BSC
VOPO
Communicatietraining

Met de bewaarplicht van verkeersgegevens worden alle burgers 

onder toezicht gesteld en is de Big Brother maatschappij een FEIT!

CDA-rechter en Minister van Justitie Donner wil van Nederland een afluisterstaat maken om het doen en laten van de hele bevolking vast te leggen

Donner wil van Nederland een afluisterstaat maken

Op 11 september vergaderde de vaste commissie van Justitie van de Tweede Kamer. Onderwerp was de voorbereiding van het overleg van ministers van de EU in Kopenhagen op 13 en 14 september (de zogenaamde JBZ-raad). Tijdens de vergadering bleek dat de bewaarplicht verkeersgegevens van de (officiële) agenda is gehaald voor de bijeenkomst in Kopenhagen. Daarom heeft de vaste commissie daar ook niet over gesproken. In elk geval hebben de Minister en de kamerleden gelezen welke bezwaren er tegen een bewaarplicht in Nederland bestaan. Wij zullen hen daaraan herinneren zodra het onderwerp weer in den Haag of Brussel ter sprake komt.

Waarom protesteren tegen het bewaren van verkeersgegevens?

De Raad van Ministers van de Europese Unie werkt aan plannen om aan alle telefoonmaatschappijen en internet providers de verplichting op te leggen om verkeersgegevens van alle gebruikers voor lange tijd (tussen de 1 en 2 jaar) op te slaan zodat politie, Justitie en inlichtingendiensten hiervan gebruik kunnen maken.

Wat zijn verkeersgegevens?

In het simpelste geval zijn dat de telefoonnummers die je met je telefoon hebt gebeld. Maar ook het tijdstip waarop je hebt gebeld is een verkeersgegeven en de lengte van het gesprek. Wanneer je een GSM gebruikt is de locatie van de mobiele telefoon een verkeersgegeven.

Op internet is het aantal verkeersgegevens nog veel groter. De e-mail adressen waarnaar je hebt gemaild met bijbehorende tijdstippen. Zelfs de adressen van de webpagina's (URLs) die je op het internet hebt bezocht zijn verkeersgegevens volgens de voorstellen van politiediensten.

Waarom is de bewaarplicht voor verkeersgegevens ongewenst?

De bewaarplicht voor verkeersgegevens verandert op een fundamentele manier de verhouding tussen opsporing en samenleving. Op dit moment geldt de regel dat de politie pas in het privé leven van burgers mag inbreken wanneer er een redelijk vermoeden van schuld bestaat.

Met de bewaarplicht van verkeersgegevens wordt dit principe helemaal losgelaten. Het maakt niet meer uit of je verdacht bent of niet, want het plan is om van alle burgers de informatie over de communicatie en bewegingen (locatie gegevens van de GSM) op te slaan.

Met de bewaarplicht van verkeersgegevens worden alle burgers onder toezicht gesteld en komt een Big Brother maatschappij akelig dichtbij.

Steunbetuiging van Femke Halsema, GroenLinks
[11.09.2002]

GroenLinks tegen verplichte bewaartermijn internet-gegevens

Femke Halsema, GroenLinks woordvoerder bij het overleg over de JBZ-Raad van 11 september, keert zich tegen het voorstel van de Europese Commissie voor een verplichte bewaartermijn van ten minste 1 jaar voor verkeersgegevens. Bij het overleg met de minister van Justitie over de aanstaande JBZ-raad zal Femke Halsema dit standpunt namens GroenLinks naar voren brengen.
De systematische opslag van gegevens afkomstig van het internet vormt een onrechtmatige inbreuk op de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en is in strijd met de uitgangspunten van noodzakelijkheid, passendheid en evenredigheid. Zoals ook in eerdere debatten over het gebruik van verkeersgegevens naar voren is gebracht, vindt de GroenLinksfractie dat telecom-providers niet verplicht mogen worden mee te werken aan de systematische opslag van privacygevoelige gegevens ten bate van politie, justitie en inlichtingendiensten.
Het plan van de Europese Commissie betekent een beleidswijziging, waarvan de gevolgen voor de langere termijn niet te overzien zijn. Daarnaar is nader onderzoek dringend noodzakelijk. Bovendien hebben de bovenmatige kosten waartoe telecom-providers gedwongen zullen worden er in de Verenigde Staten tot dusverre toe geleid dat van verplichte bewaartermijnen is afgezien.

