdere partners daartoe aanleiding geeft. Latente belastingvorderingen en -verplichtingen Latente belastingvorderingen en -verplichtingen worden opgenomen voor tijdelijke verschillen tussen de waarde van de activa en passiva volgens fi scale voorschriften enerzijds en de boekwaarden die in deze jaarrekening gevolgd worden anderzijds. De berekening van de latente belastingvorderingen en -verplichtingen geschiedt tegen de belastingtarieven die op het einde van het verslagjaar gelden, of tegen de tarieven die in de komende jaren gelden, voor zover deze al bij wet zijn vastgesteld. Latente belastingvorderingen uit hoofde van verrekenbare verschillen en beschikbare voorwaartse verliescompensatie worden opgenomen voor zover het waarschijnlijk is dat er toekomstige fi scale winst beschikbaar zal zijn waarmee verliezen kunnen worden gecompenseerd en verrekeningsmogelijkheden kunnen worden benut. Latente belastingen worden verantwoord voor tijdelijke verschillen inzake groepsmaatschappijen, deelnemingen en joint ventures, tenzij UWOON in staat is het tijdstip van afl oop van het tijdelijk verschil te bepalen en het niet waarschijnlijk is dat het tijdelijk verschil in de voorzienbare toekomst zal afl open. Latente belastingvorderingen zijn opgenomen onder de fi nanciŽle vaste activa, latente belastingverplichtingen zijn opgenomen onder de voorzieningen. Belastinglatenties worden gewaardeerd op basis van contante waarde. De gehanteerde disconteringsvoet bedraagt 5,25%. Voorziening onrendabele investeringen nieuwbouw Verwachte verliezen als gevolg van onrendabele investeringen nieuwbouw worden als bijzondere waardeverandering in mindering gebracht op de boekwaarde van het complex waartoe de investeringen gaan behoren. Indien en voor zover de verwachte verliezen de boekwaarde van het betreffende complex overtreffen, wordt voor dit meerdere een voorziening gevormd. Onder verwachte verliezen wordt in dit verband verstaan de netto contante waarde van alle investeringsuitgaven minus aan deze investering toe te rekenen ontvangsten. na afboeking. De terugname wordt beperkt tot maximaal het bedrag dat nodig is om het actief te waarderen op de ge amortiseerde kostprijs op het moment van de terugname, als geen sprake geweest zou zijn van een bijzondere waardevermindering. Het teruggenomen verlies wordt in de winst-enverliesrekening verwerkt. Voorraden Voorraden De voorraden grond- en hulpstoffen worden gewaardeerd op verkrijgingsprijzen onder toepassing van de FIFO-methode (fi rst in, fi rst out) of lagere opbrengstwaarde. Onderhanden werk De voorraden onderhanden werk (onverkochte woningen uit projectontwikkeling) worden gewaardeerd op vervaardigingsprijs of lagere opbrengstwaarde. De vervaardigingsprijs omvat alle kosten die samenhangen met de verkrijging of vervaardiging, alsmede gemaakte kosten om de voorraden op hun huidige plaats en in hun huidige staat te brengen. In de kosten van vervaardiging zijn begrepen directe loonkosten en toeslagen voor aan de productie gerelateerde indirecte vaste en variabele kosten, waaronder de kosten van het bedrijfsbureau, onderhoudsafdeling en interne logistiek alsmede toerekende rente. De opbrengstwaarde is de geschatte verkoopprijs onder aftrek van direct toerekenbare verkoopkosten. Bij de bepaling van de opbrengstwaarde wordt rekening gehouden met de incourantheid van de voorraden. De per ultimo van dit jaar uitgegeven en/of ontvangen bedragen worden in de toelichting op de balans gespecifi ceerd naar project. Onderhanden projecten Onderhanden projecten in opdracht van derden wordt gewaardeerd tegen de gerealiseerde projectopbrengsten (bestaande uit de gerealiseerde projectkosten en toegerekende winst). Zie hiervoor de grondslag in paragraaf 3.1.1. Indien van toepassing, worden hierop de verwerkte verliezen en reeds gedeclareerde termijnen in mindering gebracht. Indien het saldo van alle onderhanden projecten negatief bedraagt, worden onder handen projecten gepresenteerd onder de kortlopende schulden. Uitgaven voor projectkosten voor nog niet verrichte prestaties worden opgenomen onder de voorraden. Vorderingen Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reŽle waarde van de tegenprestatie. Huurdebiteuren Een voorziening voor oninbaarheid wordt in mindering gebracht op de boekwaarde van de vordering. Liquide middelen Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en direct opeisbare deposito’s met een looptijd korter dan twaalf maanden. Rekening-courantschulden bij banken zijn opge nomen onder schulden aan kredietinstellingen onder 9. Jaarrekening Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 67 Voorziening deelnemingen De voorziening deelneming betreft de negatieve nettovermogenswaarde van deelnemingen indien de corporatie zich aansprakelijk heeft gesteld voor de schulden van de deelneming respectievelijk zich stellig heeft voorgenomen de deelneming tot betaling van haar schulden in staat te stellen. Langlopende schulden Langlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reŽle waarde. Transactiekosten die direct zijn toe te rekenen aan de verwerving van de schulden worden in de waardering bij eerste verwerking opgenomen. Schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Het verschil tussen de bepaalde boekwaarde en de uiteindelijke afl ossingswaarde wordt op basis van de effectieve rente gedurende de looptijd van de schulden in de winst-en-verlies rekening als interestlast verwerkt. De afl ossingsverplichting voor het komend jaar van de langlopende schulden is opgenomen onder de kortlopende schulden. In het kader van de verkoop van woningen onder voorwaarden heeft de corporatie een terugkoopverplichting die mede afhankelijk is van de ontwikkeling van de waarde van de woningen in het economisch verkeer. De terugkoopverplichting wordt jaarlijks gewaardeerd. Indien de verwachting bestaat dat de terugkoop binnen ťťn jaar zal plaatsvinden is de verplichting onder de kortlopende schulden verantwoord. Overige activa en passiva Voor zover in het bovenstaande niet anders is aangegeven worden activa en passiva gewaardeerd op nominale waarde. Hierbij wordt op vorderingen, indien dit noodzakelijk is, een voorziening wegens mogelijke oninbaarheid in mindering gebracht. 9.4.3 Grondslagen voor bepaling van het resultaat Algemeen Het resultaat wordt bepaald als verschil tussen de opbrengstwaarde van de geleverde prestaties en de kosten en andere lasten over het jaar. De resultaten op transacties worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn gerealiseerd; verliezen reeds zodra zij voorzienbaar zijn. Opbrengstverantwoording Opbrengsten uit de levering van goederen worden verwerkt zodra alle belangrijke rechten en risico’s met betrekking tot de eigendom van de goederen zijn overgedragen aan de koper. Opbrengsten uit de levering van diensten geschieden naar rato van de geleverde prestaties, gebaseerd op de verrichte diensten tot aan de balansdatum in verhouding tot de in totaal te verrichten diensten. Projectopbrengsten en projectkosten Voor onderhanden projecten, waarvan het resultaat op betrouwbare wijze kan worden bepaald, worden de projectopbrengsten en de projectkosten verwerkt als netto-omzet en kosten in de winst-en-verliesrekening naar rato van de verrichte prestaties per balansdatum (de ‘Percentage of Completion’- methode, ofwel de PoC-methode). De voortgang van de verrichte prestaties wordt bepaald op basis van de tot de balansdatum gemaakte projectkosten in verhouding tot de geschatte totale projectkosten. Als het resultaat (nog) niet op betrouwbare wijze kan worden ingeschat, dan worden de opbrengsten als netto-omzet verwerkt in de winsten- verliesrekening tot het bedrag van de gemaakte projectkosten, dat waarschijnlijk kan worden verhaald; de projectkosten worden dan verwerkt in de winst-en-verliesrekening in de periode waarin ze zijn gemaakt. Zodra het resultaat wel op betrouwbare wijze kan worden bepaald, vindt opbrengstverantwoording plaats volgens de PoC-methode naar rato van de verrichte prestaties per balansdatum. Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen de projectopbrengsten en projectkosten. Projectopbrengsten zijn de contractueel overeengekomen opbrengsten en opbrengsten uit hoofde van meer- en minderwerk, claims en vergoedingen indien en voor zover het waarschijnlijk is dat deze worden gerealiseerd en ze betrouwbaar kunnen worden bepaald. Projectkosten zijn de direct op het project betrekking hebbende kosten, die kosten die in het algemeen aan projectactiviteiten worden toegerekend en toegewezen kunnen worden aan het project en andere kosten die contractueel aan de opdrachtgever kunnen worden toegerekend. Indien het waarschijnlijk is dat de totale projectkosten de totale projectopbrengsten overschrijden, dan worden de verwachte verliezen onmiddellijk in de winst-en-verliesrekening verwerkt. Dit verlies wordt verwerkt in de kostprijs van de omzet. De voorziening voor het verlies maakt onderdeel uit van de post onderhanden projecten. Bijzondere posten Bijzondere posten zijn baten of lasten die behoren tot de gewone bedrijfsuitoefening, maar op grond van de aard, omvang of het incidentele karakter afzonderlijk worden toegelicht, teneinde een goed inzicht te geven in het resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening van de corporatie en met name de ontwikkeling daarin. Bijzondere posten worden met het oog op de analyse en de vergelijkbaarheid van de resultaten zoveel als mogelijk naar aard en omvang afzonderlijk en ongesaldeerd toegelicht. Bedrijfsopbrengsten Huren De jaarlijkse huurverhoging is van overheidswege gebonden aan een maximum. Voor het verslagjaar 2011 bedroeg dit maximumpercentage 1,3%. 9. Jaarrekening 68 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Vergoedingen Dit betreffen ontvangen bedragen van huurders en bewoners ter dekking van te maken en gemaakte servicekosten. Jaarlijks vindt verrekening plaats op basis van de daadwerkelijke bestedingen. De kosten worden verantwoord onder de overige bedrijfslasten. Overheidsbijdragen De bijdragen bestaan uit subsidies in het kader van woningaanpassingen. Verkoop onroerende zaken De post verkopen onroerende zaken betreft het saldo van de behaalde verkoopopbrengst minus de boekwaarde (bestaand bezit) danwel de vervaardigingsprijs (Projecten voor derden). Winsten worden verantwoord op het moment van levering (passeren transportakte). Eventuele verliezen op nieuwbouw koopprojecten worden verantwoord zodra deze voorzienbaar zijn. De opbrengst uit woningen verkocht onder voorwaarden wordt niet verantwoord als verkoopopbrengst daar de belangrijkste economische rechten niet zijn overgedragen aan de koper. De gegarandeerde terugkoopverplichting wordt opgenomen onder de post Langlopende schulden, terugkoopverplichting VOV woningen en wordt jaarlijks met inachtname van de contractvoorwaarden gewaardeerd. Geactiveerde productie ten behoeve van het eigen bedrijf De toe te rekenen interne directe kosten ten behoeve van onroerende zaken in ontwikkeling worden hieronder verantwoord. Bedrijfslasten Afschrijvingen op materiŽle vaste activa De afschrijvingen op materiŽle vaste activa en goodwill worden gebaseerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Afschrijvingen vinden plaats volgens de lineaire methode danwel de annuÔtaire methode op basis van de verwachte gebruiksduur. Met een mogelijke restwaarde wordt geen rekening gehouden. Over terreinen en vastgoedbeleggingen wordt niet afgeschreven. Indien een schattingswijziging plaatsvindt van de toe komstige gebruiksduur, dan worden de toekomstige afschrijvingen aangepast. Boekwinsten en -verliezen bij verkoop van materiŽle vaste activa zijn begrepen onder de afschrijvingen. Overige waardeveranderingen materiŽle vaste activa De overige waardeveranderingen worden gebaseerd op de waardering van de betreffende activaposten. De onder deze post verantwoorde bedragen hebben betrekking op een afboeking dan wel terugneming van een bijzondere waarde vermindering. Deze bijzondere waardevermindering ontstaat door een jaarlijkse toets van de reŽle waarde ten opzichte van de waarde gebaseerd op boekwaarde, de zogenaamde minimumwaardering sregel. Erfpacht Jaarlijks wordt door de gemeente voor het gebruik van de grond onder de verhuureenheden erfpacht in rekening gebracht op basis van canons. De eenmalig afgekochte meerjarige erfpachtscontracten maken onderdeel uit van de vervaardigingsprijs en zijn daarmee onderdeel van de materiŽle vaste activa in exploitatie en/of de vastgoed beleggingen. Periodiek betaalbare beloningen Lonen, salarissen en sociale lasten worden op grond van de arbeidsvoorwaarden verwerkt in de winst-en-verliesrekening voor zover ze verschuldigd zijn aan werknemers. Pensioenen UWOON heeft een pensioenregeling via Stichting Pensioenfonds voor de Woningcorporaties. De regeling betreft een toegezegd-pensioenregeling op basis van middelloon. Hierbij is een pensioen toegezegd aan personeel op de pensioengerechtigde leeftijd, afhankelijk van leeftijd, salaris en dienstjaren. De opgebouwde aanspraken en rechten worden geÔndexeerd op basis van voorwaardelijke toeslagverlening. Deze pensioenregeling is verwerkt volgens de verplichtingenbenadering. Voor de pensioenregelingen betaalt UWOON premies aan het pensioenfonds gebaseerd op het salaris in het betreffende jaar. UWOON heeft in geval van een tekort bij het fonds geen verplichting tot het voldoen van aan vullende bijdragen anders dan hogere toekomstige premies. De premies worden verantwoord als personeelskosten als deze verschuldigd zijn. Vooruitbetaalde premies worden opgenomen als overlopende activa indien deze tot een terugstorting leiden of tot een vermindering van toekomstige betalingen. Lasten onderhoud Onder deze post worden alle direct aan het verslagjaar toe te rekenen kosten van onderhoud verantwoord. Van toerekenbaarheid is sprake als de daadwerkelijke werkzaamheden in het verslagjaar hebben plaatsgevonden. Reeds aangegane ver plichtingen waarvan de werkzaamheden nog niet zijn uitgevoerd op balansdatum worden verwerkt onder de niet uit de balans blijkende verplichtingen. Het dagelijks onderhoud wordt onderscheiden in kosten van derden en eigen dienst, alsmede de kosten van het materiaalverbruik. In de winst-en-verliesrekening zijn de kosten van de eigen dienst opgenomen bij de kostensoort salarissen en sociale lasten. De lasten van onderhoud onderscheiden zich van activeerbare kosten door het feit dat er geen sprake is van een waardeverhoging van het actief. Overige bedrijfslasten Hieronder worden de overige kosten verantwoord die zijn gemaakt in het kader van de gewone bedrijfsvoering, zoals huisvestingskosten, algemene kosten, overige