Aan de Minister van Justitie,
Piet Hein Donner

En de Tweede Kamer leden,

Clemens Cornielje (VVD)
Boris Dittrich (D66)
Femke Halsema (GroenLinks)
Rikus Jager (CDA)
André Rouvoet (ChristenUnie)
Kees van der Staaij (SGP)
Fred Teeven (LN)
Joao Varela (LPF)
Klaas de Vries (PvdA)
Jan de Wit (SP)


Op woensdag 11 september vergaderen de vaste commissies Justitie en Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer over een zeer belangrijk onderwerp dat zich tot nu toe in het schemerduister afspeelt. Het betreft de bewaarplicht van verkeersgegevens in de telecommunicatie. Deze gegevens geven onder andere inzicht met wie burgers bellen en e-mailen, op welke plaatsen hun GSM toestel is geweest en waar ze naartoe surfen op het internet. Voorliggende plannen van de EU wijzen er op dat in heel Europa telefoonmaatschappijen en internet providers gedwongen worden deze gegevens tussen de een en twee jaar te bewaren en zonodig ter beschikking te stellen aan politie, justitie en inlichtingendiensten. De bewaarplicht is niet specifiek gericht op verdachten van strafbare feiten maar omvat de verkeersgegevens van alle gebruikers van telecommunicatie. Dat zijn vrijwel alle burgers in Nederland en de EU.

Ik roep u op een dergelijke bewaarplicht niet te steunen. Het bewaren van verkeersgegevens zou alleen moeten kunnen plaatsvinden in uitzonderlijke situaties op basis van een beslissing per zaak en verdachte. Elke toestemming van de bevoegde autoriteiten om verkeersgegevens te bewaren moet noodzakelijk, proportioneel en tijdelijk zijn. Een algemene bewaarplicht daarentegen, die betrekking heeft op alle burgers, leidt tot een onaanvaardbare Big Brother samenleving.

Onder voorzitterschap van Denemarken wordt momenteel gewerkt aan een dwingende kaderrichtlijn die alle EU landen verplicht een bewaarplicht in te stellen. Op 13 en 14 september spreken de Europese ministers van Justitie en Binnenlandse zaken in informeel overleg over deze zaken. Namens de ondertekenaars van deze brief verzoek ik u alles in het werk te stellen om te voorkomen dat er in het verband van de Europese Unie overgegaan wordt tot een bewaarplicht voor de opslag van verkeersgegevens. Ik vraag minister Donner dit verzoek over te brengen in de eerstvolgende vergadering van de Europese ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken. Ook verzoek ik minister Donner de Nederlandse positie in het overleg openbaar te maken, onder andere door de Nederlandse antwoorden op de vragenlijst (raadstuk 11490/1/02) aan de Deense voorzitter onmiddellijk te publiceren.

 

 

 

Ministerie van Justitie hoeft aftapcijfers niet te geven en hoeft geen verder onderzoek te doen om te achterhalen hoe vaak in Nederland telefoons worden afgetapt. 

Dat is de uitkomst van een rechtszaak die Maurice Wessling van de digitale-burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom (BoF) had aangespannen tegen de minister van Justitie.

 

 

 

Persbericht, Den Haag, 18 april 2001, Aftappen van internet gaat door, maar anders dan gedacht.

Aanbieders van IP-diensten en de Nederlandse overheid zijn het in principe eens geworden over de voorwaarden waaronder de aftapverplichting voor ISP's wordt ingevoerd. Daarmee lijkt een oplossing van het conflict tussen de IP-dienstenaanbieders, verenigd in de Branchevereniging van Nederlandse Internet Providers NLIP ,en de Nederlandse overheid in zicht.

Daartoe heeft de NLIP een alternatief aftap-model ontwikkeld, dat zowel tegemoet komt aan de wens van de overheid tot aftapbaarheid van ISP's (maatschappelijke veiligheid) als aan de door ISP's gesignaleerde noodzaak dit binnen bedrijfseconomisch aanvaardbare randvoorwaarden te doen, en rekening te houden met overwegingen van privacy van abonnees.

De ISP's s gaan gemeenschappelijk gebruik maken van aftap-apparatuur, ondergebracht in een centrale beheersorganisatie. Deze organisatie van de internetproviders beoordeelt de tapbevelen van opsporingsinstanties op rechtsgeldigheid en sluist ze door naar de betreffende ISP. Hiermee dalen de investeringskosten van ISP's in verband met de aftapverplichting naar verwachting tot een aanvaardbaar niveau.

Achtergrond
De Telecommunicatiewet (TW) van 1998 verplicht de aanbieders van een openbare dienst of een openbaar netwerk de dienst of het netwerk aftapbaar te maken voordat het wordt aangeboden aan klanten. Vaste en mobiele telefonie worden al afgetapt op basis van deze wet. Ook de aanbieders van internetdiensten vallen onder die wet. Bij de inwerkingtreding van de TW in december 1998 waren er echter noch technische specificaties noch apparatuur beschikbaar voor het daadwerkelijk aftappen van internet. ISP's hebben dan ook tot tweemaal toe uitstel gekregen van de aftapverplichting, uiteindelijk tot 15 april jl.

Reeds vanaf 1998 hebben opsporingsinstanties en de aanbieders van IP-diensten nauw overleg gevoerd met het oog op de totstandkoming van de benodigde functionele specificaties van aftapapparatuur en een technisch protocol voor aflevering van de afgetapte informatie.

Uiteindelijk heeft het Ministerie van Verkeer & Waterstaat de beschikbaarheid van bovenstaande documenten aangekondigd in de Staatscourant van 19 januari 2001.

Gedurende het traject heeft de NLIP - mede naar aanleiding van vragen van mogelijke leveranciers van aftapapparatuur - de overheid geattendeerd op het belang van volledige, adequate en tijdige specificaties. Deze duidelijkheid was op moment van publicatie in de Staatscourant nog niet verkregen.

De grote behoefte - zowel bij leden van de NLIP, als bij niet leden - aan duidelijkheid omtrent de techniek, de juridische haken en ogen en de gevolgen van de aftap-verplichting zoals door de overheid voorgestaan op de bedrijfsvoering van ISP's , heeft geleid tot de oprcihting van een ad-hoc Nationaal Aftap Overleg, dat wat betreft de aftapverplichting de afgelopen periode als een aanspreekpunt fungeert voor de overheid.

In overleg met het Nationaal Aftap Overleg NAO heeft de NLIP een alternatief aftap-model ontwikkeld, dat de bedrijfseconomische implicaties van de aftapverplichting voor ISP's aanvaardbaar maakt en aftappen van Internet toch mogelijk maakt.

Dit aftap-model wordt gedragen door alle in het NAO participerende marktpartijen en de overheid heeft zich in beginsel ook achter dit model geschaard. Daarmee levert het door NLIP ontwikkelde alternatief een voor alle partijen aanvaardbare oplossing.

Het Aftap-Model
De oplossing gaat uit van een andere manier van organiseren van de aftapvoorziening. De aftapapparatuur bestaat enerzijds uit de relatief eenvoudige koppeling aan het netwerk van de provider, s1 genoemd, en anderzijds uit een technisch complexer systeem dat de afgetapte informatie versleutelt en doorstuurt naar de tapkamers van de overheid, s2 genoemd. Het plan gaat uit van het gezamenlijk gebruik van s2. De investeringskosten kunnen daarmee naar verwachting worden gereduceerd tot een niveau dat kan worden gedragen door de sector.