personeelskosten, belastingen (niet zijnde vennootschapsbelasting), verzekeringen etc. De overige bedrijfslasten worden toegerekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 69 Belastingen Vanaf 1 januari 2008 is UWOON integraal belastingplichtig geworden voor de vennootschapsbelasting. Corporaties zijn sindsdien verplicht over hun integrale activiteiten vennootschapsbelasting te betalen. Een en ander is vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst (VSO). In deze VSO zijn specifi eke bepalingen opgenomen met betrekking tot de waardering van posten op de fi scale openingsbalans en de wijze van resultaatneming. De belasting over het resultaat wordt berekend over het resultaat voor belastingen in de winst-en-verliesrekening, rekening houdend met beschikbare fi scaal compensabele verliezen uit voorgaande boekjaren (voor zover niet opgenomen in de latente belastingvorderingen) en vrijgestelde winstbestanddelen en na bijtelling van niet-aftrekbare kosten. Tevens wordt rekening gehouden met wijzigingen die optreden in de latente belastingvorderingen en latente belastingschulden uit hoofde van wijzigingen in het te hanteren belastingtarief. Deze last is in de geconsolideerde resultatenrekening opgenomen. Rentebaten en rentelasten Rentebaten en rentelasten worden tijdsevenredig verwerkt, rekening houdend met de effectieve rentevoet van de betreffende activa en passiva. Bij de verwerking van de rente lasten wordt rekening gehouden met de verantwoorde transactiekosten op de ontvangen leningen. Activeren van rentelasten Rentelasten worden geactiveerd voor kwalifi cerende activa gedurende de periode van vervaardiging van een actief, indien het een aanmerkelijke hoeveelheid tijd vergt om het actief gebruiksklaar of verkoopklaar te maken. De te activeren rente wordt berekend op basis van de gewogen rentevoet in verhouding tot de uitgaven en periode van vervaardiging. FinanciŽle instrumenten en risicobeheersing Binnen het treasurybeleid van UWOON dient het gebruik van fi nanciŽle instrumenten ter beperking van inherente (rente-, looptijden- en markt-) risico’s. Op grond van het vigerende interne treasurystatuut is het gebruik van fi nanciŽle instrumenten slechts toegestaan voor zover er een materieel verband met het belegde/gefi nancierde vermogen kan worden gelegd en de toepassing er van tot een positie van de totale leningen-/beleggingenportefeuille leidt welke vergelijkbaar is met een positie zonder gebruik te maken van deze instrumenten. Wij wijzen op de in het jaarverslag te vermelden doelstellingen en het beleid van UWOON inzake risicobeheer. Daarbij wordt aandacht besteed aan het beleid voor de afdekking van risico’s verbonden aan alle belangrijke soorten voorgenomen transacties. Valutarisico UWOON is alleen werkzaam in Nederland en loopt geen valuta risico. Prijsrisico UWOON loopt risico’s ten aanzien van de waardering van effecten, opgenomen onder fi nanciŽle vaste activa en effecten. Renterisico UWOON loopt renterisico over de rentedragende vorderingen (met name onder fi nanciŽle vaste activa, effecten en liquide middelen) en rentedragende langlopende en kortlopende schulden (waaronder schulden aan kredietinstellingen). Voor vorderingen en schulden met variabele renteafspraken loopt UWOON risico ten aanzien van toekomstige kasstromen, met betrekking tot vastrentende vorderingen en schulden loopt UWOON risico’s over de marktwaarde. Met betrekking tot de vorderingen worden geen fi nanciŽle derivaten met betrekking tot renterisico gecontracteerd. Met betrekking tot bepaalde vastrentende schulden (schulden aan kredietinstellingen) heeft UWOON geen rente-instrumenten ingezet. Bij schulden met variabele renteafspraken worden, rekening houdend met de door het WSW aangegeven grenzen, rente-instrumenten ingezet ter beperking van het renterisico. Kredietrisico UWOON heeft geen signifi cante concentraties van kredietrisico. UWOON maakt gebruik van meerdere banken teneinde over meerdere kredietfaciliteiten te kunnen beschikken. Voorzover noodzakelijk worden nadere zekerheden verstrekt aan de bank voor beschikbare kredietfaciliteiten. Liquiditeitsrisico UWOON maakt gebruik van meerdere banken om over meerdere kredietfaciliteiten te kunnen beschikken. Voor zover noodzakelijk, worden nadere zekerheden verstrekt aan de bank voor beschikbare kredietfaciliteiten. UWOON past hedge-accounting toe op een aantal afgeleide fi nanciŽle instrumenten. Op het moment van aangaan van een hedge-relatie, wordt dit door de Stichting gedocumenteerd. De stichting stelt door middel van een test periodiek de effectiviteit van de hedge-relatie vast. Dit gebeurt door het vergelijken van de kritische kenmerken van het hedge-instrument met die van de afgedekte positie. Afgeleide fi nanciŽle instrumenten die worden gewaardeerd tegen kostprijs en waarop kostprijshedge-accounting wordt toegepast. 9. Jaarrekening 70 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Bij het toepassen van kostprijshedge-accounting is de eerste waardering en de grondslag van verwerking in de balans en de resultaatbepaling van het hedge-instrument afhankelijk van de afgedekte post. Dit betekent het volgende: Indien de afgedekte post tegen kostprijs in de balans wordt verwerkt, wordt ook het derivaat tegen kostprijs gewaardeerd. Zolang de afgedekte post in de kostprijshedge nog niet in de balans verwerkt wordt, wordt het hedge-instrument niet geherwaardeerd. Het ineffectieve deel van de hedgerelatie wordt indien van toepassing direct in de winst-en-verliesrekening verwerkt. 9.4.4 Belangrijke inschattingen ten aanzien van waardering en resultaatbepaling De jaarrekening wordt overeenkomstig BW2 Titel 9 opgesteld. Het management dient daartoe bepaalde veronderstellingen en schattingen te maken die van invloed zijn op de waardering van activa en verplichtingen, op de resultaatbepaling en de rapportage van voorwaardelijke activa en verplichtingen. MateriŽle vaste activa, minimum waarderingsregel Onroerende en roerende zaken in exploitatie worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs- of vervaardigingsprijs onder aftrek van cumulatieve afschrijvingen en (naar verwachting duurzame) bijzondere waardeverminderingen. Een bijzonder waardeverminderingsverlies is het bedrag waarmee de boekwaarde de reŽle waarde duurzaam overschrijdt. Van duurzaamheid is sprake wanneer de verwachte reŽle waarde gedurende een periode van ten minste vijf jaar lager is dan de boekwaarde. De reŽle waarde wordt afhankelijk gesteld van de voorgenomen bestemming van complexen. De reŽle waarde van de onroerende zaken in exploitatie bestemd voor de verhuur is de bedrijfswaarde. De onroerende zaken kunnen voor langere of kortere termijn voor verhuur worden aangehouden. De uitgangspunten van de reŽle waarde zijn deels afhankelijk van de interne beleidsvoornemens van UWOON. Deze beleidsvoornemens komen onder meer tot uitdrukking in het strategisch voorraadbeheer waarbij eigen keuzes worden gemaakt ten aanzien van verhuur of verkoop, levensduur, kwaliteits- en huurniveaus. Voor zover mogelijk hanteert UWOON binnen de sector gangbare uitgangspunten. Timing en verwerking van onrendabele investeringen nieuwbouw en herstructurering In de jaarrekening worden naast juridisch afdwingbare verplichtingen tevens feitelijke verplichtingen verwerkt die kunnen worden gekwalifi ceerd als “intern geformaliseerd en extern gecommuniceerd”. Hiervan is sprake wanneer uitingen namens de corporatie zijn gedaan richting huurders, gemeenten en overige stakeholders aangaande verplichtingen inzake toe komstige herstructureringen en toekomstige nieuwbouwprojecten. Een feitelijke verplichting is gekoppeld aan het besluitvormingsproces van de corporatie rondom projectontwikkeling en herstructurering. Van een feitelijke verplichting is sprake indien de formalisering van de defi nitief ontwerp fase en afgeleid het aanvragen van de bouwvergunning heeft plaatsgevonden. De aannames gedaan bij de fi nanciŽle impact van bovengenoemde feitelijke verplichtingen kunnen afwijken bij daadwerkelijke realisatie van de projecten. Planvorming kan onder meer wijzigingen in de tijd ondergaan door bewegingen in het prijsniveau van leveranciers, wettelijke procedures en aanpassingen in de voorgenomen bouwproductie. Verwerking fi scaliteit Ten aanzien van de acute belastinglast en belastinglatenties in de jaarrekening heeft UWOON een aantal standpunten inge nomen die eerst bij afwerking van de aangifte over de verslagjaren 2006 tot en met 2011 door de fi scus zullen worden getoetst. De belangrijkste standpunten betreffen: De waardebepaling van de ontwikkelrechten; Het onderscheid tussen onderhoudskosten en investeringen; De verwerking van projectontwikkelingsresultaten; Het vormen van een herbestedingsreserve. Dientengevolge kan de fi scale last over 2011 en voorgaande jaren nog wijzigingen ondergaan en belastinglatenties een andere waarde kennen. 9.4.5 Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. Bij deze methode wordt het nettoresultaat aangepast voor posten van de winst-en-verliesrekening die geen invloed hebben op ontvangsten en uitgaven in het verslagjaar, mutaties in de balansposten en posten van de winst-en-verliesrekening waarvan de ontvangsten en uitgaven niet worden beschouwd als behorende tot de operationele activiteiten. De liquiditeitspositie in het kasstroomoverzicht bestaat uit de liquide middelen onder aftrek van bankkredieten. In het kasstroomoverzicht wordt onderscheid gemaakt tussen operationele, investerings- en fi nancieringsactiviteiten. De kasstromen uit hoofde van de fi nanciering zijn gesplitst in kasstromen met betrekking tot mutaties in de hoofdsom (opgenomen onder fi nancieringsactiviteiten) en betaalde interest (opgenomen onder operationele activiteiten). De inves teringen in materiŽle vaste activa worden opgenomen onder aftrek van de onder overige schulden voorkomende verplichtingen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest, ontvangen dividenden en winstbelastingen zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 71 Onroerende Onroerende Onroerende Onroerende en Totaal en roerende en roerende en roerende roerende zaken zaken in zaken in zaken ten dienste verkocht onder exploitatie ontwikkeling van de exploitatie voorwaarden 1 januari 2011 Verkrijgingsprijzen 350.037 22.628 12.112 1.678 386.455 Herwaardering - - - 67- 67- Cumulatieve waardeverminderingen 23.184- 4.067- - - 27.251- Cumulatieve afschrijvingen 61.569- - 4.154- - 65.723- Boekwaarden 265.284 18.561 7.958 1.611 293.414 Mutaties 2011 Investeringen 630 14.385 167 170 15.352 Desinvesteringen 834- 8.338- 534- - 9.706- Herwaardering - - - 9- 9- Afschrijving 4.629- - 572- - 5.201- Afschrijving desinvestering 163 - 514 - 677 Subsidies - - - - - Waardeverminderingen - 4.059- - - 4.059- Terugneming van waardeverminderingen 2.207 4.347 - - 6.554 Overboekingen naar onderhanden werk - 620- - - 620- Overboekingen naar activa in exploitatie 14.596 14.596- - - - Totaal mutaties 12.133 8.881- 425- 161 2.988 31 december 2011 Verkrijgingsprijzen 364.429 13.459 11.745 1.848 391.481 Herwaardering - - - 76- 76- Cumulatieve waardeverminderingen 20.977- 3.779- - - 24.756- Cumulatieve afschrijvingen 66.035- - 4.212- - 70.247- Boekwaarden 277.417 9.680 7.533 1.772 296.402 9.5 Toelichting op de geconsolideerde balans 9.5.1 MATERIňLE VASTE ACTIVA De mutaties in de materiŽle vaste activa zijn in het navolgende schema samengevat: De afschrijvingstermijnen en gevolgde systematiek luiden als volgt: Grond geen afschrijvingen Bedrijfsruimten annuÔtair 50 jaar Stichtingskosten annuÔtair 50 jaar Overige zaken annuÔtair 50 jaar Garages annuÔtair 50 jaar 9.5.2 FINANCIňLE VASTE ACTIVA De mutaties in de fi nanciŽle vaste activa zijn in het navolgende schema samengevat: Te vorderen Deelnemingen Effecten Latente belasting Overige Totaal BWS subsidie vordering 1 januari 2011 Boekwaarden 33 - - 1.380 1.097 2.510 Mutaties 2011 Investeringen - - - - - - Desinvesteringen 3 - - - - 3 Afschrijvingen/aflflflflflflflfl ossingen 5- - - 50- 1- 56- Waardevermindering - - - - - - Terugneming waardevermindering - - - - - - Resultaat deelnemingen - - - - - - Dotatie voorziening deelnemingen - - - - - - Totaal mutaties 2- - - 50- 1- 53- 31 december 2011 Boekwaarden 31 - - 1.330 1.096 2.457 Alle bedragen x _ 1.000 In het boekjaar werd terzake van onroerende zaken in ontwikkeling en onderhanden werk een bedrag ad € 2,0 miljoen aan rente over grond- en bouwkosten geactiveerd. Bij niet-specifi ek gefi nancierde nieuwbouwprojecten werd een gemiddelde rentevoet gehanteerd van 5,0%. De vaste activa zijn verzekerd voor brand-, vliegtuig- en stormschade. Alle woningen en garages zijn verzekerd zonder opname van een verzekerd bedrag. In geval van schade zal de verzekeraar geen beroep doen op onderverzekering. Voor zover het onroerend goed met vreemd vermogen is gefi nancierd, is dit nagenoeg geheel geschied met rijksleningen of met kapitaalmarktleningen onder overheidsgarantie. Er zijn geen hypothecaire zekerheden afgegeven. Per balansdatum waren verplichtingen aangegaan met betrekking tot materiŽle vaste activa voor een bedrag van € 36,0 miljoen De actuele waarde van de onroerende en roerende zaken in exploitatie gebaseerd op reŽle waarde bedraagt € 437,8 miljoen Ten opzichte van voorgaand verslagjaar is de reŽle waarde met € 38,7 miljoen gemuteerd. Voor de toelichting op deze mutatie wordt verwezen naar de toelichting op de winst-en-verliesrekening. 72 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9. Jaarrekening Vorderingen 9.5.5 HUURDEBITEUREN 464 437 9.5.6 GEMEENTEN Elburg 3.477 - Ermelo 18 96 Harderwijk 34 24 Totaal gemeenten 3.529 120 9.5.7 OVERIGE VORDERINGEN Belastingen 108 37 Termijnen kopers 582 - Rente 53 61 Overige 1.024 518 1.767 616 9.5.8 OVERLOPENDE ACTIVA Vooruitbetaalde rente en aflflflfl ossing - - Overige 857 621 857 621 9.5.9 LIQUIDE MIDDELEN Kas/bank/giro 10.748 1.404 Overige 19 19 Kruisposten 36 31 10.803 1.454 De liquide middelen zijn tot een bedrag van € 19 duizend niet direct opvraagbaar. UWOON heeft bij de BNG een kredietfaciliteit van € 5 miljoen. Hiervoor zijn geen zekerheden overeengekomen. Alle bedragen x _ 1.000 Voor onderhanden projecten die per balansdatum niet zijn voltooid, bedraagt de cumulatieve netto-omzet € 5.388 (2010: € 1.495). Het totaal aan ontvangen voorschotten voor deze onderhanden projecten bedraagt € 5.982 (2010: € 1.221). In 2011 is de stand van de post onderhanden projecten negatief en derhalve aan de passivazijde van de balans verantwoord. 