Voor de exploitatie van de gemeenschappelijke apparatuur zetten de providers een nieuwe organisatie op. Deze beheersorganisatie fungeert als doorgeefluik, maar beoordeelt ook elke taplast op rechtstgeldigheid. Door het screenen van tapbevelen wordt de deelnemende ISP alleen geconfronteerd met rechtsgeldige taplasten en blijft de ISP veschoond van vaak moeizaam verlopende juridische discussies.

De oplossing van centraal beheerde apparatuur doet geen afbreuk aan de aftapwensen van de overheid. Evenmin aan de in de maatschappij levende behoefte tot het vervolgen en opsporen van criminelen. Sterker nog, het zal opsporing - indien gerechtvaardigd - juist vereenvoudigen.

Aan de zijde van de opspoorders komt ook een centrale organisatie, die de tapbevelen coördiineert, en -zeker voor de overgangsperiode, waarin nog niet alles volledig operationeel is- beoordeelt welke zaken voorrang moeten krijgen.
Uit vooroverleg met de betrokken partijen, waaronder Justitie, het OM en V&W, blijkt dat in principe alle partijen zich in de contouren van deze oplossing kunnen vinden. Uiteraard vergt uitwerking van details tijd, zodat de beide centrale organisaties niet op 15 april volledig operationeel zijn.

Vanwege de wettelijke verplichting en de maatschappelijke noodzaak van opsporing zullen betrokken partijen komen tot werkafspraken , om de tussenliggende periode te overbruggen.

NLIP
De Branchevereniging van de Nederlandse Internet Providers NLIP vertegenwoordigt ongeveer 60 aanbieders van IP-diensten. Zo'n 90% van de Nederlandse internetgebruikers, zowel zakelijke- als consumenten, nemen diensten af bij leden van de NLIP. De NLIP heeft tot doel het behartigen van de belangen van de leden, het waarborgen van de kwaliteit van Internet en de verdere integratie van Internet in de Nederlandse samenleving.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:

NLIP, Postbus 90407, 2509 LK Den Haag.

 

 

 

Het ministerie van Justitie laat een werkgroep van politie, het Openbaar Ministerie (OM), de militaire inlichtingendienst, de Aivd en werknemers van een KPN-deelneming overleggen over de beste manier om satelliettelefonie af te luisteren. Waarom eigenlijk? 

Demissionair minister van Justitie Donner maakte rond de start van de verkiezingscampagne een rapport 'openbaar' van de werkgroep Gegevensuitwisseling en Terrorismebestrijding. Het rapport, dat op 9 januari 2003 verscheen, is onvindbaar via Parlando.sdu.nl, de plek waar normaal alle openbare rapporten en verslagen van de rijksoverheid te vinden zijn. Openbaar is het rapport wel, het ligt fysiek ter inzage bij de Tweede Kamer, zo blijkt, kopiëren en toesturen kan voor een geringe meerprijs.

Ook op de website van het ministerie van Justitie is geen enkel persbericht verschenen over wat waarschijnlijk de meest vergaande naoorlogse ingreep op de privacy van burgers is, mochten aanbevelingen van het rapport overgenomen worden. Het nieuws haalde een enkele televisierubriek en de opening van het NRC, maar raakte vervolgens volledig ondergesneeuwd door de berichtgeving over de verkiezingscampagne.

In de werkgroep Gegevensuitwisseling en Terrorismebestrijding zitten alleen vertegenwoordigers van de opsporingsdiensten van de overheid. De privacy van deze ambtenaren moet 'beschermd worden', vandaar dat in het rapport alleen de globale functieomschrijvingen worden genoemd. Een woordvoerder van Justitie weigert zelfs om de voorzitter van de werkgroep te noemen: 'het zijn ambtenaren', is het antwoord. De werkgroep heeft een aantal aanbevelingen gedaan om de politiewet te verruimen, zodat ook gegevens van niet-verdachte burgers kunnen worden opgenomen. Een bijlage van het rapport is gewijd aan een speciale bijeenkomst over het aftappen van satellietcommunicatie.

Daar waar Amerikanen en Britten al sinds jaar en dag beschikken over Echelon en andere afluistersystemen, voert Nederland nog overleg over de afluisterbaarheid van satellietcommunicatie, blijkt uit het bijvoegsel bij dit rapport (Word document). De werkgroep belegde een bijeenkomst over satellietinterceptie van met name de Inmarsat, een commerciële dienst voor satelliettelefonie. Inmarsat is ook in gebruik bij journalisten, onder andere om televisiebeelden van locatie te versturen.

Uit de bijlage over satellietrapportage blijkt dat niet enkel de identiteit van de leden van de werkgroep voor de buitenwereld geheim dient te blijven. Zo heeft de werkgroep contact gezocht met deskundigen in satellietcommunicatie om te overleggen over het specifieke onderdeel van satellietinterceptie. De naam van het bedrijf wil men geheim houden. Dat doet men in Den Haag op de volgende manier:

In het rapport staat over een bedrijf:

Bedrijf A levert diensten op het terrein van satellietcommunicatie. Dit bedrijf heette voorheen Bedrijf B. Het bedrijf is voor 65% eigendom van bedrijf C en is aanbieder van telecomdiensten in de zin van de Telecomwet. Het levert satellietdiensten met betrekking tot de satellieten van Inmarsat, Intelsat en Eutelsat. Deze bijeenkomst zal zich uitsluitend richten op Inmarsat....
...Bedrijf A heeft twee grondstations, in Burum (NL) en Perth (Australië). Ieder grondstation heeft een eigen nummer (access code)....

Wie op de lagere school nog ouderwets aardrijkskunde heeft gehad, weet dat Burum synoniem is aan de satellietschotels van wat ooit PTT Telecom heette. Iemand met minder parate kennis, pakt Google en haalt binnen drie seconden de volgende gegevens van internet:

Xantic is opgezet na een fusie tussen Station 12, Telstra Global Satellite en KPN Broadcast. De aandeelhouders zijn KPN (65 procent) en Telstra (35 procent). Via het Land Earth Station te Burum en Perth heeft Xantic een wereldwijde dekking voor alle Inmarsat, Intelsat en Astra-diensten.

Kortom Xantic, een deelneming van KPN, overlegt met geheime diensten, het Openbaar Ministerie en het ministerie van Justitie hoe haar klanten het gemakkelijkste en het goedkoopst af te luisteren zijn. Gebruikers van satelliettelefoons zijn over het algemeen zeer gehecht aan hun privacy. Denk aan journalisten, of de offshore olie-industrie, die elkaar tot de dood beconcurreren.

Grondstations
De opsporingsdiensten, de militaire inlichtingendienst en de Aivd (voormalige BVD) willen graag satellietcommunicatie afluisteren om terroristische dreigingen te onderkennen, zoals het een afluisterdienst betaamt. Een speciale ontheffing, of toestemming van een Officier van Justitie is daarvoor in principe niet nodig, satellietcommunicatie mag vrijelijk afgeluisterd worden. De besluiten en wetgeving die betrekking heeft op aftappen, regelt namelijk alleen tappen op de mobiele en vaste Nederlandse telecommunicatie-infrastructuur.

Radiosignalen in de lucht zijn 'vogelvrij'.
Maar technisch blijkt het niet altijd eenvoudig om die signalen uit de lucht te halen. Signalen tussen grondstations en satellieten zijn 'gericht'; er is een centraal punt waar redelijk eenvoudig een tap geplaatst kan worden. Signalen tussen satelliettelefoon naar satelliet zijn echter 'ongericht'. Die ongerichte signalen vormen een probleem.