9.5.4 ONDERHANDEN PROJECTEN Elburg: Locatie Vackenordestraat - 274 Ermelo: Locatie Trefpunt 531- - Locatie Oude Arnhemsekarweg 63- - 594- 274 9.5.3 VOORRADEN 2011 2010 Onderhoudsmaterialen 48 365 Onderhanden werk: in ontwikkeling Elburg: Locatie Vackenordestraat - 11- Locatie Beltgravenweg 68 - Locatie Oude Bovendwarsweg 362 - Ermelo: Project Postlaantje 1.000 1.000 Project Driesprong 1.333 1.323 Locatie Amaniet 186 - Locatie Oude Kom/Van de Vlis 1.218 967 Locatie Wegwijzer e.o. 2.560 5.504 Locatie Witte Herbergh e.o. 845 928 Locatie Trefpunt 11.549 11.613 Locatie Taxi Bakker 515 1.646 Locatie Oude Arnhemsekarweg - 106 Harderwijk: Locatie Burg. de Meesterstraat 105 - 19.741 23.076 Onderhanden werk: gereed product Koopproject Horst Noord - 233 - 233 Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 73 Groepsvermogen 9.5.10 EIGEN VERMOGEN 2011 2010 Het verloop van het eigen vermogen is als volgt: Stand per 1 januari 52.648 57.295 Saldo uit de winstverdeling over het boekjaar 990 4.647- 53.638 52.648 9.5.13 LENINGEN OVERHEID EN KREDIETINSTELLINGEN De mutaties in 2011 van de langlopende schulden kunnen als volgt worden toegelicht: Leningen Leningen krediet- Totaal overheid instellingen Stand per 1 januari 371 249.590 249.961 Bij: nieuwe leningen - 26.500 26.500 Af: aflflflflflflflflflflflflflflflflflfl ossingen 15- 13.874- 13.889- Stand per 31 december 356 262.216 262.572 Aflflflflflflflflflflflflflflflflflfl ossingsverplichting volgend boekjaar 15- 16.558- 16.573- Saldo jaarrekening 341 245.658 245.999 Langlopende schulden Looptijd korter Looptijd langer Totaal 2011 Totaal 2010 dan vijf jaar dan vijf jaar Leningen overheid - 357 357 371 Leningen kredietinstellingen 46.515 215.700 262.215 249.590 Terugkoopverplichting woningen verkocht onder voorwaarden - 1.780 1.780 1.617 Waarborgsommen - 4 4 5 Totaal 46.515 217.841 264.356 251.583 Aflflflflflflflflflflflflflflflfl ossingsverplichting volgend boekjaar 16.573- 13.888- Saldo jaarrekening 247.783 237.695 Afl ossingsverplichtingen binnen 12 maanden na de afl oop van het jaar zijn opgenomen onder de kortlopende schulden. De rentabiliteitswaarde (contante waarde van de uit hoofde van bestaande leningscontracten rente- en afl ossingsverplichtingen) bedraagt € 242,7 miljoen. 9.5.12 VOORZIENING ONRENDABELE INVESTERINGEN Stand per 1 januari 5.412 8.737 Toevoegingen 2.990 3.061 Ontrekkingen 4.059- 6.384- Overige mutaties - 2- Stand per 31 december 4.343 5.412 Voorzieningen 9.5.11 VOORZIENING LATENTE BELASTINGVERPLICHTINGEN Stand per 1 januari 1.383 696 Toevoegingen - 687 Ontrekkingen 88- - Overige mutaties - - Stand per 31 december 1.295 1.383 De voorziening latente belastingverplichtingen is gevormd voor belastbare tijdelijke verschillen in de fi scale waardering en de waardering van de fi nanciŽle passiva in deze jaarrekening. De voorziening valt gedurende 50 jaar vrij ten gunste van het commerciŽle resultaat. Alle bedragen x _ 1.000 De gemiddelde betaalde rente over de totale leningportefeuille bedraagt 3,9%. De gemiddelde rente gedurende de restant looptijd bedraagt 4,25%. De duration van de portefeuille bedraagt 9,7 jaar. Er zijn geen complexen hypothecair bezwaard. Van de leningenportefeuille is € 256.985 gewaarborgd door het WSW. De leningportefeuille bestaat voor € 227,0 miljoen uit vastrentende leningen en voor € 35,6 miljoen aan variabelrentende leningen. Van de variabelrentende leningen is € 12,35 miljoen afgedekt met collars of caps. Over € 23,25 miljoen loopt UWOON een renterisico. Conform het UWOON-Treasurystatuut is het gebruik van derivaten slechts toegestaan in situaties waarin sprake is van renterisico reductie. 74 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9. Jaarrekening 9.5.15 WAARBORGSOMMEN Het verloop van de waarborgsommen is als volgt: Stand per 1 januari 5 6 Toegevoegde waarborgsommen - - Uitbetaalde waarborgsommen 1- 1- Stand per 31 december 4 5 9.5.16 KORTLOPENDE SCHULDEN Alle schulden hebben een looptijd van 1 jaar Schulden aan kredietinstellingen 16.573 14.385 Schulden aan gemeenten 145 99 Schulden aan leveranciers 4.231 3.752 Belastingen en premies sociale verzekeringen 1.863 2.165 Overige schulden 71 90 22.883 20.491 Overlopende passiva Te betalen rente 3.640 3.759 Vooruitontvangen huur 347 363 Vooruitontvangen huursubsidie 249 258 Beloningen betaalbaar op termijn 325 202 Vakantieverplichtingen 241 240 Nog te ontvangen facturen 555 196 Overig 175 473 Overlopende passiva 5.532 5.491 28.415 25.982 9.5.14 TERUGKOOPVERPLICHTING WONINGEN VERKOCHT ONDER VOORWAARDEN 2011 2010 1 januari Terugkoopverplichting ontstaan bij overdracht 1.617 1.657 Mutaties: 1 woning Arianehof 170 - - Opwaarderingen - - Afwaarderingen 7- 40- 31 december Terugkoopverplichting ontstaan bij overdracht 1.780 1.617 Alle bedragen x _ 1.000 Type Hoofdsom Einde looptijd Rente Strike Interest Rate Cap € 3.600.000 01-02-2014 3-maands Euribor 5,50% Interest Rate Floor met knock-in € 3.600.000 01-02-2014 3-maands Euribor 3,50%, knock-in 1,50% Interest Rate Cap € 5.000.000 02-05-2016 3-maands Euribor 5,50% Interest Rate Floor met knock-in € 5.000.000 02-05-2016 3-maands Euribor 3,50%, knock-in 2,50% Interest Rate Cap € 3.750.000 04-04-2014 3-maands Euribor 5,50% Per ultimo 2011 heeft UWOON de volgende derivaten in portefeuille: De premies voor de derivaten zijn upfront voldaan. UWOON heeft twee extendible leningen met de navolgende kenmerken: lening 1: hoofdsom € 5 miljoen; ingangsdatum 1-2-2007; looptijd 22 jaar renteafspraken: tot 1-2-2019: 3,58%; 1-2-2019 - 1-2-2029: 4,15% of 3-m Euribor lening 2: hoofdsom € 10 miljoen; ingangsdatum 05-11-2007; looptijd 50 jaar renteafspraken: tot 05-11-2031: 4,5875%; 05-11-2031 - 05-11-2057: 4,75% of 3-m Euribor Niet uit de balans blijkende verplichtingen Investeringsverplichtingen Er zijn niet in de balans opgenomen verplichtingen voor nieuwbouw aangegaan tot een bedrag van € 36,0 miljoen. Onderhoudsverplichtingen In het kader van planmatig onderhoud 2011 is per ultimo 2011 voor € 1,5 miljoen aan opdrachten verstrekt waarvan de werkzaamheden in 2012 worden uitgevoerd. Voorwaardelijke verplichtingen Obligo aan het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) uit hoofde van door het WSW geborgde leningen, die opeisbaar wordt indien blijkt dat het garantievermogen van het WSW niet voldoende is om de aanspraken op het WSW te dekken. Ultimo 2011 bedroeg het obligo € 9,9 miljoen. Latente belastingverplichtingen Van de niet-opgenomen verrekenbare tijdelijke verschillen en compensabele verliezen is het (nog) niet waarschijnlijk dat toekomstige fi scale winst beschikbaar komt ter compensatie of dat verrekeningsmogelijkheden kunnen worden benut. Verbonden partijen Met haar deelnemingen heeft UWOON naast haar aandelenbelang ook een zakelijke relatie. Zo wordt er door de deelnemingen personeel ingehuurd van UWOON. Ook vindt fi nanciering van de deelnemingen plaats door UWOON. Deze transacties vinden plaats tegen marktconforme condities. Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen In 2008 is gestart met de verkoop van woningen onder de noemer Koop-Goedkoop. In totaal zijn 154 woningen hiervoor aangewezen. Hiervan zijn per ultimo 2011 geen woningen verkocht. UWOON heeft voor deze woningen een terugkooprecht, op basis van een door de verkoper te bepalen vraagprijs. De woningen kwalifi ceren derhalve niet als Verkoop onder Voorwaarden en zijn niet in de balans gewaardeerd. Aansprakelijkheid bij een fi scale eenheid UWOON vormt met UWOON Holding BV en haar dochterondernemingen een fi scale eenheid voor de vennootschapsbelasting. Op grond van de standaardvoorwaarden zijn de Stichting en de met haar gevoegde dochteronderneming ieder hoofdelijk aansprakelijk voor ter zake door de combinatie verschuldigde belasting. UWOON vormt met UWOON Holding BV en haar dochterondernemingen een fi scale eenheid voor de omzetbelasting. Op grond van de standaardvoorwaarden zijn de Stichting en de met haar gevoegde dochteronderneming ieder hoofdelijk aansprakelijk voor ter zake door de combinatie verschuldigde belasting. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 75 9.6 Toelichting op de geconsolideerde winst-en-verliesrekening Alle bedragen x _ 1.000 9.6.1 HUREN 2011 2010 Woningen en woongebouwen 46.810 45.337 Onroerend zaken niet zijnde woningen 1.199 978 48.009 46.315 Af: huurderving wegens leegstand 450- 421- huurderving wegens oninbaarheid - - 47.559 45.894 De geografifififi sche onderverdeling van de nettohuuropbrengsten kan als volgt worden weergegeven: Gemeente Elburg 10.406 9.784 Gemeente Ermelo 14.953 14.534 Gemeente Harderwijk 22.200 21.576 47.559 45.894 9.6.2 VERGOEDINGEN Overige goederen, leveringen en diensten 1.852 1.777 Af: vergoedingsderving wegens leegstand 25- 19- vergoedingsderving wegens oninbaarheid - - 1.827 1.758 9.6.3 OVERHEIDSBIJDRAGEN Overige rijksbijdragen 35 35 Totaal rijksbijdragen 35 35 9.6.4 VERKOOP ONROERENDE ZAKEN Opbrengst verkopen bestaand bezit 1.503 1.702 Af: Boekwaarde 96- 249- Opbrengst verkopen gereed product - 223 Af: Boekwaarde - 337- Verkoopresultaat onroerende zaken 1.407 1.339 9.6.5 GEREALISEERDE OPBRENGST ONDERHANDEN PROJECTEN Elburg Opbrengsten verkopen Vackenordestraat 575 1.589 Kosten verkopen Vackenordestraat 546- 1.428- Opbrengsten verkopen Vos HOED Koop 919 - Kosten verkopen Vos HOED Koop 885- - Ermelo Opbrengsten verkopen Trefpunt fase 1a 5.472 - Kosten verkopen Trefpunt fase 1a 4.935- - Opbrengsten verkopen Oude Arnhemsekarweg 1.335 - Kosten verkopen Oude Arnhemsekarweg 1.258- - Totaal opbrengst onderhanden projecten 677 161 76 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9.6.6 GEACTIVEERDE PRODUCTIE TEN BEHOEVE VAN HET EIGEN BEDRIJF Geactiveerde productie m.b.t. nieuwbouwprojecten huur- en koopwoningen 855 946 Totaal geactiveerde productie ten behoeve van het eigen bedrijf 855 946 9.6.7 OVERIGE BEDRIJFSOPBRENGSTEN Beheerdiensten 54 56 Doorberekende loon- en algemene kosten derden 379 354 Diversen 47 57 Nagekomen baten voorgaande jaren 192 364 Totaal overige bedrijfsopbrengsten 672 831 9. Jaarrekening Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 77 Alle bedragen x _ 1.000 9.6.9 OVERIGE WAARDEVERANDERINGEN (IM)MATERIňLE VASTE ACTIVA Afboeking onrendabel deel toepassen minimumwaarderingsregel per complex 2.207- 3.221 Elburg: Afrekening project Heidezoom - 546- Afrekening project Wolkamerweg ‘t Harde - 105- Afboeken kosten vooronderzoek projecten 91 - Afrekening project Vackenordestraat 21 - Afrekening project Zalk 204 - Dotatie aan voorziening onrendabele investeringen project Koeland Oldebroek 35- 1.245 Dotatie aan voorziening onrendabele investeringen project Wolkamerweg ‘t Harde - 635 Dotatie aan voorziening onrendabele investeringen project Centrumplan Oldebroek 708 - Ermelo: Afboeken kosten vooronderzoek projecten 45- 26 Afrekening project Spekster fase 1 246- - Dotatie aan voorziening onrendabele investeringen project Amaniet 374 - Dotatie aan voorziening onrendabele investeringen project Spekster fase 1 - 768 Dotatie aan voorziening onrendabele investeringen project Spekster fase 2 246 413 Afrekening onrendabele top project Hamburgerweg 161 - 2 Afboeking onrendabele investering Postlaantje - 36 Harderwijk: Afrekening project Waterbergerhout - 38 Afrekening project Politiebureau - 3 Afrekening project Thorbeckelaan - 2- Afrekening project Harderhout II app. - 445 Afrekening project Academiestraat - 93- Dotatie aan voorziening onrendabele investeringen project De Zeven Akkers 1.696 - Afboeken kosten vooronderzoek projecten 8 37 Totaal waardeveranderingen 815 6.123 Waardeverandering Verkoop onder Voorwaarden 1 3 Waardeverandering grondpositie en/of ontwikkellocaties 5.182 3.412 9.6.8 AFSCHRIJVINGEN OP (IM)MATERIňLE VASTE ACTIVA 2011 2010 Afschrijving onroerende zaken woningen in exploitatie 4.576 4.304 Afschrijving onroerende zaken niet-woningen in exploitatie 53 50 Afschrijvingen onroerende en roerende zaken ten dienste van exploitatie 572 561 Totaal afschrijvingen 5.201 4.915 9.6.10 ERFPACHT Erfpacht 94 92 Totaal 94 92 9.6.11 LONEN EN SALARISSEN Totaal uitbetaalde lonen en salarissen 4.816 4.655 Inhuren van tijdelijk personeel 227 455 Totaal 5.043 5.110 9.6.12 SOCIALE LASTEN Premies bedrijfsvereniging 661 605 Totaal 661 605 9.6.13 PENSIOENLASTEN Premies pensioenfonds 875 860 Totaal 875 860 78 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9. Jaarrekening Alle bedragen x _ 1.000 9.6.15 OVERIGE BEDRIJFSLASTEN Beheerkosten: - Algemene beheer- en administratiekosten 2.153 2.203 - Automatiseringskosten 410 478 - Huisvestingskosten 325 265 - Kosten Raad van Commissarisen 105 98 Subtotaal beheerkosten 2.993 3.044 Heffififi ngen: - Belastingen 1.830 1.772 - Verzekeringen 113 146 - Contributie landelijke federatie 76 78 Subtotaal heffifififi ngen 2.019 1.996 Overige bedrijfslasten: - Servicekosten 1.894 1.749 - Betaalbaarheidsheffifififi ng 550 524 - Uitgaven leefbaarheid 179 146 - Diverse bedrijfslasten 1.045 264 Subtotaal overige bedrijfslasten 3.668 2.683 Totaal overige bedrijfslasten 8.680 7.723 ACCOUNTANTSHONORARIA In het boekjaar zijn de volgende bedragen aan accountantshonoraria via de overige bedrijfslasten ten laste van het resultaat gebracht: Controle van de jaarrekening 2011 57 - Controle van de jaarrekening 2010 24 28 Andere controlewerkzaamheden 2 - Fiscale advisering 44 45 127 73 Bovenstaande honoraria betreffen de werkzaamheden die bij de Stichting en de in de consolidatie betrokken maatschappijen zijn uitgevoerd door accountantsorganisaties en externe accountants zoals bedoeld in art. 1, lid 1 Wta (Wet toezicht accountantsorganisaties), alsook door binnenlandse en buitenlandse accountantskantoren, inclusief hun fi scale afdelingen en adviesafdelingen. 