Wie een satelliettelefoon neemt, moet altijd een grondstation kiezen vanwaar de communicatie verloopt, afhankelijk van de telefoon, het gekozen abonnement en de fysieke locatie op de wereld. Op een simpele manier ziet dat er als volgt uit: de beller belt naar de satelliet, de satelliet straalt het gesprek naar het grondstation en het grondstation kiest vervolgens de juiste verbinding op de grond.

Het enige Nederlandse grondstation dat een verbinding vormt tussen het reguliere telefoonnet en de satellieten is geschikt voor het aanbrengen van tapvoorzieningen. Maar de terrorist-in-spe die nu bijvoorbeeld buiten het bereik van de Nederlandse Justitie wil blijven, koopt een satelliettelefoon en belt via een buitenlands grondstation in plaats van via de KPN-schotels te Burum. Nederlandse inlichtingendiensten willen dus het liefst toegang tot alle grondstations ter wereld, zodat alle satellietcommunicatie die haar oorsprong in Nederland heeft, is af te tappen of verkeersgegevens zijn op te vragen.

Echelon
Een goede internationale samenwerking zou uitkomst kunnen bieden. Is die er? Waarschijnlijk niet, dat wil zeggen dat die niet open staat voor Nederland. Ons land is, voor zover bekend geen deelnemer aan het Angelsaksische verband dat met het afluistersysteem Echelon werkt. De Nederlandse inlichtingen en opsporingsdiensten zijn afhankelijk van wat de Amerikanen en Britten met hun systeem opvangen en voor Nederland relevant is. Maar gaat het bij hen wel goed?

Zeker niet altijd. Deze week bijvoorbeeld werd bekend dat Osama Bin Laden de Amerikanen op het verkeerde spoor zette en wist te ontsnappen aan zijn achtervolgers. Hoe? Lijfwacht Abdallah Tabarak ging linksaf met de satelliettelefoon, Osama ging zonder telefoon rechtsaf, richting Pakistan. De achtervolgers traceerden het signaal van de telefoon, maar pakten alleen de lijfwacht, die nu al meer dan een jaar vast zit in Guantanamo Bay. Tot in Afghanistan bleken de Amerikanen aan satellietinterceptie te doen, helaas vertrouwden ze te veel op hun technologie en was Osama blijkbaar te sluw. Donner heeft niet de illusie tot in Afghanistan toe te kunnen afluisteren, maar hij wil wel de mogelijkheid hebben om alle satellietcommunicatie die van Nederlandse bodem komt te kunnen tappen.

Ook internetverkeer via de satelliet is nog lastig af te luisteren, zo valt te lezen in het rapport. Inmarsat is nu bezig met de 'uitrol' van BGAN, een lichtgewicht draagbaar satelliet IP-modem voor de computer. Volgens Inmarsat is een dergelijk apparaat twee maal zo snel als GPRS. In 2004 zal Inmarsat bij Burum een tapinstallatie plaatsen voor de Aivd en de Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD).

De inlichtingendiensten wachten ook nog op de invoering van lokalisatiediensten voor satellietterminals, ook in 2004. Op de Inmarsat C is er al een dergelijke lokalisatiedienst: door een commando naar de telefoon of modem te sturen geeft deze de lengte- en breedtegraad weer, maar niet alle apparaten zullen een GPS-ontvanger ingebouwd krijgen.

Het overleg van de werkgroep wordt voorlopig nog voorgezet. Na de aanslagen op het WTC werd door Binnenlandse Zaken en Justitie een actieplan tegen terrorisme opgesteld, het overleg maakt deel uit van een van deze actiepunten.

De brochure 'Iedereen is een bekende Nederlander', met taglines als 'persoonsgegevens daar zijn we zuinig op', ooit uitgegeven door Justitie om burgers voor te lichten over privacy, komt door het rapport in een geheel nieuw daglicht te staan.