9.6.14 LASTEN ONDERHOUD 2011 2010 Onderhoudsuitgaven niet planmatig onderhoud 7.028 6.615 Onderhoudsuitgaven planmatig onderhoud 12.084 12.901 Subtotaal 19.112 19.516 Af: kosten eigen dienst (elders verantwoord) 911- 942- 18.201 18.574 De onderhoudsuitgaven zijn te verdelen in: Planmatig onderhoud 12.084 12.902 Mutatieonderhoud 2.935 2.671 Klachtenonderhoud 4.093 3.943 Totaal 19.112 19.516 Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 79 Alle bedragen x _ 1.000 9.6.16 OPBRENGSTEN FINANCIňLE VASTE ACTIVA EN EFFECTEN 2011 2010 Opbrengst WIF 12 - Totaal opbrengsten fifi nanciŽle vaste activa en effecten 12 - 9.6.17 RENTELASTEN EN RENTEBATEN Rentelasten Rente langlopende schulden: - Leningen overheid 17 17 - Leningen kredietinstellingen 9.921 9.404 - Overige schulden - 1 Overige fifififi nancieringslasten 56 56 Totaal rentelasten en soortgelijke schulden 9.994 9.478 Rentebaten Geactiveerde rente materiŽle vaste activa: - Onroerende en roerende zaken in ontwikkeling 1.966 2.276 - Onroerende en roerende zaken ten dienste van exploitatie - - Rente fififi nanciŽle vaste activa: - Te vorderen BWS subsidies 3 3 - Overige fifififi nanciŽle vaste activa - - Rente op vorderingen: - Rente op liquide middelen 111 59 - Overige vorderingen 152 73 Totaal rentebaten en soortgelijke opbrengsten 2.232 2.411 9.6.18 BELASTINGEN De belastingen kunnen als volgt worden gespecififi ceerd: Acute belastingen 2- 20 Correctie belasting voorgaande jaren 235- - Mutatie latente belastingen 39- 1.107 Totaal belastingen 276- 2.213- Resultaat stichting UWOON 736 Permanente en tijdelijke verschillen 736- Belastbaar bedrag - Verschuldigde vennootschapsbelasting - Resultaat UWOON Holding BV 20- Permanente en tijdelijke verschillen - Belastbaar bedrag 20- Verschuldigde vennootschapsbelasting 1- Resultaat UWOON Projectontwikkeling BV 1 Permanente en tijdelijke verschillen - Belastbaar bedrag 1 Verschuldigde vennootschapsbelasting - Resultaat UWOON Beheer en Onderhoud BV 2- Permanente en tijdelijke verschillen - Belastbaar bedrag 2- Verschuldigde vennootschapsbelasting - Totaal verschuldigde vennootschapsbelasting 1- Het gemiddelde wettelijke belastingtarief bedraagt 25,5%. De lagere effectieve belastingdruk wordt met name veroorzaakt door verschillen in de verwerking van resultaten uit projectontwikkeling, afschrijvingen op het vastgoed, de verwerking van interest en de fi scaal niet aftrekbare heffi ng van het Centraal Fonds Volkshuisvesting. 80 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9. Jaarrekening Alle bedragen x _ 1.000 9.7 Overige informatie 9.7.1 Werknemers Gedurende het jaar 2011 had de corporatie gemiddeld 120,2 werknemers in dienst. Dit aantal is gebaseerd op het aantal fulltime equivalenten. Geen van de werknemers is buiten Nederland werkzaam. 9.7.2 Bestuurders en commissarissen Lasten ter zake van bezoldiging en ter zake van pensioenen van: bestuurders en voormalige bestuurders € 420.035 commissarissen en voormalige commissarissen € 71.472 De bezoldiging van bestuurders omvat: periodiek betaalde beloningen (zoals salarissen, sociale lasten, vakantiegeld, doorbetaling bij vakantie en ziekte, terbeschikkingstelling van auto en presentiegelden) beloningen betaalbaar op termijn (zoals pensioenlasten, VUT, sabbatical leave en jubileumuitkeringen) uitkeringen bij beŽindiging van het dienstverband en winstdelingen en bonusbetalingen. Mutatie reŽle waarde materiŽle vaste activa De reŽle waarde in het verslagjaar is toegenomen met een bedrag van € 38,7 miljoen ten opzichte van de reŽle waarde ultimo het voorgaande verslagjaar. De mutatie in de reŽle waarde laat zich als volgt verklaren: * € 1 miljoen TOTAAL BEDRIJFSWAARDE ULTIMO 2010 399,1 Vrijval kasstromen 16,4- Eťn jaar opschuiven 21,5 Totaal waardemutatie door autonome ontwikkeling 5,1 Nieuwbouw en aankopen 9,6 Verkopen 0,5 Effect gerealiseerde huuraanpassing 2011 10,0 Totaal waardemutatie door voorraadmutaties 20,1 Levensduur 8,3 Prijsindexaties 2,7 Disconteringspercentage - Totaal waardemutatie door parameterwijzigingen 11,0 Huurniveaus 3,6 Overige exploitatielasten 1,3- Onderhoudsuitgaven 0,4 Verkoop 0,3- Verbetering 0,9 Restwaarde/sloop 0,8- Overige - Totaal waardemutatie door niveauwijzigingen 2,5 TOTAAL BEDRIJFSWAARDE ULTIMO 2011 437,8 Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 81 9.7.3 Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefi nancierde topinkomens Vanaf 2006 is de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefi nancierde topinkomens (WOPT) van kracht. Een deel van de wet is van toepassing verklaard op toegelaten instellingen volkshuisvesting. Gemeld dienen te worden de functionarissen die meer verdienen dan het gemiddelde salaris van de minister (in 2011: € 193.000). Belastbaar Pensioenafdrachten Totaal 2011 Belastbaar Pensioenafdrachten Totaal 2010 jaarloon 2011 en overige jaarloon 2010 en overige voorzieningen voorzieningen betaalbaar op betaalbaar op termijn 2011 termijn 2011 Naam L.A. van Doorn 135.588 65.443 201.031 134.190 49.917 184.107 L.A. van Doorn 1) 64.890 - 64.890 - 1) Zie voetnoot bij de tabel in paragraaf 9.7.2. De eenmalige dubbele nabetaling leidt ertoe dat het normbedrag wordt overschreden. Zonder dit eenmalige effect blijft het belastbaar loon onder de norm voor 2011. Het totaalbedrag kan als volgt per individueel lid van het bestuur (de directie) worden gespecifi ceerd: Periodiek betaalde Beloningen betaalbaar Uitkeringen bij Winstdeling en bonus beloningen op termijn beŽindiging van het dienstverband Naam 2011 2010 2011 2010 2011 2010 2011 2010 L.A. van Doorn 145.446 143.845 58.988 48.991 2) L.A. van Doorn 1) 64.890 M. van Balen-Uijen 125.560 124.500 25.150 25.486 Totaal 335.896 268.345 84.138 25.486 1) De heer L.A. van Doorn is door de gemeente Harderwijk gedetacheerd bij UWOON. In 1999 zijn tussen UWOON en de heer L.A. van Doorn afspraken over aanvullende beloningsvoorwaarden gemaakt. De beloningsafspraken zijn gemaakt teneinde het verschil te compenseren tussen de salariŽring die voortvloeit uit de detacheringovereenkomst en de waardering gebaseerd op het adviesdocument van de Vereniging Van Directeuren Woningcorporaties - commissie arbeidsvoorwaarden (later regeling Izeboud). Het verschil in waardering is jaarlijks in ťťn keer uitbetaald in de maand januari volgend op het jaar waarop de verschillen zijn ontstaan. In 2011 is de wens ontstaan de salarisverplichting uit te betalen in het jaar dat de verplichting is ontstaan. Dit betekent dat in januari 2011 het verschil over 2010 ( € 63.496) is uitbetaald en in december 2011 het verschil over 2011 (€ 64.890). Zonder het eenmalige effect van de dubbele nabetaling bedraagt de periodieke beloning over 2011 € 145.446. 2) Het vergelijkende cijfer inzake beloningen betaalbaar op termijn is aangepast ten opzichte van voorgaand jaar. Abusievelijk is een indexering achterwege gelaten. Hierdoor is de verantwoorde beloning met € 4.021 toegenomen. De bezoldiging van de Raad van Commissarissen kan als volgt worden gespecifi ceerd: Als lid van de Raad van Als lid van commissies Overige kosten Commissarissen vergoedingen Functie Naam 2011 2010 2011 2010 2011 2010 Voorzitter H.M. Ridder 16.243 15.931 Lid A.E. Ros 4.368 10.550 Lid C.H. Louwerse 10.665 10.488 Lid T. Kroon 8.663 8.496 Lid J.K. Pel 10.829 10.620 Lid W.C Verbaan 10.777 5.605 Lid G.W. Hop 9.927 708 Lid R. Clement - 7.788 Lid J. Gardenbroek - 545 Totaal 71.472 70.732 82 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9. Jaarrekening 9.8 Balans per 31 december 2011 (na resultaatbestemming) ACTIVA Ref. 31-12-2011 31-12-2010 VASTE ACTIVA MateriŽle vaste activa Onroerende en roerende zaken in exploitatie 277.417 264.741 Onroerende en roerende zaken in ontwikkeling 9.680 18.561 Onroerende zaken Verkocht onder Voorwaarden 1.772 1.611 Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie 7.533 7.958 Totaal materiŽle vaste activa 9.10.1 296.402 292.871 FinanciŽle vaste activa Te vorderen BWS-subsidies 31 33 Leningen BV-structuur 2.379 2.669 Deelnemingen - - Latente belastingvordering 1.330 1.380 Overige vorderingen 1.096 1.097 Totaal fi nanciŽle vaste activa 9.10.2 4.836 5.179 Totaal vaste activa 301.238 298.050 VLOTTENDE ACTIVA Voorraden Onderhoudsmaterialen 9.10.3 48 365 Onderhanden werk 9.10.3 17.408 20.985 Totaal voorraden 17.456 21.350 Onderhanden projecten 9.10.4 - - Vorderingen Huurdebiteuren 9.10.5 445 437 Gemeenten 9.10.6 3.529 120 Latente belastingvordering - - Overige vorderingen 9.10.7 1.763 628 Overlopende activa 9.10.8 857 621 Totaal vorderingen 6.594 1.806 Liquide middelen 9.10.9 10.697 1.268 Totaal vlottende activa 34.747 24.424 TOTAAL 335.985 322.474 Alle bedragen x _ 1.000 Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 83 PASSIVA Ref. 31-12-2011 31-12-2010 EIGEN VERMOGEN Kapitaal, wettelijke en statutaire reserves - - Overige reserves 52.648 57.295 Aanpassingen i.v.m. stelselwijziging - - Resultaat boekjaar 990 4.647- Totaal eigen vermogen 9.10.10 53.638 52.648 EGALISATIEREKENING Egalisatierekening BWS - - Totaal egalisatierekeningen 9.10.11 - - VOORZIENINGEN Voorziening latente belastingverplichtingen 9.10.12 1.295 1.383 Voorziening onrendabele investeringen 9.10.13 4.343 5.412 Voorziening deelnemingen 9.10.14 15 37 Totaal voorzieningen 5.653 6.832 LANGLOPENDE SCHULDEN Leningen overheid 9.10.15 341 357 Leningen kredietinstellingen 9.10.15 245.658 235.716 Terugkoopverplichting woningen Verkocht onder Voorwaarden 9.10.16 1.780 1.617 Waarborgsommen 9.10.17 - - Totaal langlopende schulden 247.779 237.690 KORTLOPENDE SCHULDEN Onderhanden projecten 9.10.4 594 - Schulden aan kredietinstellingen 16.573 13.888 Schulden aan gemeenten 145 99 Schulden aan leveranciers 4.209 3.660 Schulden ter zake van belastingen en premies sociale verzekering 1.863 2.165 Overige schulden - - Overlopende passiva 5.531 5.492 Totaal kortlopende schulden 9.10.18 28.915 25.304 TOTAAL 335.985 322.474 Alle bedragen x _ 1.000 84 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9. Jaarrekening 9.9 Winst-en-verliesrekening over 2011 2011 2010 Bedrijfsopbrengsten Huren 47.458 45.779 Vergoedingen 1.802 1.733 Overheidsbijdragen 35 35 Verkoop onroerende zaken 1.407 1.339 Gerealiseerde opbrengst onderhanden projecten 648 - Geactiveerde productie ten behoeve van het eigen bedrijf 889 1.030 Overige bedrijfsopbrengsten 672 831 Som der bedrijfsopbrengsten 52.911 50.747 Bedrijfslasten Afschrijvingen op (im)materiŽle vaste activa 5.201 4.915 Overige waardeveranderingen (im)materiŽle vaste activa 5.813 9.502 Erfpacht 94 92 Lonen en salarissen 5.043 5.110 Sociale lasten 661 605 Pensioenlasten 875 860 Lasten onderhoud 18.194 18.568 Bijzondere waardeveranderingen van vlottende activa - - Overige bedrijfslasten 8.599 7.684 Som der bedrijfslasten 44.480 47.336 Bedrijfsresultaat 8.431 3.411 FinanciŽle baten en lasten Rentebaten en soortgelijke opbrengsten 2.284 2.433 Waardeveranderingen fififi nanciŽle vaste activa en effecten - - Opbrengsten fififi nanciŽle vaste activa en effecten 12 - Rentelasten en soortgelijke kosten 9.991- 9.467- Groepsresultaat uit gewone bedrijfsuitoefening voor belastingen 736 3.623- Belastingen 274 1.107- Resultaat deelnemingen 20- 83 Groepsresultaat uit gewone bedrijfsuitoefening na belastingen 990 4.647- Aandeel derden - - Nettoresultaat na belastingen 990 4.647- Alle bedragen x _ 1.000 Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 85 9.10 Toelichting op de balans per 31 december 2011 en de winst-en-verliesrekening over 2011 Algemeen De grondslagen van waardering en van resultaatbepaling voor de vennootschappelijke jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening zijn gelijk. Voor de grondslagen van waardering van activa en passiva en voor de bepaling van het resultaat wordt verwezen naar de bij de geconsolideerde balans en winst- en verliesrekening opgenomen toelichting. Alle bedragen x _ 1.000 9.10.1 MATERIňLE VASTE ACTIVA De mutaties in de materiŽle vaste activa zijn in het navolgende schema samengevat: Onroerende Onroerende Onroerende Onroerende Totaal en roerende en roerende en roerende en roerende zaken in zaken in zaken ten zaken verkocht exploitatie ontwikkeling dienste van onder de exploitatie voorwaarden 1 januari 2011 Verkrijgingsprijzen 349.488 22.628 12.112 1.678 385.906 Herwaardering - - - 67- 67- Cumulatieve waardeverminderingen 23.184- 4.067- - - 27.251- Cumulatieve afschrijvingen 61.563- - 4.154- - 65.717- Boekwaarden 264.741 18.561 7.958 1.611 292.871 Mutaties 2011 Investeringen 629 14.385 167 170 15.351 Desinvesteringen 284- 8.338- 534- - 9.156- Herwaardering - - - 9- 9- Afschrijving 4.629- - 572- - 5.201- Afschrijving desinvestering 157 - 514 - 671 Subsidies - - - - - Waardeverminderingen - 4.059- - - 4.059- Terugneming van waardeverminderingen 2.207 4.347 - - 6.554 Overboekingen naar onderhanden werk - 620- - - 620- Overboekingen naar activa in exploitatie 14.596 14.596- - - - Totaal mutaties 12.676 8.881- 425- 161 3.531 31 december 2011 Verkrijgingsprijzen 364.429 13.459 11.745 1.848 391.481 Herwaardering - - - 76- 76- Cumulatieve waardeverminderingen 20.977- 3.779- - - 24.756- Cumulatieve afschrijvingen 66.035- - 4.212- - 70.247- Boekwaarden 277.417 9.680 7.533 1.772 296.402 9.10.2 FINANCIňLE VASTE ACTIVA De mutaties in de fi nanciŽle vaste activa zijn in het navolgende schema samengevat: Te vorderen Leningen Deelnemingen Latente Overige Totaal BWS subsidie BV-structuur belasting vordering 1 januari 2011 Boekwaarden 33 2.669 - 1.380 1.097 5.179 Mutaties 2011 Investeringen - 290- - - - 290- Desinvesteringen 3 - - - - 3 Afschrijvingen/aflflflflflflfl ossingen 5- - - 50- 1- 56- Waardevermindering - - - - - - Terugneming waardevermindering - - - - - - Resultaat deelnemingen - - 20- - - 20- Dotatie voorziening deelnemingen - - 20 - - 20 Totaal mutaties 2- 290- - 50- 1- 343- 31 december 2011 Boekwaarden 31 2.379 - 1.330 1.096 4.836 86 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9. Jaarrekening Alle bedragen x _ 1.000 LENINGEN BV-STRUCTUUR Lening UWOON Projectontwikkeling BV inzake project Postlaantje 1.135 Lening UWOON Holding BV inzake De Driesprong BV 1.058 Saldi rekening-courant BV-structuur: UWOON Holding BV 91 UWOON Projectonwikkeling BV 55 UWOON Beheer en Onderhoud BV 40 Totaal leningen BV-structuur 2.379 DEELNEMINGEN Saldo deelnemingen begin boekjaar - Resultaat deelnemingen 20- Mutatie voorziening deelnemingen 20 Saldo deelnemingen einde boekjaar - Totaal deelnemingen en leningen BV-structuur 2.379 De deelnemingen betreffen: Aandeel Resultaat boekjaar Nettovermogenswaarde per 31-12-2011 UWOON Holding BV 100% 32- 15- UWOON Projectontwikkeling BV 100% - 22 UWOON Beheer & Onderhoud BV 100% 2- 38- De Driesprong BV 50% - 7 De Dahlia BV 50% 13- - VOF UWOON-Bouwfonds 50% 27 4- Voor onderhanden projecten die per balansdatum niet zijn voltooid, bedraagt de cumulatieve netto-omzet € 5.388 (2010: € 0). Het totaal aan ontvangen voorschotten voor deze onderhanden projecten bedraagt € 5.982 (2010: € 0). In 2011 is de stand van de post onderhanden projecten negatief en derhalve aan de passivazijde van de balans verantwoordt. 9.10.3 VOORRADEN 2011 2010 Onderhoudsmaterialen 48 365 Onderhanden werk: in ontwikkeling Elburg: Locatie Vackenordestraat - 12- Locatie Beltgravenweg 68 - Locatie Oude Bovendwarsweg 362 - Ermelo: Locatie Amaniet 186 - Locatie Oude Kom/Van de Vlis 1.218 967 Locatie Wegwijzer e.o. 2.560 5.504 Locatie Witte Herbergh e.o. 845 928 Locatie Trefpunt 11.549 11.613 Locatie Taxi Bakker 515 1.646 Locatie Oude Arnhemsekarweg - 106 Harderwijk: Locatie Burg. de Meesterstraat 105 - 17.408 20.752 Onderhanden werk: gereed product Koopproject Horst Noord - 233 - 233 9.10.4 Onderhanden projecten Elburg: Locatie Trefpunt 531- - Ermelo: Locatie Oude Arnhemsekarweg 63- - 594- - Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 87 Alle bedragen x _ 1.000 EIGEN VERMOGEN 9.10.10 Eigen vermogen Het verloop van het eigen vermogen is als volgt: Stand per 1 januari 52.648 57.295 Saldo uit de winstverdeling over het boekjaar 990 4.647- Stand per 31 december 53.638 52.648 VOORZIENINGEN 9.10.12 Voorziening latente belastingverplichtingen Stand per 1 januari 1.383 696 Toevoegingen - 687 Ontrekkingen 88- - Overige mutaties - - Stand per 31 december 1.295 1.383 9.10.13 Voorziening onrendabele investeringen Gecorrigeerde stand per 1 januari 5.412 8.737 Toevoegingen 2.990 3.061 Ontrekkingen 4.059- 6.384- Overige mutaties - 2- Stand per 31 december 4.343 5.412 9.10.14 Voorziening deelnemingen Stand per 1 januari 37 78 Toevoegingen - 1 Ontrekkingen 20- 42- Overige mutaties 2- - Stand per 31 december 15 37 VORDERINGEN 2011 2010 9.10.5 Huurdebiteuren 445 437 9.10.6 Gemeenten - Elburg 3.477 1 - Ermelo 18 95 - Harderwijk 34 24 Totaal gemeenten 3.529 120 9.10.7 Overige vorderingen - Belastingen 103 34 - Termijnen kopers 582 - - Rente 53 61 - Overige 1.025 533 1.763 628 9.10.8 Overlopende activa - Vooruitbetaalde rente en aflflfl ossing - - - Overige 857 621 857 621 9.10.9 Liquide middelen Direct opvraagbaar Kas/bank/giro 10.641 1.218 Overige 19 19 Kruisposten 37 31 10.697 1.268 De liquide middelen zijn tot een bedrag van € 19 duizend niet direct opvraagbaar. 88 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 9. Jaarrekening 9.10.16 TERUGKOOPVERPLICHTING WONINGEN VERKOCHT ONDER VOORWAARDEN 2011 2010 1 januari Terugkoopverplichting ontstaan bij overdracht 1.617 1.657 Mutaties: - 1 woning Arianehof 170 - Opwaarderingen - - Afwaarderingen 7- 40- 31 december Terugkoopverplichting ontstaan bij overdracht 1.780 1.617 9.10.17 WAARBORGSOMMEN Het verloop van de waarborgsommen is als volgt: Stand per 1 januari - - Toegevoegde waarborgsommen - - Uitbetaalde waarborgsommen - - Stand per 31 december - - 9.10.15 Leningen overheid en kredietinstellingen Leningen Leningen Totaal De mutaties in 2011 van de langlopende schulden kunnen als volgt worden overheid krediettoegelicht: instellingen Stand per 1 januari 371 249.590 249.961 Bij: nieuwe leningen - 26.500 26.500 Bij: klim - - - Af: aflflflfl ossingen 15- 13.874- 13.888- Stand per 31 december 356 262.216 262.572 Aflflflfl ossingsverplichting volgend boekjaar 15- 16.558- 16.573- Saldo jaarrekening 341 245.658 245.999 LANGLOPENDE SCHULDEN Looptijd korter Looptijd langer Totaal 2011 Totaal 2010 dan vijf jaar dan vijf jaar Leningen overheid - 357 357 371 Leningen kredietinstellingen 46.515 215.700 262.215 249.590 Terugkoopverplichting woningen verkocht onder voorwaarden - 1.780 1.780 1.617 Waarborgsommen - - - - Totaal 46.515 217.837 264.352 251.578 Aflflflflflflflflfl ossingsverplichting volgend boekjaar 16.573- 13.888- Saldo jaarrekening 247.779 237.690 Alle bedragen x _ 1.000 Afl ossingsverplichtingen binnen 12 maanden na de afl oop van het jaar zijn opgenomen onder de kortlopende schulden. De rentabiliteitswaarde (contante waarde van de uit hoofde van bestaande leningscontracten rente- en afl ossingsverplichtingen) bedraagt € 242,7 miljoen De gemiddelde betaalde rente over de totale leningportefeuille bedraagt 3,9%. De gemiddelde rente gedurende de restant looptijd bedraagt 4,25%. De duration van de portefeuille bedraagt 9,7 jaar. Er zijn geen complexen hypothecair bezwaard. Van de leningenportefeuille is € 256.985 gewaarborgd door het WSW. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 89 9.11 Overige gegevens 9.11.1 Resultaatbestemming Het jaarresultaat volgens de winst- en verliesrekening over 2011 bedraagt € 990.000 positief. Conform de statuten is het resultaat toegevoegd aan de overige reserves. 9.11.2 Opbouw jaarresultaat - Consolidatie In het geconsolideerde jaarresultaat zijn de volgende deelresultaten (voor belastingen) opgenomen. Stichting UWOON, saldo winst € 736.000 UWOON Holding BV, saldo verlies € 33.000 UWOON Projectontwikkeling BV, saldo winst € 1.000 UWOON Beheer en Onderhoud BV, saldo verlies € 2.000 De Dahlia BV (50%), saldo verlies € 13.000 De Driesprong BV (50%), saldo verlies € 1.000 VOF UWOON-Bouwfonds (50%) saldo winst € 27.000 De te betalen vennootschapsbelasting bedraagt € 0 9.11.3 Gebeurtenissen na balansdatum Er hebben zich na balansdatum geen bijzondere gebeurtenissen voorgedaan. Alle bedragen x _ 1.000 9.10.18 KORTLOPENDE SCHULDEN 2011 2010 Alle schulden hebben een looptijd korter dan 1 jaar Schulden aan kredietinstellingen 16.573 13.888 Schulden aan gemeenten 145 99 Schulden aan leveranciers 4.209 3.660 Belastingen en premies sociale verzekeringen 1.863 2.165 Overige schulden - - 22.790 19.812 Overlopende passiva Te betalen rente 3.640 3.759 Vooruitontvangen huur 347 363 Vooruitontvangen huursubsidie 249 258 Beloningen betaalbaar op termijn 325 202 Vakantieverplichtingen 241 240 Nog te ontvangen facturen 555 196 Overig 174 474 5.531 5.492 28.321 25.304 90 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 Aan: de Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen van Stichting UWOON Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit verslag opgenomen jaarrekening 2011 van Stichting UWOON te Harderwijk gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de geconsolideerde en enkelvoudige balans per 31 december 2011 en de geconsolideerde en enkelvoudige winst-en-verliesrekening over 2011 en de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor fi nanciŽle verslaggeving en andere toelichtingen. Verantwoordelijkheid van het bestuur Het bestuur van de toegelaten instelling is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw dient weer te geven, alsmede voor het opstellen van het jaarverslag, beide in overeenstemming met de bepalingen inzake de jaarrekening en het jaarverslag als opgenomen in artikel 26, eerste lid, van het Bbsh, richtlijn 645 van de Raad voor de Jaarverslaggeving en de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefi nancierde topinkomens. Het bestuur van de toegelaten instelling is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten. Verantwoordelijkheid van de accountant Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden en het controleprotocol in rubriek A van bijlage III bij het Bbsh. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico’s dat de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de toegelaten instelling. Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor fi nanciŽle verslaggeving en van de redelijkheid van de door het bestuur van de toegelaten instelling gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden. Oordeel Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van Stichting UWOON per 31 december 2011 en van het resultaat over 2011 in overeenstemming met artikel 26, eerste lid, van het Bbsh, richtlijn 645 van de Raad voor de Jaarverslaggeving en de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefi nancierde topinkomens. Verklaring betreffende overige bij of krachtens de wet gestelde eisen Ingevolge artikel 28, onderdeel b, van het Bbsh, voor wat betreft het in dit artikel genoemde jaarverslag, melden wij dat ons geen tekortkomingen zijn gebleken naar aanleiding van het onderzoek of het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, overeenkomstig de van toepassing zijnde bepalingen van titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek is opgesteld, en of de in artikel 2: 392 lid 1 onder g, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek bedoelde gegevens zijn toegevoegd. Tevens vermelden wij dat het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist in artikel 391, vierde lid, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Verder vermelden wij dat is voldaan aan de verplichting tot vermelding in het jaarverslag van fi nanciŽle ondersteuning aan buitenlandse instellingen zoals bedoeld in de MG 2005-04, MG 2008-03, MG 2010-03 en MG 2011-02, alsmede aan de verplichting tot vermelding in het jaarverslag van grondaankopen zoals bedoeld in de MG 2001-26 en de verplichting tot vermelding in het jaarverslag van sponsoractiviteiten zoals bedoeld in MG 2006-04. Amsterdam, 14 juni 2012 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Origineel getekend door H.H. BrŲring RA 9.12 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 9. Jaarrekening Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 91 10. Opgave verbindingen Bijlage bij het Volkshuisvestingsverslag van Woningstichting UWOON Verslagjaar 2011 Algemene gegevens Naam van de verbinding UWOON Holding Rechtsvorm BV Vestigingsadres Dokter Holtropstraat 77 Vestigingsplaats 3851 JH rmelo Statutaire doelstelling Uitoefenen van de directie over, samenwerken met, deelnemen in en/of het voeren van administratie van andere vennootschappen of ondernemingen Kern-/nevenactiviteiten in verslagjaar Zie boven Op welke wijze heeft consolidatie binnen de Netto-vermogenswaarde corporatie plaatsgevonden? FinanciŽle gegevens 2011 Vennootschap Eigen vermogen Negatief € 15.000 Balanstotaal € 1.383.000 Jaaromzet Nihil Direct c.q. indirect corporatiebelang in procenten 100% Nominale waarde belang, preferentie en/of prioriteit € 100.000 Datum vaststelling jaarverslag en datum controleverklaring 26 maart 2012 / 16 maart 2012 van de onafhankelijke accountant Verslagjaar 2011 Algemene gegevens Naam van de verbinding UWOON Projectontwikkeling Rechtsvorm BV Vestigingsadres Dokter Holtropstraat 77 Vestigingsplaats 3851 JH Ermelo Statutaire doelstelling Het ontwikkelen (doen) stichten, verhuren of anderszins exploiteren van onroerende zaken Kern-/nevenactiviteiten in verslagjaar Zie boven Op welke wijze heeft consolidatie binnen de Netto-vermogenswaarde corporatie plaatsgevonden? FinanciŽle gegevens 2011 Vennootschap Eigen vermogen Positief € 22.000 Balanstotaal € 1.255.000 Jaaromzet € 126.000 Direct c.q. indirect corporatiebelang in procenten 100% Nominale waarde belang, preferentie en/of prioriteit € 18.000 Datum vaststelling jaarverslag en datum controleverklaring 26 maart 2012 / 16 maart 2012 van de onafhankelijke accountant 92 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 10. Opgave verbindingen Verslagjaar 2011 Algemene gegevens Naam van de verbinding UWOON Beheer en Onderhoud Rechtsvorm BV Vestigingsadres Dokter Holtropstraat 77 Vestigingsplaats 3851 JH Ermelo Statutaire doelstelling Het beheren en onderhouden van vastgoed, al dan niet in opdracht van derden. Kern-/nevenactiviteiten in verslagjaar Zie boven Op welke wijze heeft consolidatie binnen Netto-vermogenswaarde de corporatie plaatsgevonden? FinanciŽle gegevens 2011 Vennootschap Eigen vermogen Negatief € 38.000 Balanstotaal € 8.000 Jaaromzet Nihil Direct c.q. indirect corporatiebelang in procenten 100% Nominale waarde belang, preferentie en/of prioriteit € 18.000 Datum vaststelling jaarverslag en datum controleverklaring 26 maart 2012 / 16 maart 2012 van de onafhankelijke accountant Verslagjaar 2011 Algemene gegevens Naam van de verbinding De Driesprong Rechtsvorm BV Vestigingsadres Jufferenwal 30 Vestigingsplaats 8011 LE Zwolle Statutaire doelstelling Het opzetten, ontwikkelen en (doen) uitvoeren van projecten. Kern-/nevenactiviteiten in verslagjaar Zie boven Op welke wijze heeft consolidatie binnen Netto-vermogenswaarde de corporatie plaatsgevonden? FinanciŽle gegevens 2011 Vennootschap Eigen vermogen Positief € 15.000 Balanstotaal € 2.672.000 Jaaromzet € 18.000 Direct c.q. indirect corporatiebelang in procenten 50% Nominale waarde belang, preferentie en/of prioriteit € 18.000 Datum vaststelling jaarverslag en datum controleverklaring 4 januari 2012 / geen controleverklaring van de onafhankelijke accountant Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt 93 Verslagjaar 2011 Algemene gegevens Naam van de verbinding UWOON-Bouwfonds Rechtsvorm VOF Vestigingsadres Deventerweg 5 Vestigingsplaats 3843 GA Harderwijk Statutaire doelstelling Het ontwikkelen, verkopen en realiseren van het project Kern-/nevenactiviteiten in verslagjaar Zie boven Op welke wijze heeft consolidatie binnen Netto-vermogenswaarde de corporatie plaatsgevonden? FinanciŽle gegevens 2011 Vennootschap Eigen vermogen Negtief € 8.000 Balanstotaal € 54.000 Jaaromzet € 1.132.000 Direct c.q. indirect corporatiebelang in procenten 50% Nominale waarde belang, preferentie en/of prioriteit € 10.000 Datum vaststelling jaarverslag en datum controleverklaring mei 2012 / 19 april 2012 van de onafhankelijke accountant 94 Woon zoals u wilt Jaarverslag 2011 11. UWOON in het kort Raad van Commissarissen op 31-12-2011 De heer drs. H.J.M. Ridder (voorzitter) De heer drs. G.W. Hop De heer T. Kroon De heer C.H. Louwerse MMO De heer J.K. Pel De heer drs. W.C. Verbaan Raad van Bestuur De heer L.A. van Doorn Mevrouw ir. M.C.F. van Balen-Uijen Gegevens van de toegelaten instelling Naam Stichting UWOON Vestigingsplaats Harderwijk Correspondentieadres Postbus 270, 3840 AG Harderwijk Bezoekadressen Robbertsmatenstraat 2, 8081 HL Elburg Dokter Holtropstraat 77, 3851 JH Ermelo Deventerweg 5, 3843 GA Harderwijk Statutair werkgebied De stichting heeft toelating in de gemeenten Ermelo, Elburg, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten. Oprichtingsdatum Stichting UWOON is opgericht op 1 oktober 1912. Datum en nummer van het Koninklijk 26 maart 1913, nummer 58 Besluit waarbij de instelling is toegelaten Datum en nummer inschrijving in het 13 januari 1967, nummer 08012356 te Handelsregister te Harderwijk Harderwijk BTW-nummer 8100.95.737 Nummer Registerkamer te Rijswijk in het P0000285 kader van de Wet Persoonsregistratie Lidmaatschap landelijke federatie Ardes vereniging van woningcorporaties, Hilversum Nummer Stichting Nationaal Register 2770 Volkshuisvestingsinstellingen (NRV) VROM-nummer L0369 Bedrijfstakcode Op 7 oktober 1996 is UWOON geregistreerd in het Nationaal Register Volkshuisvestingsinstellingen (NRV) als organisatie die de bedrijfstakcode woningcorporaties onderschrijft. Hiermee verschaffen wij anderen duidelijkheid over onze volkshuisvestelijke taakopvatting. Per 1 januari 2007 ging de Bedrijfstakcode over in de Aedescode. Onderdeel hiervan is de Governancecode voor woningcorporaties. UWOON onderschrijft zowel de Aedescode als de Governancecode. Jaarverslag 2011 Woon zoals u wilt Woon zoals u wilt Bezoekadres Elburg: Robbertsmatenstraat 2, 8081 HL Elburg T 0525 68 49 00 E elburg@uwoon.nl I www.uwoon.nl Geopend: maandag t/m vrijdag: 8.30 17.00 uur Bezoekadres Ermelo: Dokter Holtropstraat 77, 3851 JH Ermelo T 0341 56 51 00 E ermelo@uwoon.nl I www.uwoon.nl Geopend: maandag t/m vrijdag: 8.30 17.00 uur Bezoekadres Harderwijk: Deventerweg 5, 3843 GA Harderwijk T 0341 41 68 94 E harderwijk@uwoon.nl I www.uwoon.nl Geopend: maandag t/m vrijdag: 8.30 17.00 uur Ingeschreven in Handelsregister Oost Nederland onder nummer 08012356 Juni 2012

 

 

 

 

894 Ermelo CDA burgemeester: "Meneer Hop moet zijn mond houden!"
(665) Ermelose CDA bestuurders laten Hop met buurtonderzoeken in de gaten houden!
(686) Honden van Dutroux kregen meer te vreten dan Ermelose 70+ mevrouw na weerzinwekkende CDA (bestuurders) terreur
(599) Ermeloer George Elsing: Ik begrijp het (CDA)niet zo goed..........
(303) Ermelo Krijgt u dezelfde kilometervergoeding als ambtenaren van de CDA gemeente Ermelo?
(PAR) Ermelo Hop tegen chefje gemeente Ermelo: Ga jij maar lekker klagen bij je CDA burgemeester"
(CHR) Ermelo Hop mag van CDA niet meedoen aan politiek debat Christelijk College Groevenbeek
mw. Jeanne Dijkstra eindredacteur Ermelo Weekblad aan de Raad voor de Journalistiek: "Van alle kanten komen berichten dat Groep Hop moet worden doodgezwegen"
Stemwijzer Groep Hop deed niet mee aan de Stemwijzer provinciale verkiezingen Gelderland omdat het belangrijkste verschil Groep Hop met alle andere partijen -Groep Hop wil de provincie Gelderland opheffen- niet in de Stemwijzer werd opgenomen. Het niet opnemen van programma verschillen is een stemwijzer truc t.b.v. CDA en andere gevestigde politieke partijen als opdrachtgever van die stemwijzer.
(175) Hop tegen Ermelo: Hop ontdekt dat de Ermelose gemeente ambtenaar een natuurlijk gezag moet kunnen uitoefenen over burgers en bestuurders
(265) Hop tegen Ermelo. Competentie ambtenaar die GEZAG over Hop wilde uitoefenen in de gemeente Ermelo
(512) Stemfraude? Dubbelfunctie lid stembureau en kandidaat raadslid bij Ermelose verkiezingen mag wel van CDA burgemeester
(648) Stemfraude? Strijd Hop met Ermelose ambtenaren levert bewijs op dat alleen originele formulieren ingeleverd mogen worden
(201) Stemfraude? Knippen en plakken in Ermelose verkiezingsformulieren mag wel van de Ermelose CDA burgemeester
(98)   Stemfraude? Nieuwsbrief 4 verkiezingen, Ministerie van Binnenlandse Zaken roept gemeenten op fraude te plegen in vastgestelde verkiezingsformulieren
(340) CDA medewerkers vernielen overal in Gelderland de verkiezingsposters van Groep Hop
(362) Alleen Groep Hop weigerde losgeld te betalen aan CDA-PRcommissie voor debat
(379) CDA kan alleen Groep Hop niet controleren. Hop weigert betaling losgeld aan CDA PR-commissie
(425) "Groep Hop wil agrarisch landschap behouden". CDA vernield overal de Groep Hop verkiezingsposters
(638) Bedrijvenkring Ermelo doet ook mee aan doodzwijgen Hop. Het bedrijf Navobi valt hierbij zeer negatief op
(544) Ermelo. Beslissing op "bedenkingen" Hop tegen nieuwe milieuvergunning voor witvleeskalveren levert meer "bedenkingen" op
(375) Welke familie(s) en bedrijven beheersen met hoeveel subsidies de markt rondom vleeskalveren in Nederland?
(781) Bedenkingen na speeddaten met Ermelose Jongerenraad. Voorstel Hop om vaker te speeddaten wordt door CDA-ers doodgezwegen
(342) Ermelo. Vragen Hop over verkeersforum levert meer bedenkingen op
(511) Een sfeerverslag uit Ermelo. Ermelo Weekblad heeft geen ruimte om correct over milieu Project 31 van Hop te berichten
(541) Doodzwijgen Groep Hop op de Veluwe IV, Verkiezingsposters Groep Hop worden overal vernield en overplakt
(452) CDA-ers betrapt op vernielen van Groep Hop verkiezingsposters
(561) "Groep Hop wil de jeugdzorg echt aanpakken". Verkiezingsposters worden overal vernield of overplakt door CDA
(646) Groep Hop deed in alle 55 gemeenten mee aan provinciale verkiezingen Gelderland 2007
(459) Kent u de geschiedenis nog van de omroepbijdrage?
(218) Als je een gesubsidieerde leugen maar vaak genoeg herhaald gaat iedereen dat vanzelf als de waarheid beschouwen
(601) Ermelo CDA "In de raadsvergadering is er geen mogelijkheid tot inspreken van burgers en andere betrokkenen"
(729) Felle succesvolle campagnes tegen vernietiging natuur door CDA-ers leverde Hop de bijnaam natuurterrorist op
(718) Stemfraude? Ermelo bezwaarschrift Hop tegen uitslag verkiezingen in Ermelo waarbij Hop verkiezingsfraude in stemlokaal bewijst
(894) Ermelo CDA burgemeester: "Meneer Hop moet zijn mond houden".

(3) De norm! De zes wetten van Hop, uitgangspunt burgers in iedere procedure tegen de overheid
(742) Ermelo Alleen Groep Hop wil kwaliteitshandvest voor ambtenarij gemeente Ermelo invoeren
(623) Akten burgerlijke stand worden elektronisch opgeslagen dus kan eenvoudig een "dubbel" worden verstuurd
(145) Ermelo. Een lawine aan onjuiste ontvangstbevestigingen gemeente Ermelo richting Hop
(470) Modelbrief Klacht GEGROND n.a.v. modelklacht geen ontvangstbevestiging binnen 14 dagen
(664) Modelbrief klacht geen ontvangstbevestiging binnen 14 dagen
(20) Ermelo. WOB werkt niet. Macht is recht! Wie meer macht heeft heeft meer rechten!
(615) Ermelo Hop voorspelt: "Wet dwangsom wordt uitgehold om burgers te naaien en uit te zuigen"
(504) Klacht tegen gemeente Ermelo is bekend bij de Europese Commissie
CBS Ermelo. Commissie bezwaarschriften Ermelo weigert nevenfuncties openbaar te maken
(687) Heeft u namen en nevenfuncties leden en secretarissen commissie bezwaarschriften CBS)ontvangen?
(520) Werkt de secretaris BSC bij de gemeente? Behandeld zij ook het onderhavige dossier voor de gemeente?
(506) Ermelose commissie bezwaarschriften gaat gewoon door na wraking Hop van weerzinwekkend partijdige BSC
(86) Publicatie namen medewerkers werkzaam bij de overheid met hun telefoonnummer bij de overheid is niet in strijd met de privacy
(358) Een sfeerverslag van Hop na bijwonen hoorzitting bezwaarschriftencommissie. Welke boom is hier ziek?
(424) Een sfeerverslag van Hop na bijwonen hoorzitting bezwaarschriftencommissie. Christelijke (CDA) terreur tegen bewoners recreatiewoningen
(698) Modelbrief bezwaarschrift tegen WOZ beschikking gemeente Ermelo
DIS Ermelo CDA burgemeester discrimineerd Nederlanders tov buitenlanders
(576) Ermelo Wob van Hop mbt convenanten gemeente Ermelo met Uwoon
(125) Modelbrief Verzoek 125 aan de gemeente om uw kind weer in te schrijven in het GBA
Gemeentesecretaris Ermelo Verzet VNG in strijd Hop om afgifte bijbaantjes gemeentesecretaris
Griffier Ermelo Verzet VNG in strijd Hop om afgifte bijbaantjes griffier
Suwinet Modelbrief Heeft u al een kopietje van Suwinet Inkijk over u ontvangen?
(91) Bezwaar maken tegen de afname vingerafdrukken en opslag in digitale overheidsdatabank.
Stem Wijzer! Stem Groep Hop! Landelijk Verkiezingsprogrammapolitieke groepering Groep Hop

Hop analyseert kenmerken van CDA-ers: "Geen zelflerend vermogen, fouten wegredeneren, elkaar leuke baantjes geven, werken met gefabriceerd bewijs, succesvolle tegenwerking van andere burgers en politieke tegenstanders doodzwijgen.lees verder

 

 

 

 

Praktijkvoorbeelden van gefabriceerd bewijs en succesvolle tegenwerking gericht tegen Hop

Bron Memo Openbaar Ministerie Landelijk CoŲrdinerend officier van justitie Bovenregionaal Recherche Overleg (BRO) Teamleider Maatwerkzaken  over Hop 11 juni 2012 Citaat: Complicerende factor in het verhaal is dat de heer Hop een politiek zeer actieve persoon is. Citaat: Het Gevoelige Zaken Overleg (GZO) is voorstander van een frontale opsporingsactie op Hop oftewel halen en (als spraakzame "Don Quichot") doen bekennen en vervolgen. Peter van Hagen aan mr. R. Tenge en D. van der Kolk.

Hop: "Doen bekennen?" Ik beken geen letter, wanneer gaan jullie die kinderrechter van die geantidateerde beschikking oppakken, wanneer gaan jullie die jeugdzorg medewerkers en politieagenten oppakken die een kind jatten zonder rechterlijke beschikking? Doen bekennen? Pak die kinderrechter op en trap haar de rechtspraak uit met haar geantidateerde beschikking op verzoek van jeugdzorg tuig.


Stem Wijzer         Gefabriceerd bewijs            Succesvolle tegenwerking       Succesvolle tegenwerking       In memoriam
Stem Groep Hop   Succesvolle tegenwerking   Succesvolle tegenwerking       Succesvolle tegenwerking       Denk eens na?
Denk eens na?      Denk eens na?                   Denk eens na?                       Denk eens na?                       Denk eens na?

Aandachtsvestiging/disclaimer. Uitsluitend de websites www.burojeugdzorg.nl/com/net/org en www.bureaujeugdzorg.nl/com/net/org zijn van J. Hop Ermelo. Met andere websites heeft hij niets te maken! J. Hop Ermelo is niet aansprakelijk voor (gevolg)schade die voorkomt uit het gebruik van deze site, dan wel uit fouten of ontbrekende functionaliteiten op deze sites. Copyright © 2017 J. Hop Ermelo. Alle rechten voorbehouden.